Prins Willem-Alexander is de eerste in de lijn van de troonopvolging. De Grondwet (artikels 24 tot en met 31) regelt uitgebreid wie er in aanmerking komen als opvolger van koningin Beatrix, en in welke volgorde.

De Grondwet bepaalt dat de nakomelingen van de koning (het woord 'koningin' bestaat niet in de wet) op volgorde van leeftijd troonopvolger zijn. Als er geen nakomelingen (meer) zijn, komen de broers en zussen van de koning in aanmerking, ook op volgorde van geboorte.

Een mogelijke troonopvolger die trouwt zonder toestemming van het parlement, mag geen vorst meer worden. De prinsessen Irene en Christina en de prinsen Friso, Pieter-Christiaan en Floris zijn daar voorbeelden van, en zij ontbreken daarom in de lijst. Ook hun kinderen zijn uitgesloten van troonopvolging. Op het moment dat prins Willem-Alexander de troon bestijgt, verandert vanzelfsprekend ook de lijst van opvolgers.

Zodra prins Willem-Alexander koning wordt, heeft Nederland voor het eerst sinds 1890 weer een ‘echte’ koning. In dat jaar overleed koning Willem III. Sindsdien zijn er alleen vrouwelijke nakomelingen op de troon gekomen. Dat was tot 1887 overigens een stuk moeilijker; de Grondwet gaf tot dat jaar mannelijke opvolgers veel voorrang. Als de vorst geen zonen had, kwamen zijn broers of hun zonen in aanmerking. Pas dan werd er gekeken naar vrouwelijke opvolgers.

In 1887 werd bepaald dat de oudste dochter van de koning voorrang kreeg als er geen koninklijke zonen waren. Daardoor kon, drie jaar later, koningin Wilhelmina haar vader Willem III zonder problemen opvolgen. Ook onder de oude regels zou ze overigens staatshoofd zijn geworden. Pas in 1983 is de voorkeursregeling voor jongens afgeschaft.

Opmerkelijk is dat een troonopvolger alleen maar hoeft te zijn verwekt om voor de troon in aanmerking te komen. Het ongeboren kind wordt volgens de Grondwet aangemerkt als ‘al geboren’. De wet voorziet er zelfs in, dat dat ongeboren kind dood ter wereld komt. Het heeft dan, vanuit de troonopvolging gezien, nooit bestaan.

Als een troonopvolger jonger is dan 18 jaar, moet er een regent komen die het koninklijk gezag dan uitoefent. De regent wordt benoemd door de Staten-Generaal. De Grondwet voorziet er ook in dat er geen koning is, omdat die is overleden of is afgetreden zonder troonopvolger. Het koninklijk gezag wordt dan uitgeoefend door de Raad van State.

© RTL Nieuws.nl