Wat is Q-koorts?

Q-koorts is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie (Coxiella burnetii). De letter Q komt of van het woord ‘Query’, wat vraagteken betekent (de verwekker van de ziekte was namelijk lang onbekend) of van Queensland (Australië), waar de ziekte voor het eerst bij slachthuispersoneel is vastgesteld. De ziekte verloopt vaak zonder, of met alleen milde klachten, maar kan soms ook ernstiger verlopen. Q-koorts is een zoönose. Dat betekent dat de verspreiding naar de mens plaats kan vinden door dieren die de bacterie bij zich hebben.

Waar en hoe kun je Q-koorts oplopen?

De meeste mensen lopen Q-koorts op door het inademen van lucht waar de bacterie inzit. Geïnfecteerde dieren zijn meestal niet ziek, maar het kan vooral bij geiten miskramen en vroeggeboortes veroorzaken. De urine, ontlasting, melk, moederkoek, vruchtvliezen en het vruchtwater van geïnfecteerde dieren is besmettelijk. Vooral tijdens een miskraam of geboorte vindt veel uitscheiding van de bacterie plaats. De bacterie kan lang (maanden tot jaren) overleven in stof of zand. Door verwaaiing kan de bacterie in de lucht komen. Op die manier kan de bacterie afhankelijk van de weersomstandigheden tot enkele kilometers verspreid worden. Het drinken van besmette rauwe melk of het eten van rauwmelkse producten zou ook een bron van besmetting kunnen zijn. Tot op heden zijn er echter geen aanwijzingen dat er door consumptie van deze producten mensen in Nederland ziek zijn geworden.

Wat zijn de ziekteverschijnselen?

De meeste besmettingen verlopen zonder dat je het merkt of als een milde griep. Bij een ernstiger verloop begint de ziekte meestal acuut met heftige hoofdpijn en hoge koorts. Daarbij kunnen koude rillingen, spierpijn, misselijkheid en braken, een longontsteking en pijn op de borst voorkomen. Wanneer er ziekteverschijnselen optreden gebeurt dat gemiddeld twee tot drie weken na besmetting. Naast de acute vorm bestaat er ook een zeldzame chronische vorm van Q-koorts. Dit is meestal een ontsteking van de hartkleppen. Dit komt soms voor bij patiënten met een verminderde weerstand of met al bestaande hartklepafwijkingen.

Is Q-koorts te behandelen?

Meestal geneest Q-koorts spontaan na één à twee weken. Soms is het nodig om te behandelen met een antibioticakuur. De behandeling duurt drie weken. Als er sprake is van de zeldzame chronische vorm van Q-koorts duurt de behandeling lang (soms jaren). Ook na een ernstige longontsteking kan het herstel lang duren. Daarnaast kun je er lang vermoeidheidsverschijnselen aan over houden die niet te behandelen zijn, maar uiteindelijk wel genezen.