RTL Nieuws | 02 november 2009, 14:53

Nederland gaat in 2004 'een klein beetje dood'

Amsterdam, 2 november, 08:45 uur. De dag en het tijdstip dat het jaar 2004 zou gaan tekenen. 2004 gaat vooral de herinnering in als het jaar van dé moord. Een terugblik.

Video's

Foto's (24)

Theo van Gogh vermoord

Wie is Mohammed B.?

Portret Theo van Gogh

Reacties op moord Van Gogh

'THEO VAN GOGH OM HET LEVEN GEBRACHT'. Een eenregelig bericht van het ANP dat op 2 november exact om 10:00 uur binnenkomt bij alle Nederlandse nieuwsredacties. Een golf van woede en ongeloof gaat door het land. Daarna blijven de berichten binnenkomen. Enkele ANP-koppen:

'LPF: verbijsterd en verslagen'

'Marijnissen: Theo was een topgozer'

'Giel Beelen: Zwarte dag voor kritisch Nederland'

'Wilders: beestachtig'

'Moslimvoorman verbijsterd over dood Van Gogh'

En ga zo maar door. Iedereen heeft wel een mening over de moord, maar over het algemeen wordt met grote afschuw gereageerd. Helemaal als in de loop van de dag duidelijk wordt dat de moord is gepleegd door een jonge moslim die in Nederland is geboren en opgegroeid.

Mohammed B. heeft Theo van Gogh doodgeschoten en een groot mes in zijn lichaam gestoken. Hij laat een briefje op het lichaam achter met bedreigingen aan het adres van VVD-Kamerlid Hirsi Ali. Zij moet onderduiken, evenals haar collega-Kamerlid Wilders. De reden voor de moord lijkt de film Submission te zijn die Van Gogh en Hirsi Ali maakten. Daarin worden Koran-teksten op een naakt vrouwenlichaam geprojecteerd.

De avond van de moord protesteren 20.000 mensen op De Dam. De 'kabaalwake' maakt indruk. Later gaan ook moslims de straat op, uit afkeer van de moord. In de Linnaeusstraat, waar Van Gogh stierf, ontstaat een zee van bloemen, kaarten, sigaretten en aanstekers. De teneur: 'Het vrije woord is vermoord'.

Ook de dagen en weken na de moord staan in het teken van de dood van Van Gogh. Het feest voor zijn vrienden en de begrafenis zijn zeer indrukwekkend. Ook de buitenlandse pers maakt er groot melding van. 'Hoe kon dit in het vrije Nederland gebeuren', vraagt de Britse omroep BBC zich af.

De verontwaardiging in het land wordt alleen maar groter als in een reactie moskeeën, islamitische scholen en ook kerken in brand worden gestoken. Enkele ANP-koppen:

'Kantoor Marokkaanse organisaties beklad'

'Explosie bij islamitische school in Eindhoven'

'Aanslag op moskee in Groningen'

'Kerken doelwit van brandstichting'

'Brand bij Islamitische basisschool Uden'

In de weken na de moord kondigt het kabinet keiharde maatregelen aan. Diverse vermeende handlangers van Mohammed B. worden opgepakt. Een huis in het Haagse Laakkwartier wordt belegerd, en er worden twee vermeende terroristen aangehouden.

In de maanden na 2 november 2004 ging het steeds minder over de moord zelf, en steeds meer over de vrijheid van meningsuiting. "Wat kun je wel, en wat kun je niet in het openbaar roepen?", vroeg vooral politiek Den Haag zich af. En de PVV, een beweging die zich vijandig opstelt tegenover de islam, is in de peilingen de grootste partij geworden. De moord op Van Gogh heeft veel losgemaakt in Nederland.