Lhasa
Roeland reist in twee etappes over het dak van de wereld: de Himalaya. Hij start in het Chinese Chengdu. Een vlucht van negen uur brengt je naar dit voor Chinese begrippen provinciestadje. Hier wonen 'slechts' vier miljoen mensen.
Chengdu
Chengdu is de hoofdstad van de provincie Sichuan, de grote en belangrijke landbouwprovincie in centraal China. Maar ook in Chengdu merk je dat de chinese economie de enige ter wereld is die moet worden afgeremd. Tussen de chinese tradities, ontwikkelt zich steeds meer een stad naar westers model met veel warenhuizen vol merkkleding, cafés, westerse CD's, lichtreclame en fast food. Voor tachtig euro laten de chinezen hun ogen wijder maken.
Mao-beeld
Dat zou Mao nooit toe hebben gestaan. Op het centrale plein torent nog altijd een groot beeld van Mao Zedong, de roemruchte voormalige 'grote roerganger' uit boven het straatgewoel. Voor de mensen op het platteland is Mao nog altijd een groots man, die, net als sommige keizers in het verleden, al haast onderdeel van de volksreligie is geworden.
Talpa logo
Oude chinese geneeswijzen zijn er gelukkig ook nog. Fire cupping is er één van. De glazen potjes zuigen zich vacuum op je rug. Het helpt tegen allerlei kwalen. Van rugpijn tot astma. Er is één bijverschijnsel: je loopt zo'n twee weken met het Talpa-logo op je rug.
De Hemeltrein
Vanuit Chengdu loopt tegenwoordig een spoorverbinding naar de Tibetaanse hoofdstad Lhasa. De aanleg van het spoor kostte 3,4 miljard euro en heeft meer dan vijftien jaar geduurd. Geen trein ter wereld komt hoger en daarom noemen de Chinezen hem ook de Hemeltrein. De reis naar Lhasa duurt vanuit Peking twee dagen.
Dalai Lama
Tibet wordt sinds 1950 bezet door de Chinese Volksrepubliek. In 1959 vluchtte de Dalai Lama, de geestelijk leider van het land naar India nadat een opstand van boeddhistische monniken bloedig was neergeslagen en China de macht definitief overnam. De huidige Dalai Lama, Tenzin Gyatso, leeft nog steeds in ballingschap. Hij zal pas terugkeren als Tibet weer een onafhankelijke staat is.
Chinezen trekken naar Tibet
Dat moment lijkt verder weg dan ooit. Er zit namelijk een politieke gedachte achter de spoorwegverbinding. De lijn ontsluit Tibet voor de chinezen en maakt de stap voor de bevolking om naar Tibet te 'emigreren' een stuk kleiner. Door hogere lonen, lagere belastingen en vooral omdat de eenkindpolitiek in Tibet niet geldt worden Chinezen verder gestimuleerd zich hier te vestigen. Dat maakt de invloed van de Chinezen alleen maar groter.
Let op! Vergunning verplicht
Tibet kom je alleen met een vergunning en die regel je bij Sam's guesthouse. Een prima plek om de nacht door te brengen overigens.
Hysterisch vertrek
Het Centraal station is erg overzichtelijk, maar als je geen chinees spreekt is het raadzaam om op tijd te komen. Spoorwijzigingen worden alleen in het chinees omgeroepen. De stoelen zijn tot de laatste plaats bezet. Als de hekken naar het perron opengaan breekt er een totale hysterie los en rent iedereen naar de wagons.
Naar ongekende hoogte
Onderweg wordt het prachtige landschap afgewisseld met naargeestige en droeve steden. Symbolen van de economische transformatie die het land in recordtempo ondergaat. Als je naar de steden kijkt, misschien wel te snel. Je merkt aan je lichaam dat de trein hoger kruipt. Druk op de slapen. Een lichtgevoel in je hoofd. Daar zijn pilletjes voor. Alcohol bevordert deze zogenaamde hoogteziekte. De trein stopt even als die zijn hoogste punt (5072 meter) bereikt bij de Tanggula pas. Na twintig seconden moet je weer naar je soft sleeper. Dat zijn de luxe bedden. De meeste chinezen hebben iets dunnere matrasjes, hardsleepers in de volksmond.
Poepsjiek
Uren kan je fantaseren over hoe Lhasa zal zijn. De mystiek. De tradities. De kleuren. Maar je verwacht niet in een poepsjiek station uit te stappen. Een kleine afknapper die later ruimschoots wordt goedgemaakt. Lahsa betekent letterlijk plek van de goden en telt ongeveer 250000 inwoners. Het is één van de hoogst gelegen steden ter wereld.
