Wat me opvalt in Port au Prince:

- nog steeds al die tentjes, nou ja, tentjes; drie stokken met een golfplaat en een stuk tentzeil. Een jaar verder zijn we! Meer dan een miljoen mensen wonen zo. Nog steeds de kindertjes zonder broek en schoenen die maar wat rondhangen in kampen.

- de straten lijken schoner. Ik zie minder bergen stinkend en brandend afval. Maar volgens onze chauffeur zijn sommige burgemeesters van deelgemeentes schoner dan anderen.

- meer stoplichten doen het weer - en Haitianen houden zich er ook aan. Dat was vlak na de ramp wel anders.

- de waardigheid van de meeste Haitianen is na al deze tijd nog steeds niet geknakt. In keurig gewassen en soms gestreken overhemden komen ze uit hun hutjes, stappen over het open riool, negeren de buurman die in het openbaar staat te plassen en gaan in de rij staan voor een 'tap-tap', een bont beschilderde bus.

- herbouw; nauwelijks

- Vrolijk versierde restaurants geven aan dat er soms weer wat besteedbaar inkomen is. Het eten dat langs de weg gemaakt wordt ziet er beter uit. Kipkluiven, mango's, veel suikerriet, vissen.


Tekenen van verbetering? Ze zijn er voor wie goed wil kijken.

Maar een jaar later en honderden miljoenen dollars later lijkt het land er toch niet veel beter voor te staan. De overheid laat het afweten; een compleet plan voor herbouw is er nog steeds niet noch is er grond onteigend om nieuwe wijken op te bouwen. De verkiezingen beheersen alles en de tweede ronde van de strijd om het presidentschap op 16 januari zou wel eens tot onrust kunnen leiden.

De tientallen hulporganisaties hadden hun handen vol aan de eerste noodhulp. Ze hadden wellicht nog beter samen kunnen werken maar hun bestrijding van de cholera-epidemie werpt wel degelijk vruchten af: dat er dan 'maar' 3000 mensen stierven aan de ziekte wordt als een wonder gezien als je bedenkt dat miljoenen mensen zonder sanitair zitten.

In de kampen zullen ze op 12 januari stilstaan bij de verwoestende gebeurtenis. Een paar minuten schokte de aarde, een jaar later is het land nog steeds in crisis.

Mijn voorganger Max Westerman had me er al voor gewaarschuwd; je gaat vallen voor Haiti. Max was er vaak geweest, had staatsgrepen meegemaakt en opstanden. Een wanhopig land, klonk door uit zijn beschrijvingen, maar het doet iets met je. Inderdaad. Dat merk ik nu ook.

Dit land is zo'n puinhoop, overal vuil, nog steeds wonen mensen tussen een paar lappen. Maar dan valt des te meer op hoeveel waardigheid de Haitianen hebben. Het klinkt als een cliche maar het is waar: ze drijven handel waar ze kunnen, leggen vier kleurige sinaasappels en een ananas op een vuile doek naast een afvalberg in de hoop dat ze een paar centen verdienen.




Al zijn hun levensomstandigheden vreselijk, ze verzorgen zich zelf: staan zich vrolijk te wassen op straat met een stuk zeep en een teiltje water en trekken dan kleren aan die bewonderenswaardig schoon zijn. Ze kijken je aan, niet lethargisch maar vol leven. Ik loop rond in de kampen om vast te leggen hoe erg het er is en vertrek dan weer naar mijn rijke New York, en dat weten de mensen die ik film maar al te goed. Toch krijg je bijna nergens een boze blik of een vraag om geld.

Stel je voor hoe lang JIJ het vol zou houden zonder huis, zonder matras, zonder eigen toilet, zonder stromend water. Er zouden volkopstanden ontstaan in Nederland. Hier gaat het leven door, mensen passen zich aan. Van de ene kant is dat bewonderenswaardig, van de andere kant is het treurig dat mensen zo weinig verwachten van hun regering. Voor hen is dit vaak nog een slag bovenop een toch al zwaar leven.




Ik lees ook de reacties op blogposts over Haiti, ik krijg ook de tweets binnen vervuld van woede; dat wordt niets meer, laat dat eiland toch de zee inzinken, die mensen verdienen het niet om onze hulp te krijgen. Op de af en toe racistische toon van die berichten zal ik maar niet ingaan, maar wat ik wel kan zeggen tijdens dit derde bezoek in een jaar tijd aan het eiland: het feit dat mensen continu het ergste over zich heen krijgen betekent niet dat je ze dan maar mag afschrijven.

