Antwoorden op je vraag over de formatie
De wens van de kiezer
Waarom wordt er door de partijen (met name het CDA) niet geluisterd naar de kiezer. De kiezer heeft met grote meerderheid gekozen voor rechts. Met name de dwarse houding van het CDA, die zelfs niet willen praten over een regering met de PVV, zorgt ervoor dat er onnodige vertraging is ontstaan. Kunnen de partijen niet verplicht worden om in ieder geval serieus met elkaar te praten?
Renata
Het CDA heeft zich van meet af aan bescheiden opgesteld. Volgens fractievoorzitter Verhagen past het CDA die rol, gezien de enorme verkiezingsnederlaag. Daarnaast heeft het CDA grote problemen met enkele uitgangspunten van de PVV, zoals het hoofddoekjesverbod, het toegangsverbod voor mensen uit moslimlanden en het fors snijden in ontwikkelingshulp. Partijen zijn zelfstandige organisaties met een politieke en maatschappelijke visie. Zij kunnen terecht nooit verplicht worden om te praten met partijen, die een totaal ander beeld van de maatschappij hebben.Over links
Graag de mogelijkheid van een kabinet over links eens wat meer benadrukken. Tenslotte had de PvdA maar een zetel minder. Dus die eerste viool van de VVD lijkt me langzamerhand wel uitgespeeld.
Met de PvdA, CDA (linker vleugel), SP en Groen Links, eventueel aangevuld met D66 lijkt er meer kans op een coherent kabinet, dat niet over elke wissewas met elkaar in de clinch hoeft.
Jeanneke Louwe
Het is gebruikelijk dat de partij die de grootste is geworden, ook al is het verschil maar één zetel, het voortouw neemt in de formatie. Dat is de VVD en je mag niet verwachten dat die partij zichzelf buitenspel zet. Pas als de mogelijkheden van een coalitie met de VVD onhaalbaar blijken, komen andere opties aan de beurt zoals een links kabinet van PvdA, CDA, SP, GroenLinks en D66. Maar er zijn programmatisch grote verschillen tussen die partijen. PvdA en CDA hebben zich nooit voorstander getoond om met de SP te willen regeren. Daardoor lijkt deze optie (drie verliezers, twee winnaars) niet realistisch, hoe vervelend dat ook is voor Emile Roemer.Geen mogelijkheden
Wat gebeurt er als geen enkele coalitie mogelijk is?
Remco Uiterwaal
Er is altijd een coalitie mogelijk, maar dan moeten de partijen daartoe bereid zijn. Kan er geen meerderheidskabinet worden gevormd, dan kan gedacht worden aan een minderheidskabinet met gedoogsteun van andere partijen. Denk bijvoorbeeld aan een coalitie van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV, zoals Wilders tijdens de campagne al heeft geopperd. Maar als niemand met niemand zou willen, dan rest slechts één mogelijkheid: nieuwe verkiezingen. Geen enkele partij zal hiervoor pleiten; het toont immers het onvermogen van de politiek aan om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor het bestuur van het land.Bindende verkiezingsuitslag
Waarom kan het bij wet niet geregeld worden dat de verkiezingsuitslag bindend is? Wat ik bedoel dat de partijen met de grootste uitslagen dan ook gaan regeren? Ik denk dat dit het meest recht doet aan de uitslagen, de keizer en aan de democratie.
Rolf Hey
In de praktijk maakt de grootste partij doorgaans deel uit van de regering, maar er zijn uitzondering. De PvdA boekte in 1977 met Den Uyl een grote verkiezingswinst en was daardoor veruit de grootste partij. Toch mislukten de onderhandelingen met het CDA, waarna het CDA samen met de VVD het kabinet-Van Agt vormde. De PvdA stond buitenspel. In een democratie als de onze blijft het altijd een kwestie van onderhandelen en compromissen sluiten. De grootste partij bij wet verplichten te gaan regeren, past niet in onze democratische traditie.Nieuwe verkiezingen
Gaat het uitlopen op een nieuwe verkiezing als er geen regering kan worden geformeerd,wat uiteraard veel kost, of kan dit probleem met een referendum worden opgelost,met als vraag; welke coalitie moet gaan regeren?
Patricia
Zie het eerdere antwoord wat betreft nieuwe verkiezingen. Wij kennen in Nederland geen bindend referendum, dus dat zou een zinloze onderneming worden. Partijen hoeven zich immers niets aan te trekken van een referendum-uitspraak. Bovendien vinden veel partijen dat verkiezingen al een referendum zijn. Dat ga je dus niet dubbel doen.Kiesstelsel veranderen
Nu de formatie van impasse naar impasse gaat, gaan er geen geluiden op om ons kiesstelsel te veranderen? De uitslag is bij de laatste verkiezingen zo lastig te interpreteren dat hervorming van het kiessysteem onontkoombaar is. Of is dit vooral een academische discussie?
