'Een speech als een muzikale ervaring'

Wat is het geheim van Obama?

Als Barack Obama president wordt, komt dat niet in de laatste plaats door zijn grote spreekvaardigheid. Wat is zijn geheim?

Obama is de man van de toespraken die mensen raken, redevoeringen die in het geheugen blijven hangen. Maar hoe doet hij dat? Universitair docent Retorica Jaap de Jong zocht het uit, en meldt zijn bevindingen in het blad Onze Taal (http://www.rtl.nlhttp://www.onzetaal.nl/ot/index.php) .

Persoonlijke geschiedenis

Het is duidelijk dat Obama een begenadigd spreker is. In 2004 brak hij uit de anonimiteit met een korte toespraak op de Democratische Conventie. Hij pakte direct de aandacht door te beginnen met zijn persoonlijke geschiedenis: een zwarte vader uit Kenia, een blanke moeder uit Kansas. En zo kwam hij tot zijn persoonlijke verhaal, als voorbeeld van de oer-Amerikaanse successtory ‘van schoenenpoetser tot miljonair’:

I stand here today, grateful for the diversity of my heritage, aware that my parents’ dreams live on in my precious daughters. I stand here knowing that my story is part of the larger American story, that I owe a debt to all of those who came before me, and that, in no other country on earth, is my story even possible.

Geheimen

Toespraken als 'To a More Perfect Union' (over ras en racisme) en 'A World That Stands As One' in Berlijn maken duidelijk dat die eerste publieke politieke toespraak geen toevalstreffer was. De Jong stelt vast dat Obama hoog scoort op de belangrijke retoriek-eigenschappen geloofwaardigheid, emotioneren en helderheid. De geloofwaardigheid zit vooral in het levensverhaal, waarmee hij al schermde in zijn eerste publieke optreden.

Muzikaal

De Jong roemt ook de 'muzikale' taalkwaliteiten van Obama, die zijn terug te vinden in de vele stijlmiddelen die hij gebruikt. Zo gebruikt hij veel alliteraties ('divisions and distractions and drama that passes for politics') en herhalingen ("to continue the long march of those who came before us, a march for a more just, more equal, more free, more caring and more prosperous America"). Obama maakt zelfs op een intelligente manier gebruik van het betekenisverschil van gelijk klinkende woorden:

In Washington, they call this the Ownership Society, but what it really means is – you’re on your own. Out of work? Tough luck. No health care? The market will fix it. Born into poverty? Pull yourself up by your own bootstraps – even if you don’t have boots. You’re on your own. Well it’s time for them to own their failure.

Tegenstellingen

Verder gebruikt hij volgens De Jong veel tegenstellingen ("A war based not on reason but on passion, not on principle but on politics"), met een voorliefde voor tegenstellingen die maar in één woord verschillen ("Our destiny will not be written for us, but by us.") Een andere vorm van herhaling die Obama vaak gebruikt zijn korte herhaalde zinnetjes, waarmee hij verschillende onderwerpen aan elkaar weet te koppelen, zoals "Now is the time", "Hope is …", "Change we need". Als terugkerend refrein klinkt dan telkens "Yes we can", zegt De Jong.

Direct

Obama weet ook de luisteraar direct aan te spreken via de 'wij'-vorm, gekoppeld aan een dwingend besef: "We meet at one of those defining moments – a moment when our nation is at war, our economy is in turmoil [= beroering], and the American promise has been threatened once more."

Feiten paraat

Maar met alleen redenaarstrucjes kom je er niet, stelt De Jong. Hij dicht Obama een brede visie en diepgravende kennis toe: "Hij heeft zijn feiten paraat en kan gedetailleerde en genuanceerde argumenten leveren". Misschien nog belangrijker is de manier waarop hij spreekt. Obama kan teksten vanaf papier brengen terwijl het lijkt alsof hij uit zijn hoofd spreekt. Dat komt waarschijnlijk mede doordat hij, in tegenstelling tot veel andere politici, zijn belangrijkste speeches zelf schrijft.

Woordwolk

Opmerkelijk is ook het onderzoek naar de woorden die Obama gebruikt. Van de speeches van zijn tegenstrever McCain is eenzelfde analyse gemaakt, de uitkomsten zijn verzameld in een 'woordwolk' (http://www.rtl.nlhttp://www.speechwars.com) . Woorden die Obama vaker noemt dan McCain zijn: hope, change, together, college, politics, moment, time, Washington, war. En woorden die McCain vaker noemt dan Obama zijn: freedom, values, peace, democracy, human, international, security en leader.

Belevenis

De Jong zoekt het uiteindelijke geheim van Obama dan ook vooral in de manier waarop hij zijn teksten overbrengt. "Hij geeft de inhoudelijke eenheden, de subtiele nevenschikkingen en onderschikkingen, de kleine en grote contrasten een precies passende melodie mee", schrijft De Jong. "Obama spreekt. Een doorleefde toespraak met grote thema’s en memorabele details. Een speech als een belevenis, een muzikale ervaring."

laatste wijziging: 29 oktober 2008 21:55