Als je iets wilt, moet je dat vooral niet laten weten. Een motto dat in de gewone mensenwereld als volslagen idioot wordt ervaren, maar in de politiek juist een leidraad is voor succes. Premier Balkenende beheerst dat spel uitstekend. Al maanden lang laat hij niet weten dat hij de eerste president van Europa wil worden. Immers, wat niet weet, wat niet deert. En mocht iemand op het ongelukkige idee komen dat je die ambitie wel hebt, dan zeg je gewoon dat je geen kandidaat bent. Klaar.

Voorwaarde voor het succes van deze tactiek is dat het allemaal niet te lang duurt. Met de eerste ontkenning kom je nog wel weg, de tweede wordt lastiger, bij de derde raak je geïrriteerd en bij de vierde en volgende ontkenningen ga je  andere teksten verzinnen. En vervolgens word je niet meer geloofd. En dat overkomt Balkenende nu, alleen maar omdat de Europese regeringsleiders er veel te lang over doen om de nieuwe baantjes in te vullen. De tijd speelt de premier parten.

Hoe is Balkenende in dat lastige parket terecht gekomen, in de spagaat waar hij kennelijk niet meer uit komt?  Het begon al maanden geleden toen vice-premier Bos tegen Nederlandse journalisten in Brussel zei dat Balkenende een geschikte kandidaat zou zijn om de eerste president van Europa te worden. De ontkenning van de premier leek afdoende; er werd niet meer over gepraat. Maar in september, bij de algemene politieke beschouwingen, kwam het onderwerp opnieuw aan de orde. Balkenende deed het af als flauwekul.

Vanaf dat moment werd de premier constant achtervolgd met vragen over zijn eventuele vertrek. Er deden zich ook, pech voor Balkenende, talloze momenten voor die de vraag rechtvaardigden. Toen Ierland in een referendum alsnog akkoord ging met het Verdrag van Lissabon, toen de Poolse president het verdrag ratificeerde, toen de Tsjechische president als laatste bereid was zijn handtekening te zetten, toen de Europese regeringsleiders twee weken geleden voor het eerst over de verdeling van de baantjes spraken, toen andere namen werden genoemd, toen het Zweeds voorzitterschap met consultaties begon. Allemaal momenten, waarop de vraag aan Balkenende relevant was.  

Aanvankelijk deed Balkenende wat de tactiek voorschrijft, zeggen dat je geen kandidaat bent. Toen dat niet hielp, voegde hij eraan toe dat hij niet benaderd was. Maar het was te mager, te dun. Wat ontbrak, was de garantie van Balkenende dat hij in Den Haag zou blijven, dat hij niet beschikbaar was voor Brussel. Maar die woorden kreeg de premier niet over zijn lippen. En dus nam iedereen aan dat Balkenende wel degelijk de ambitie heeft om Europees president te worden.  

En daarom heeft Balkenende nu een probleem. Mocht hij alsnog de baan in Brussel krijgen, dan wordt hem verweten dat hij niet eerlijk is geweest, dat hij de illusie heeft gecreëerd dat hij geen belangstelling had voor de Brusselse topfunctie. En wordt hij het niet, dan heeft hij in de ogen van parlement, pers en publiek een pijnlijke nederlaag geleden. En dat was nu juist wat Balkenende koste wat kost had willen voorkomen.

Jos Heymans, politiek verslaggever RTL Nieuws