De opstand van 1959
Het prachtige Potala paleis staat symbool voor de onderdrukking van Tibet door China. Zelfs na de inval in 1950 woonde de Dalai Lama hier nog negen jaar. Tijdens het Tibetaanse nieuwjaar in 1959 hadden de Chinezen de Dalai Lama opgedragen een dansvoorstelling bij te wonen, maar eisten dat hij aanwezig zou zijn zonder zijn gebruikelijke lijfwacht. Toen dit onder de bevolking bekend raakte, braken rellen uit. Tibetaanse soldaten uit het Rode Leger liepen over naar de demonstranten en deelden wapens uit aan de bevolking. Het paleis van de Dalai Lama werd omsingeld door demonstranten die hem wilden beschermen tegen de Chinezen. Terwijl Tibetanen en het Rode Leger elkaar in de straten van Lhasa te lijf gingen, vluchtte de Dalai Lama echter in het geheim naar India; kort voor het passeren van de grens verklaarde de Dalai Lama de overeenkomsten met China ongeldig. De opstand werd hierna met harde hand door de Chinezen onderdrukt, waarbij alleen al in de regio Lhasa 87.000 mensen gedood werden. Vele dorpen en kloosters werden door de Chinezen platgebrand en er vonden honderden standrechtelijke executies plaats. Het Tibetaans boeddhisme en het Bön worden tot op heden onderdrukt.
Nu een museum
De paleisdeuren gingen lang op slot, maar de Chinezen hebben er nu een museum van gemaakt, omdat ze door hebben dat de Westerse toeristen, die hier sinds 1986 weer mochten komen, betalen om het paleis te bezichtigen.
Verbod op bezit foto Dalai Lama
De laatste jaren krijgen de gelovigen in heel China iets meer ruimte om hun geloof te belijden. Enkele kloosters zijn herbouwd. In plaats van duizenden monniken mogen er echter slechts een klein aantal wonen, die streng worden gecontroleerd door de Chinese militairen. De monniken worden in vele essentiële aspecten van hun leven beperkt door regels vanuit Peking. Het is ze bijvoorbeeld verboden een foto van de Dalai Lama te bezitten, om te veel met de buitenlandse toeristen te praten of om kritiek te uiten op de bezetting van Tibet door China of de manier waarop Tibetanen door China behandeld worden.
Folklore
Lhasa bestaat uit twee gedeelten. Een Tibetaans en een Chinees. Het laatste groeit als een gek door de eerdergenoemde maatregelen van de Chinese overheid. Onlangs is er nog een Tibetaanse woonwijk gesneuveld om een plein aan te leggen. De Chinezen maken de Tibetaanse cultuur langzaam maar zeker tot een folkloristische curiositeit. Tibet (Lhasa) verwordt tot een museum met de Chinezen als zaalwachters, omdat ze wel door hebben dat je geld kunt verdienen aan de folklore.
Geen angst voor de dood
Het Tibetaanse deel van de stad is verreweg het interessant. Hier wordt het Tibetaanse erfgoed zo goed en zo kwaad bewaakt. Eeuwenoude gebruiken staan onder druk, zoals de omgang met de dood. Als een Tibetaan overlijdt wordt het lichaam gebalsemd en in lotushouding gezet. Monniken bidden vervolgens drie dagen waarin de geest de tijd krijgt om het lichaam te verlaten. Maar wat doe je dan met het lichaam? Het lichaam wordt naar een veldje gebracht, dichtbij het klooster. Daar wordt het ritueel aan stukken gesneden. De botten worden fijngestampt. Het mensenvlees wordt gevoerd aan de gieren. Er wordt jeneverbes aangestoken en de rook is voor de gieren het signaal dat dinner is served. Binnen 12 minuten is het lichaam verdwenen. Tibetanen worden aangemoedigd om hier naar te kijken. De dood is een integraal onderdeel van het leven en dient men zonder angst tegemoet te zien.
Yakthee
De monniken zijn zeer gastvrij en nodigen je graag uit voor een kopje Yakthee. Dit is hele sterke thee met melk, suiker en een klont zoute boter. Je drinkt het lauw. Het is niet zo lekker, maar het is onbeleefd om het af te slaan.
Kora
Bij zonsopgang en zonsondergang lopen de monniken met duizenden Tibetanen de kleine kora in de binnenstad of de grote kora rond Lhasa. Uit het hele land reizen mensen honderden kilometers om deze kora te lopen. De Chinese autoriteiten staan deze pelgrimsroute toe, maar houden de gelovigen scherp in de gaten. Ambtenaren is het verboden om de kora te lopen.
Bang dat het zal verdwijnen
Bij de jokhang, de tempel op het centrale plein gooien de pelgrims zich na elke stap languit op de grond. Oorspronkelijk werd de kora op deze manier afgelegd. Roeland gaat de kora op deze manier 'lopen'. Een gids legt hem het ritueel uit, maar mag niet in beeld worden gebracht omdat hij anders zijn leven niet meer zeker is. De knikjes van de monniken geven Roeland telkens weer nieuwe energie. Een westerling die de kora zo afgelegd blijft niet lang onopgemerkt door de politie. Het mag in ieder geval niet meer gefilmd worden. Terug in het hotel vertelt Roeland dat het niet makkelijk was om vol te houden. De mensen lopen over je heen, de straat is vies. “Maar ik zal de kora in Lhasa nooit vergeten. Ik ben alleen bang dat het zal verdwijnen.
Lees hier het vervolg van Roelands reis door de Himalaya
< terug
Verboden pelgrimstocht in Tibet
print volledig artikel 
