Geheim! Wat niemand mag weten
Niet dat ik iets verkeerd heb gedaan, of dat ik zo graag in een rechtbank kom. Welnee. Ik, we, Roland Strijker en André Tak van RTL Nieuws, willen iets weten.
Rechters nodig voor openheid
Maar onze bestuurders houden niet van pottenkijkers. Ze houden het liefst zoveel mogelijk vertrouwelijk. Ze noemen het geheim, of staatsgeheim, of verzinnen een andere reden waarom niemand mag controleren wat de waarheid is achter de officiële werkelijkheid. Geloof het of niet, in dit land zijn rechters nodig om de overheid te dwingen de Wet Openbaarheid van Bestuur fatsoenlijk uit te voeren.
Geïnspireerd door de geruchtmakende film Collateral Murder, vroeg RTL Nieuws het ministerie van Defensie om beelden uit Apaches en F-16's rond gevechtshandelingen in Afghanistan, waarbij (veel) burgerslachtoffers vielen. Nederland en de NAVO publiceerden zelf dergelijke beelden als dat om propagandaredenen opportuun was; om de wereld te laten zien hoe de Taliban in een jurk wapens smokkelden. Nu het gaat om doden als gevolg van Nederlands militair optreden is zogenaamd de staatsveiligheid in het geding, en draait de landsadvocaat weer overuren.
Declaraties weer onder de loep
Er is in dit land heel veel geheim, en heel veel dat u niet mag weten. En zelfs als we dachten dat we het wel mogen weten, blijkt het toch weer anders. Mede daarom blaast RTL Nieuws vandaag het 'declaratiedossier' nieuw leven in. U weet het nog wel - de declaraties van politiebobo's, ambassadeurs, gedeputeerden, De Nederlandsche Bank, wethouders, ministers. De bestuurlijke elite werd boos op RTL Nieuws, maar steeds bleek dat afspraken niet werden nageleefd, dat aan de top curieus of te fors werd gedeclareerd, en dat regels moesten worden aangepast.
Weet u nog dat gemeenten en provincies openheid beloofden, dat alles jaarlijks met bonnetjes openbaar zou worden gemaakt? Het blijkt weer eens anders; zie vandaag het verhaal van Siebe Sietsma over vergoedingen aan bestuurders van gemeenten en provincies.
Sommige provincies publiceren die gegevens helemaal niet, idem de meeste gemeenten. In sommige gemeenten blijkt dat de aan ons verstrekte declaraties veel hoger te zijn dan wat op de eigen website wordt gemeld. Veel declaraties zijn weggemoffeld onder de post bestuurskosten. In plaats van bonnetjes zijn er niet te doorgronden, algemene facturen. Sommige gemeenten vertikken het sowieso om ons inzage te geven.
Vraag: ben ik een complotdenker als ik een patroon zie?
(Kijk mee op deze site, grasduin in de documenten, en laat ons weten wat u opvalt. Laat ons ook weten wat er in uw gemeente of provincie gebeurt - vragen uit de gemeenteraad of gedeputeerde staten, onderzoeken van externe accountants - mail uw tips naar rtlnieuwsresearch@rtl.nl
Niets beters te doen?
Als u denkt - hebben die journalisten niets beters te doen? Jawel, ook. Er is namelijk nog veel meer dat u niet mag weten: de inspectieresultaten van de VWA over de restaurants waar we eten. De calamiteitenmeldingen van ziekenhuizen aan de inspectie. Het archief van de commissie-Scheltema over de val van de DSB-bank. De exacte vertragingen op het spoor. To name a few. Het is een eindeloze lijst. Een prominente, invloedrijke jurist zei vorige week tegen me in een informeel gesprek: 'Is het niet veelzeggend dat het Handboek openbaarheid van bestuur 598 pagina's telt?' Inderdaad.
Sommige mensen denken dat mijn obsessie met openbaarheid ziekelijk is. Ik ben geen arts, maar ik denk juist dat het heel gezond is om exact te willen weten hoe het zit. Ik denk dat dat journalistiek is.
Ik wil weten wat waar is, en wat niet.
