Madagaskar 2008
Vanuit Nederland kun je niet rechtstreeks naar Madagaskar vliegen. Meestal moet je in Parijs overstappen. Gemiddeld duurt een reis naar de hoofdstad Antananarivo zo'n twaalf uur.
Eigenwijze evolutie
Wie aan Madagaskar denkt, denkt aan natuur. Aan dieren en plantensoorten die nergens anders voorkomen. Dat heeft een reden. Zo'n 165 miljoen jaar geleden raakte Madagaskar los van Gondwanaland, het oercontinent. Daardoor voltrok de evolutie van plant en dier zich op een geheel eigen wijze. Dier- en plantensoorten overleefden hier, terwijl ze op andere continenten, vaak door de aanwezigheid van de mens, uitstierven.
Indonesische invloeden
Madagaskar is het op drie na grootste eiland ter wereld. Het is een land met Afrikaanse en Aziatische invloeden. Tweeduizend jaar geleden vestigden zich de eerste inwoners uit Oost-Afrika, maar ook uit de Indonesisiche Archipel. De huidige Madagassiërs zijn overwegend van Maleis-Indonesische afkomst. De negroïde invloeden uit Afrika heeft zich minder diep geworteld. De traditionele Madagassische bevolking is verdeeld in 18 stammen. De scheidslijn loopt voornamelijk langs de grenzen van de vroegere koninkrijken.
Stad van duizend soldaten
De hoofdstad Antananarivo is op twaalf heilige heuvels gebouwd. Tana wordt ze ook wel genoemd. Stad van de duizend soldaten. In 1610 overwon de Merina koning deze stadjes op de heuvels en zette er 1000 soldaten omheen. Op de hoogste van de twaalf heuvels bouwde hij zijn kasteel(Rova). In 1895 namen de Fransen de macht over en werd Tana de zetel voor de koloniale regering. Pas in 1960 werd Madagaskar weer onafhankelijk. Het huidige Tana is een miljoenenstad met twee miljoen inwoners.
Verschillende landschappen
Madagaskar wordt ook wel het "rode eiland" genoemd, omdat de aarde hier zo mooi rood kleurt. Toch doet die bijnaam onrecht aan de verscheidenheid aan landschappen op het eiland. Over de gehele lengte van het eiland loopt de centrale bergrug. In het noorden ligt het berggebied Montagne d'Ambre met bossen vol met varens, palmen en andere boomsoorten. Iets meer naar het zuiden ligt het grotendeels vulkanische Ankarantra-gebergte met vele grotten, spelonken, kalksteenformaties en onderaardse rivieren. De oostkust is tropisch vochtig en men vindt hier dan ook de tropische regenwouden. De zuidwestelijke punt van Madagaskar is juist weer een zeer droog woestijngebied met enorme doornhagen. Tussen het savannelandschap in het noordwesten en het woestijnlandschap in het zuidwesten ligt nog een gebied met een steppelandschap. In het noordwesten heeft de kust vele diepe inhammen, waarvoor vele eilanden liggen. Waaronder Tsarabanjina. Een eilandje dat eigenlijk niet in de hotlist van mooiste eilanden mag ontbreken. Daarover later meer.
Het grote Nosy Be
De meeste toeristen gaan naar Nosy Be, op anderhalf uur vliegen van de hoofdstad. Nosy Be betekent groot eiland. Tweederde van de bevolking woont in Hell-Ville. De stad is niet vernoemd naar de hel, maar naar de admiraal die het eiland ontdekte: Anne Chrétien Louis de Hell. Het is ook niet echt de hemel op aarde. Wat koloniale gebouwen herinneren aan de Franse overheersing. Op straat is de armoede zichtbaar. Mannen kauwen kat, een blaadje dat stoned maakt en waarmee je de werkelijkheid kunt ontvluchten.
Spanning tussen toerisme en natuur
Ondanks de biologische rijkdom is Madagaskar een arm land. Tachtig procent leeft van de landbouw. Toerisme kan de economie een impuls geven. Maar heeft ook een keerzijde. De groei van het aantal toeristen gaat ten koste van de natuur. Ook is er veel schade aan de koraalriffen. Het merendeel van de toeristen zal voor de natuur komen. Het zou dus waanzin zijn om die te verkwanselen.
Heilige boom
Arbre Sacre is een belangrijke plek voor de bewoners. Deze heilige boom, diep in een woud, diende tweehonderd jaar geleden als schuilplaats voor de koningin van de Sakalava stam, die was verwikkeld in een grote stammenoorlog. De koningin werd niet gevonden en na de oorlog werd de boom heilig verklaard.
Verdwaalde Russen in Hell-Ville
Begin twintigste eeuw legde een Russische oorlogsschip aan in de haven van Nosy Be. Rusland was in oorlog met Japan en de tsaar stuurde een schip om de straat van Mozambique te beschermen. Japan won deze korte oorlog, maar de tsaar was deze troepen vergeten. De mariniers wisten niet dat de ooorlog voorbij was. Ze bleven op Nosy Be en stierven daar aan tropische ziekten. Op de begraafplaats in Hell-Ville zijn hier graven van te vinden.
Onbekend paradijs
Op Nosy Be is het aardig toeven, maar 55 kilometer noordelijker ligt het paradijs. Plotseling snap je waarom die Russen niet terug wilden naar Moskou of Siberië.
Nosy Mitsio is een eilandenarchipel en staat voor de onbekende eilanden. Een van deze is Tsarabanjina. Als Chris door het azuurblauwe water naar het witte strand waadt, verzucht hij: "soms denk je op de mooiste plek op aarde te zijn geweest en dan is er toch weer een mooiere. De hotlist met de tien mooiste eilanden
moet worden herschreven."
