Tempels zijn er in allerlei soorten en maten, maar de allergrootste en wellicht de indrukwekkendste Boedistische tempel ter wereld staat op Java. Chris laat je er alles over zien.

Java
Het Indonesische eiland Java ligt in de Indische Oceaan op het zuidelijk halfrond. Je doet er ongeveer veertien uur over om op Java te komen en er gaan dagelijks vluchten naar het eiland. Java is niet het grootste, maar wel het belangrijkste eiland van Indonesië. De hoofdstad Jakarta, waar de regering zetelt, is hier namelijk te vinden.

Wajangpoppen en batik
Java is ongeveer drie en een half keer zo groot als Nederland en er wonen 128 miljoen mensen, dus de mensen zijn gewend om dicht op elkaar te leven. De wajangpoppen en gebatikte stoffen van het eiland zijn wereldberoemd, net als de prachtige natuur die gekenmerkt wordt door tropische regenwouden en uitgestrekte zandstranden. Maar wat Java echt wereldberoemd maakt, is de enorme Boeddhistische tempel: de Borobudur.

Borobudur
Je kunt de Borobudur tempel het best bereiken via Yogyakarta. Deze stad ligt midden op het eiland en vormt al eeuwenlang het culturele hart van het eiland. Op ongeveer veertig kilometer ten noordwesten van Yogyakarta –een uurtje rijden- staat de legendarische Borobudur tempel, het grootste Boeddhistische monument ter wereld.

46000 Steenhouwers
De tempel heeft een omtrek van maar liefst vijf kilometer. Hij is gebouwd in de vorm van een lotus en dateert waarschijnlijk uit uit de 8e eeuw; in deze tijd had de Sailendra-dynastie de heerschappij over Midden-Java. Dit maakt de Borobudur tempel wel 300 jaar ouder dan de Cambodja: Angkor Wat, het tempelcomplex van de Khmers. Er hebben enorm veel mensen keihard gewerkt om de Borbobudur uit de grond te stampen. Naar schatting hebben ongeveer 46 duizend steenhouwers, beeldhouwers, metselaars en dragers aan het monument gewerkt. In die tijd was dit enorm veel, bijna eentiende van de werkende bevolking werkte tussen de 20 en 75 jaar lang aan de bouw van de tempel.

Herontdekking tempel
Vreemd genoeg werd de Borobudur om mysterieuze redenen na de voltooiing van de tempel verlaten en pas in 1814 door de Engelsman Sir Thomas Stamford Raffles, die toen over Java regeerde, herontdekt. De tempel was door een vulkaanuitbarsting eeuwenlang onopgemerkt gebleven en dankzij de Engelsman werd de site van de Borobudur helemaal schoongemaakt en kwam de prachtige tempel tevoorschijn. Helaas ging veel Javaanse kunst uit de tempel verloren door plunderingen en verval.

Onderbroken restauratie
In 1900 probeerde de Nederlandse regering de tempel te restaureren, maar de middelen en het geld waren ontoereikend, dus moest de restauratie gestopt worden. Uiteindelijk werd de tempel in 1961 zelfs getroffen door twee aardbevingen. Dankzij financiële hulp van de Verenigde Staten kon een grootscheepse restauratie van tien jaar op gang worden gezet en is de Borobudur tempel weer helemaal in oude staat hersteld. In 1983 werd de Borobudur opgesteld voor het publiek.

Hoogste symbool Boeddhisme
De Borobudur tempel is opgebouwd uit verschillende lagen. De eerste laag bestaat uit 160 reliëfs die ‘oorzaak en effect’ uitbeelden. De laag daarboven bestaat uit verschillende verhalen over het leven van de Buddha. De bovenste laag heeft geen reliëfs, maar wel een balkon. De Borobudur is niet alleen het hoogste symbool van het boeddhisme, de tempel is ook een replica van het heelal. De reliëfs, met alle afbeeldingen, vormen een leerboek voor priesters en pelgrims van de weg naar boeddhistische verlichting oftwel nirwana. En de Borobudur is tevens opgericht ter glorie van de Hoogste Werkelijkheid: de serene wereld van Buddha.

Bezoek aan de Borobudur
Je kunt de tempel het beste ’s ochtends vroeg bekijken als je niet onder de voet wil worden gelopen door de massa toeristen of de Javaanse prullariaverkopers. En vergeet niet op de bovenste laag de hand van Boeddha aan te raken. Als het lukt, staan je namelijk jaren van geluk te wachten!

Yokyakarta
Je kunt niet naar de Borobudur-tempel gaan, zonder eerst een paar dagen in Yokyakarta te hebben vertoeft. Deze voormalige revolutionaire hoofdstad van Indonesië is nu vooral bekend als universiteitsstad, ongeveer 20% van de inwoners is student. Verder wonen er veel kunstenaars als dichters, muzikanten en dansers.

Vervoersmiddelen
Vroeger was de fiets hier het ideale vervoersmiddel, maar tegenwoordig bepalen duizenden scooters en tuktuks het straatbeeld. Bijna alle bezienswaardigheden zijn te voet af te leggen, maar voor een bezoekje aan een van de universiteiten die net buiten het centrum liggen is een scootertje toch wel erg handig èn leuk.

Kosten
Yokyakarta is erg goedkoop; een bordje rijst met saus bij één van de vele straattentjes kost je niet meer dan tien cent en een overnachting in een van de vele hotels kost je rond de tien euro. Naast het lekkere eten en drinken, kan je in Yokyakarta prima shoppen in de hoofdstraat Jalan Malioboro, die oorspronkelijk gebouwd is onder sultan Hamengkubuwono de Eerste als een ceremoniële boulevard voor straatprocessies.

Sultan Hamengkubuwono de tiende
Tegenwoordig regeert sultan Hamengkubuwono de tiende vanuit zijn paleiscomplex: de Karaton. Dit complex is meer dan twee eeuwen oud, ligt midden in het centrum van de stad en is verreweg de grootste trekpleister van de Yokyakarta. De macht van de sultan is puur symbolisch en beperkt zich tot zijn eigen paleiscomplex met tachtig dienaren en –hoe kan het ook anders- een goed gevulde geldkist. De Kraton bestaat niet alleen uit het paleis, maar herbergt een heuse stad met een paar duizend inwoners, moskeeën, scholen en een vogeltjesmarkt. De vogeltjes zijn een teken van liefde en vruchtbaarheid. Ook zijn er op de markt konijnen, vleermuizen, apen en pythons te vinden. Best zielig, maar wel de kans om een python om je nek te hangen!

Visum
Let wel goed op voordat je naar Java reist. Reizigers hebben namelijk een geldig visum nodig om het land binnen te komen. Deze kan je halen bij de Indonesische ambassade in Nederland. Het visum was voorheen drie maanden geldig, maar tegenwoordig nog maar één maand. Hierdoor besluiten veel mensen Java niet aan te doen en dat is erg jammer, want Java is zeker de moeite waard om te bekijken!