Kaonashi
De vraag of het kiesstelsel moet worden aangepast, is regelmatig aan de orde. Daarbij wordt gedacht aan het invoeren van een kiesdrempel van bijvoorbeeld 5 procent, zoals in Duitsland. Partijen die die drempel niet halen, komen niet in de Kamer. Daarmee vermindert het aantal partijen en is sprake van minder versnippering. Ook wordt gedacht aan de invoering van een kiesstelsel, zoals bv. in Engeland. Binnen een district krijgt de winnaar van de verkiezing alle zetels van dat district. Er wordt voortdurend over gediscussieerd en gedebatteerd, maar het is nog nooit gelukt een Kamermeerderheid voor een van de voorstellen enthousiast te krijgen.Buitenparlementair kabinet
Waarom geen buitenparlementair zakenkabinet van deskundigen onder leiding van een econoom/captain of industry; kaliber Weijers. Geen acterkamertjes meer en een dualistisch debat in de kamer. Regeren met gelegenheids meerderheden. Goeie oplossing toch?
Kees van der Lee
Dit idee is geopperd door PvdA-leider Cohen na het uiteenspatten van de paarse poging. Een extraparlementair (of buitenparlementair) kabinet bestuurt op basis van een onderling regeerakkoord, waaraan de in het kabinet deelnemende partijen niet gebonden zijn. De meeste partijen vinden dat zo'n kabinet alleen in uitzonderlijke situaties mag ontstaan, bijvoorbeeld ten tijde van oorlog. Voor een zakenkabinet - dus vooral deskundigen en weinig politici - geldt hetzelfde.Vrije kwesties
Vorige week werd door de informateurs gesproken over een compactaccoord met vrije kwesties.Niemand spreekt over of vraagt naar die vrije kwesties. Dat was toch de sleutel om met name de VVD over de streep te halen. Weet u het antwoord hierop?
Jan oldebesten
Er is een tijd geweest van dichtgetimmerde regeerakkoorden, waarin alles geregeld was, de coalitiepartijen ja-knikkers werden en de oppositie buitenspel werd gezet. Dat willen partijen niet meer, omdat het weinig democratisch is. Er klinken steeds meer geluiden om regeerakkoorden op hoofdlijnen af te sluiten en veel over te laten aan de Tweede Kamer. Dat komt het debat ten goede en versterkt de rol van het parlement. De pogingen die nu worden ondernomen, gaan dan ook uit van een compact akkoord, waardoor de Kamer belangrijker wordt. Of dat ook lukt, is punt 2. Dat bij paars plus de vrije kwesties nog niet werden benoemd, had als reden dat de partijen ze zelf nog niet hadden vastgesteld.Nog meer versnipperd
Hoe zal de Nederlandse politiek zich na het volgende kabinet gaan vormen? Is er een reële kans dat het politieke spectrum (rechts tegen links) door een compleet rechts kabinet nog meer versnipperd zal raken, of wellicht juist naar Amerikaans voorbeeld zal gaan vormen (een soort van twee-partijenstelsel; rechts tegen links)?
Rob Bruin
Dit is een lastige vraag. PvdA en VVD hebben in de verkiezingscampagne geprobeerd om een links-rechts-strijd te ontketenen in de hoop er beide beter van te worden. Maar de kiezer is grillig. Die denkt veel minder dan vroeger in termen van links en rechts. Dat zie je ook in de verschuivingen. Vier jaar geleden boekte de linkse SP een enorme overwinning en kwam op 25 zetels. Nu gebeurt het omgekeerde: de rechtse PVV wint het meest en komt op 24 zetels. Kiezers stemmen op partijen, waarvan zij denken dat die hun problemen kunnen oplossen. Links of rechts speelt daarbij een ondergeschikte rol.Andere coalities
Waarom wordt er niet over een coalitie van VVD-CDA-D66-GroenLinks-ChristenUnie gesproken? Uit de onderhandelingen over Paars Plus blijkt dat D66 en GroenLinks bereid zijn om over de piketpaaltjes van de VVD te onderhandelen. Mijn verwachting is dat CDA en CU dat in tegenstelling tot de PvdA wel willen.
Jeroen Link
Waarom wordt PvdA, CDA, GroenLinks, SP niet onderzocht?
J. Simons
Deze twee vragen komen in de kern op hetzelfde neer en daarom beantwoord ik ze gelijktijdig. Op dit moment is alles weer open en wordt geen enkele coalitie (met uitzondering van paars plus) op voorhand als onmogelijk beschouwd. De nieuwe informateur Ruud Lubbers heeft vandaag aangekondigd met alle fractievoorzitters te gaan praten, dus niet alleen met de vijf partijen die tot nu toe bij de formatie waren betrokken. Doel daarvan is alle mogelijke coalities in kaart te brengen en vervolgens vast te stellen welke de meest haalbare is waarover onderhandelingen kunnen starten. Lubbers gaat dus niet bij voorbaat voorselecteren, beloofde hij vandaag.