Watertemperatuur: 28 klein nulletje C
Er is een zuiderstrand en een noorderstrand. De eerste heeft als voordeel dat de hutjes direct aan het strand liggen. Bij het noorderstrand moet je, heel vervelend, eerst nog een trappetje af. Voor het bed is met schelpjes het woord welcome gelegd. Een douche is niet nodig. Je duikt in de zee om wakker te worden. Watertemperatuur: 28 klein nulletje C. Vervolgens druppel je op een houten schommelbankje uit en droog je langzaam op voor het ontbijt. We kunnen het ons niet voorstellen, maar mocht dit je gaan tegenstaan; je kunt een wandeling maken over het eiland, duurt ongeveer anderhalf uur. Je kunt ook gaan waterskiën of zeilen.
Bowl
Madagaskar heeft een tijdsverschil van twee uur (vroeger) met Nederland, maar dit eiland heeft een tijdsverschil van drie uur. Dat doen ze expres om de dag nog een uurtje op te rekken. Dat uurtje wort gebruikt om bowl te drinken. Dat doet toch vooral denken aan een veplichte verjaardag bij je oma. Het kan ook anders. Op het eiland wordt met zonsondergang een mooi plekje gezocht op een heuvel. Er wordt een bowl gemaakt van kruidnagelen en vanille, de belangrijkste exportproducten van Madagaskar. De economie stortte in de jaren 80 in toen Coca Cola overstapte op kunstmatige vanille. Gelukkig flopte New Coke en moest er voor de klassieke smaak weer echte vanille uit Madagaskar gebruikt worden.
Fascinerende geloofswereld
De Afro-Aziatische afkomst van de Madagassiërs heeft een gecompliceerde maar fascinerende geloofswereld opgeleverd. Vooral het geloof in de kracht van de dode voorouders (de razana) die nog steeds ingrijpen in het dagelijks leven, is heel sterk. Zo worden ongelukken toegeschreven aan boze voorouders , die weer gunstig gestemd moeten worden met een offer. Daarnaast is er het animisme. Het oergeloof. Aan al het aardse - bomen, dieren, zelfs stenen - wordt in dat geloof een spirituele kracht toegekend. Franse missionarissen kwamen hier in de achttiende eeuw naar toe om het Catholicisme te verbreiden. Een groot percentage van de bevolking is nog altijd katholiek.
Dansen met overleden opa
Begrafenisgebruiken zijn talrijk en verschillen van stam tot stam en zelfs van familie tot familie. Het beroemdste ritueel van Madagaskar is de herbegrafenis of Famadihana. Het is de meest directe manier om in contact te komen met de overleden voorouders. Tijdens dit ritueel worden alle doden uit het familiegraf gehaald. Er wordt met ze gedanst en gefeest om ze te laten zien dat men nog steeds veel om de overledenen geeft.
Indrukwekkende getallen
Weer terug op het 'vasteland' wacht de natuur. Niet alleen de afscheiding van het oercontinent, ook het gevarieerde landschap is een belangrijke factor die de diversiteit in de flora en fauna bevorderd heeft. Zo komen zes complete plantenfamilies alléén op Madagaskar voor en verder 1000 soorten orchideeën, duizenden cactussoorten, ontelbare insecten, 300 kikkersoorten, 270 soorten reptielen, vijf vogelfamilies en meer dan 100 soorten zoogdieren waaronder veel primaten. Opmerkelijk is dat veel van deze soorten pas ná de breuk met het Afrikaanse vasteland op Madagaskar terecht kwamen.
Avenue de Baobab
De beroemdste boom van Madagaskar is de baobab. Het zijn dikke, ronde bomen met een platte kroon. Ze kunnen dertig meter hoog worden en de stammen kunnen zestigduizend liter water vasthouden om de tien maanden van droogte te overleven. Op Madagaskar komen zeven soorten voor, die wel tweeduizend jaar oud kunnen worden. Vlakbij Morondava aan de westkust vormen de bomen samen met de rode zandweg de Avenue de Baobab. Het is de meest gefotografeerde weg van Madagaskar.
De boom speelt een rol in talloze Afrikaanse mythen en legenden. De meest hilarische is dat God op de laatste dag van de schepping er bijna genoeg van had. De bomen over zijn schouder naar beneden gooide en de boom op zijn kop terecht kwam. De top van de boom lijkt immers op de wortels van de boom.
Kirindy reservaat
Vijftig kilometer ten noorden van Morondava ligt het Kirindi-reservaat. Onder begeleiding van een gids kun je hier op zoek gaan naar de beroemde lemuren. Van alle zoogdieren op het eiland zijn de lemuren (aapachtigen) het bekendst. De ‘prosimian’ een verre voorvader van de lemuren en de verste voorouders van de mens, kwam ooit in alle werelddelen voor. Hier op het eiland hadden ze geen reden om te evolueren, omdat er in tegenstelling tot andere gebieden geen natuurlijke vijanden waren. Ze hebben kleinere hersenen. en worden daarom ook wel domme apen genoemd.
Lemuren hebben vosachtige gezichten en handen die lijken op die van de mens. De bekendste zijn de bruine lemuur, de ringstaartlemuur, de zwarte lemuur en de indri's. De vreemdste lemurensoort is de aye-aye. Deze lemuur heeft een vossenstaart, vleermuisoren en vreemde handen met een skeletachtige middelvinger om insecten uit boombasten te krabben.
Ze zitten vaak hoog in de bomen, dus als je met een gids op pad gaat. Kijk omhoog! Kun je ook niet schrikken van die slang die tussen je benen doorglipt.
< terug
De verrukkelijke sfeer van Madagascar
print volledig artikel 
