Karol Woityla: man van God, man van de wereld

Voor velen was hij dé man van de vorige eeuw. Daar kun je het mee eens zijn of niet, zeker is wel dat paus Johannes Paulus II onmiskenbaar zijn stempel heeft gedrukt op de laatste decennia ervan.

Reispaus

Paus Johannes Paulus II speelde een belangrijke rol bij de val van het communisme in Oost-Europa, en onder zijn leiding haalde de katholieke kerk maar liefst 250 miljoen nieuwe gelovigen binnen. Hij was de reispaus, bezocht meer dan 100 landen en sprak acht talen vloeiend.

Hij was een zeer conservatief man, maar hij stond ook open voor andere godsdiensten en nieuwe media. Paus Johannes Paulus II was een man van God, maar ook een man van deze wereld.

Wadowice 1920

Karol Woityla wordt in 1920 geboren in Wadowice in Zuid-Polen, naast een kerk. Woityla is sportief, en speelt graag toneel. Toch kiest hij op zijn 22ste voor het geloof en dan gaat het snel; in de jaren zestig wordt hij kardinaal van Krakow.

Als in Rome paus Johannes Paulus I onverwacht sterft, komt Woityla op de Heilige Stoel. Zijn eerste reizen - naar zijn communistische vaderland- zijn historisch.

Solidariteit

Miljoenen Polen juichen de paus toe. Diens openlijke steun aan de solidariteitsbeweging van Lech Walesa brengt het regime van generaal Jaruzelski aan het wankelen. Het is het begin van de val van het communisme in Oost-Europa. Maar het onrust stoken in de tuin van de Sovjet Unie komt de paus duur te staan.

Neergeschoten

In 1981 wordt hij neergeschoten op het Sint-Pietersplein in Rome door de Turk Mehmet Ali Agca, vermoedelijk in opdracht van de Bulgaarse geheime dienst -destijds een verlengstuk van de Russische KGB.

De paus heeft maanden nodig om te herstellen, de schutter heeft hij dan al vergeven. Daarna verovert de paus de wereld.

Conservatief

Als strijder voor mensenrechten is hij vooral in Afrika en Latijns-Amerika enorm populair. Maar de paus is ook erg conservatief, en daarom niet overal even welkom. Zijn bezoek aan Nederland is een fiasco. Er zijn demonstraties en rellen, want veel Nederlandse katholieken vinden Paus Johannes Paulus II veel te streng. Voortplanting staat bij de paus voorop en het homohuwelijk, abortus en condooms zijn -zelfs in het aidstijdperk- absoluut taboe.

Vertegenwoordiger in geloof

Wel verzoenend is de paus ten aanzien van andere geloven. Hij is de eerste kerkvorst die een joodse synagoge bezoekt, en de eerste kerkleider die zijn schoenen uittrekt om een islamitische moskee te betreden. De paus brengt ook een cd uit, en zo weet hij eigenlijk voortdurend het geloof in de publiciteit te brengen. En hij spreekt natuurlijk zijn talen. Zijn uitspraak 'bedankt voor de bloemen' tijdens zijn jaarlijkse toespraak Urbi en Orbi wordt legendarisch.

Ziektes

Maar de ziekte van Parkinson, het intensieve schema en de vele reizen gaan hun tol eisen. Tijdens de kersttoespraak van 1995 wordt de grieperige paus onwel, na 20 minuten kan hij verder. Maar door de knieën om de grond te kussen van het te bezoeken land is er de laatste jaren niet meer bij. In het katholieke jubeljaar 2000 maakt de paus zijn ultieme bedevaart. Hij bezoekt het Heilige Land. Daar wenst hij de Palestijnen een eigen staat toe, en spreekt hij zijn afschuw uit over de holocaust. In 2000 zijn er ook de langverwachte excuses. De paus - dan al slecht ter been - vraagt in een ultiem mea culpa vergiffenis aan allen die hebben geleden onder de volgelingen van de kerk.

Karwei volbracht

Hoewel hij nog jaren aanblijft is het karwei voor Paus Johannes Paulus II dan eigenlijk af; de kerk kan met een schone lei het derde millennium in. Verantwoording hoeft Karol Woityla dan alleen nog maar af te leggen aan de Allerhoogste.