Gamma Knife - Hersentumor
Deze aflevering volgen we een patiënte die een aantal jaar geleden plotseling doof werd. Ze bleek een ziekte te hebben waarbij spontaan goedaardige tumoren in het zenuwstelsel ontstaan.
Twee tumoren aan haar gehoorzenuw zorgden er voor dat ze vrijwel niets meer hoort. Haar aangezichtsverlamming staat los van deze ziekte.
Deze ziekte, neurofibromatose type 2, heeft veel gevolgen voor de kwaliteit en duur van haar leven.
Onlangs zijn twee nieuwe tumoren in haar hoofd geconstateerd. Omdat deze goedaardige gezwellen op belangrijke zenuwen drukken moeten ze behandeld worden.
Sinds 2 jaar is er in Tilburg in het St. Elisabeth Ziekenhuis het Gamma Knife Centrum waar tumoren zeer nauwkeurig bestraald worden. Hierdoor kan een ingrijpende hersenoperatie voorkomen worden. Neurochirurg Guus Beute is de behandelend arts van de patiënte.
De behandeling begint met het vervelendste onderdeel. Ze krijgt een frame op haar hoofd gefixeerd.
Het plaatsen van het frame is zeker niet prettig, maar wel heel belangrijk. Met behulp van het frame en een MRI scan kan de precieze locatie van de tumor in het hoofd bepaald worden.
Het is van groot belang dat straks tijdens de bestraling alleen het gezwel behandeld wordt en zo min mogelijk het gezonde weefsel rond de tumor wordt aangetast.
Wanneer het frame bevestigd is, plaatst Guus Beute een plastic helm op het frame om de afmetingen van haar hoofd te bepalen.
Nu is het de beurt aan de MRI-scan. Met het frame op wordt een serie foto’s van het hoofd van de patiënte gemaakt. De MRI-scan én het frame bepalen samen de precieze locatie van de tumoren.
Bestraling is een effectief alternatief voor opereren. De tumor wordt in het brandpunt van de 201 radioactieve bronnen geplaatst en nauwkeurig bestraald.
Deze eenmalige bestraling wordt poliklinisch uitgevoerd en de herstelperiode is veel minder intensief dan bij een hersenoperatie. Bovendien is de kans zeer groot dat tijdens een traditionele operatie de arts iets beschadigt.
Samen met radiotherapeut Pattriek Hanssens van het Dr Bernard Verbeeten Instituut bekijkt Guus Beute de foto’s en maakt een behandelplan.
Op de MRI-scan worden de tumoren ingetekend. Met behulp van de computer wordt het gezwel in het brandpunt van de 201 stralenbundels geplaatst.
En dan is het tijd voor het echte werk, de bestraling met de Gamma knife.
De tumor wordt stukje voor stukje bestraald. Deze precieze bestralingstechniek wordt alleen bij het hoofd toegepast. Voor tumoren in andere lichaamsdelen worden andere technieken toegepast en ontwikkeld.
Voor de tweede tumor wordt een andere helm gebruikt. Deze twee tumoren zullen door de bestraling niet meer groeien, dus voorlopig zit het er voor onze patiënte weer op.
Met de ontdekking van Röntgenstralen en radium wordt het rond 1900 voor het eerst mogelijk om tumoren te bestralen. De bestraling was in het begin nog erg onnauwkeurig. Er werd een groot vlak bestraald met vaak een eenmalige hoge dosis. Al snel kwam men er achter dat deze methode grote bijwerkingen had.
Niet alleen de huid van de patiënten verbrandde maar het kwam ook vaak voor dat de patiënten uiteindelijk niet aan hun tumor overleden maar aan de gevolgen van de bestraling. Men ontdekte dat het veel beter werkte om mensen in een reeks lage doseringen te bestralen. Ook werden de instrumenten steeds nauwkeuriger waardoor men gerichter kon behandelen.
In de jaren 50 was een aantal aandoeningen van de hersenen zoals de ziekte van Parkinson niet met medicatie te behandelen. Men wist wel dat het toebrengen van letsel in bepaalde delen van de hersenen verbetering kon brengen.
Professor Lars Leksell uit Stockholm bedacht hiervoor de stereotactische bestraling. Bij deze techniek wordt een frame op het hoofd vastgemaakt, wat de referentie vormt voor verdere berekeningen, zodat er zeer gericht bestraald kan worden.
Dit heeft geleid tot de Gamma knife techniek. Het St. Elisabeth ziekenhuis heeft in samenwerking met het dr. Bernard Verbeeten Instituut deze techniek mogelijk gemaakt.
Kijk voor meer informatie op de site van Elekta.
Of ga naar de site van het Neurochirurgisch Centrum.
