5 september: Rutte kan wel wat steun gebruiken

De Kamerleden druppelen deze week Den Haag weer binnen na een vakantie van negen weken. Van de Kamerleden zelf mag je niet spreken van vakantie maar van reces, want er wordt in die negen weken natuurlijk wel doorgewerkt. Dat is een beetje een mythe. Natuurlijk zijn er parlementariërs die doorwerken, maar ze nemen ook allemaal een aantal weken vakantie op. Dat is ze ook gegund, maar zeg het gewoon. Maak het verhaal niet mooier dan het is, want dat verhaal wordt altijd wel een keer doorgeprikt.

GroenLinks nauwelijks vertegenwoordigd

Dat werd vooral duidelijk toen de Kamer werd teruggeroepen voor een spoeddebat over de eurocrisis. Van de tien man sterke fractie van GroenLinks ontbrak de helft wegens vakantie, zoals fractieleider Sap en financieel woordvoerder Braakhuis. Ineke van Gent, niet de eerste deskundige op financieel gebied, moest de honneurs waarnemen en deed dat overigens voortreffelijk. Maar het sprookje van continu doorwerkende Kamerleden, dat is nu wel aangetoond, bestaat niet.

Een avondje dansen

Bij het kabinet ligt dat wat anders; het land moet immers worden geregeerd. Het kabinet geeft zichzelf drie tot vier weken vakantie – dan is er ook geen ministerraad – maar niet elke bewindspersoon is die hele periode aan het feestvieren. Van Rutte weten we dat hij op een vrije zaterdag Dance Valley bezocht en dat werd hem, godbetert, nog kwalijk genomen ook. Want een minister-president gaat niet een avondje dansen, als Europa in rep en roer is. Wat een flauwekul. Wat had Rutte moeten doen dan? Het kabinet bijeenroepen, ach en wee klagen en daarmee nodeloze ongerustheid veroorzaken?

Groot gelijk, maar niet handig

Hoewel de minister-president dus groot gelijk had om een avondje te gaan stappen, was het voor de beeldvorming niet handig. Rutte stond al onder druk vanwege de rekenfout over de hulp aan Griekenland. De premier werd verweten dat hij zaken mooier voorstelt dan ze zijn, dat hij problemen bagatelliseert met mooipraterij. Het beeld dat werd geschetst, is dat van een iets te luchtig opererende premier. Een bezoek aan Dance Valley is alleen maar een bevestiging van die beeldvorming. Ook zijn reactie op de Fins-Griekse deal over een onderpand voor de lening – "Ik dacht dat het om een vliegtuig of een eiland ging" - werd door zijn politieke tegenstanders weggezet als een, wellicht onbedoelde, verdoezeling van de feiten.

Zomerbriesje

Rutte heeft het zomerbriesje zonder veel gedoe overleefd, maar de herfststormen zullen heviger zijn. Hoewel iedereen weet dat er 18 miljard euro moet worden bezuinigd, hebben nog maar weinig mensen daar iets van gemerkt. Dat wordt straks anders. Pas op Prinsjesdag worden de meeste bezuinigingen ingevuld en dat gaan we in 2012 ook echt merken: geen loonsverhoging en alles wordt duurder. Het kabinet heeft nu al laten weten dat iedereen er in koopkracht op achteruit gaat. De oppositie accepteert dat er maatregelen moeten worden genomen, maar vreest nu al dat de laagste inkomens de hardste klappen te verduren krijgen. En dat zal niet worden gepikt. Ook kan Rutte er niet vanuit gaan dat hij blind kan rekenen op de steun van de PVV. Als er extra bezuinigd moet worden, bijvoorbeeld als gevolg van de hulp aan Griekenland, dan stuit Rutte bij Wilders op een keihard nee.

Opboksen

Bij de VVD maken ze zich ook zorgen over de groeiende populariteit van Wilders, die vooral scoort met zijn njet tegen Griekse steun. Rutte, in zijn hart ook geen voorstander, moet opboksen tegen de algemene opinie dat er geen geld naar Griekenland moet. Als VVD'er vindt hij dat ook; als minister-president weet hij dat de eurocrisis alleen maar groter wordt als Griekenland aan zijn lot wordt overgelaten. De PVV profiteert in de peilingen van haar goedkope standpunt, hoewel de partij deze week weer iets wegzakte. Maar Rutte maakt zich wel zorgen. "Gelukkig zijn er voorlopig geen verkiezingen", verzuchtte hij onlangs. Maar wat is voorlopig?

Nog genoeg heikele punten

Voor steun aan Europese zaken kan Rutte nog altijd rekenen op de oppositie, vooral PvdA en D66. Maar dan moet hij stoppen met zijn zomerse uitglijders. Cohen heeft al aangekondigd dat hij het kabinet fors gaat aanpakken, vooral over de verdeling van de lasten tussen rijk en arm. Pechtold is er ook klaar voor en Sap heeft nog wat goed te maken. En dan zijn er nog genoeg andere heikele onderwerpen, zoals de politiemissie in Kunduz en de verhoging van de pensioenleeftijd, waarvoor de politieke steun zomaar kan wegvallen.

Stekker eruit

De coalitie begint het nieuwe politieke seizoen een stuk minder stabiel dan een jaar geleden, bij de start van het kabinet. De VVD voelt de onaangenaam hete PVV-adem in de nek, het CDA profiteert niet van meeregeren en bijna de helft van de achterban wil nieuwe verkiezingen. En de PVV oogt weliswaar als een betrouwbare partner, maar gaat wel volledig haar eigen gang. Zodra de coalitie niet meer bevalt of de PVV er last van krijgt, kan de stekker er zomaar worden uitgetrokken.