Ja, je zou willen dat het land zichzelf weet omhoog te trekken en minder afhankelijk wordt van corrupte politici en de geldkraan van rijke landen (en dan te bedenken dat dit land werd opgericht door slaven die in opstand waren gekomen). Maar decennia van zwak bestuur van de Haitiaanse en soms zwalkende prioriteiten van hulpverleners die al het geld in handen hebben, hebben een rare cultuur gecreerd.

Laat maar

Nederlanders staan al weer woedend te trappelen; die 30 euro die ik over heb gemaakt naar giro 555, daar komt weer niets van terecht, weet je wat; laat de volgende keer maar. Dat is makkelijk gedacht. En ja, er is verspilling en corruptie en de houding van de Haitiaanse overheid helpt niet. Maar er wordt gewerkt. Langzaam maar zeker.

Op een bizarre manier was die gigantische aardbeving een nieuwe kans voor Haiti: het vergeten probleemkind van de wereld had opeens alle aandacht en 'we' zouden het wel even heropvoeden tot een succesvolle volwassene. Die mogelijkheid is er nog steeds. Als wij ons in frustratie weglopen van dit project zijn wij morgen weer met iets anders bezig. Maar dan zitten die mensen nog steeds in de ellende.

 Oma doet de was in een fleurige blauwe tobbe. De kinderen drentelen er omheen, de meisjes met strikken in haar. Heel huiselijk allemaal. Ware het niet dat hun huis elk moment dreigt in te storten.

 Zoals je op de foto kunt zien is de onderste verdieping ingestort, de gevel is weg, de vloer is naar voren geschoven en lijkt te rusten op weinig meer dan de geplette ijzeren voordeur.

  Voor de zekerheid heeft de regering een rode stempel op het huis gezet. Die geeft aan; onbewoonbaar verklaard. Maar daar trekt oma zich niets van aan. "Ik heb geen keus. Dit is mijn huis en dat wil ik blijven houden, ik ga niet in een tent wonen - dan is het hier nog beter".Het is zomaar een verhaal uit Port-au-Prince.

  Tien maanden na de verwoestende aardbeving nog steeds veel half-ingestorte panden, gaten in de wegen, overal vuil. Afwateringskanalen die eigenlijk open riolen zijn en vol liggen met plastic flessen en zakken.

  Honderdduizenden tentjes zijn de woningen van veel kiezers. Zij willen verandering. Een capabele regering die leiding geeft aan de wederopbouw door nu eindelijk eens met een plan te komen voor nieuwe woonwijken.

  "We hebben werk nodig" zegt een voorbijganger op de Route Leogane. "Onderwijs voor onze jeugd, meer veiligheid" zegt een jonge vrouw. De internationale hulpverleners hopen op een president die daadkrachtig is en vooral sneller beslissingen neemt.

  De vraag is of nieuwe machthebbers ooit aan de verwachtingen kunnen voldoen. Soms lijkt dit land lam te zijn onder zijn eigen ellende en verleden. Het is onvoorstelbaar dat op 4 uur vliegen van New York mensen leven van 1 dollar per dag, dat de kindersterfte enorm is, dat mensen bijna een jaar moeten leven op de middenberm van een snelweg, tussen een stuk ijzer en een plastic zeil.

Een groei van het aantal banen in de VS, maar het werkloosheidscijfer blijft staan op 9,6% van de bevolking. Wat zit hier achter?


* 151.000 banen erbij in oktober is meer dan afgelopen maanden, die stijgende lijn en dat is op zich positief, maar als je bedenkt dat er in de crisis 8 miljoen banen verloren gingen, zet dit natuurlijk geen zoden aan de dijk.

* Het is gunstig dat bedrijven weer de bovenhand krijgen in dit cijfer. Het werkloosheidcijfer werd de afgelopen tijd vooral beinvloed door de overheid, die ontsloeg mensen die ingehuurd waren voor de volkstelling. Nu ligt het voortouw bij bedrijven.

* Jobs zijn er in de gezondheidszorg (mensen blijven ziek worden, bevolking vergrijst, meer mensen stromen het zorgstelsel in door Obama's zorgwet), IT en zelfs verkoop. Maar de fabrieken, made in America, laten het afweten.

* Bedrijven maken record winsten en zitten op een enorme stapel geld en Amerikanen vragen wanhopig; wanneer gaan jullie nou eens mensen aannemen? De bedrijven zijn nog een beetje angstig: zal de vraag wel aantrekken? Wat als je mensen aanneemt en weer moet ontslaan?

* Ook wachten bedrijven op duidelijkheid over nieuwe maatregelen. Wat voor gevolgen heeft de zorgwet nou echt, komt er belastingverlaging voor rijken of niet? Die verkiezingen zijn geweest dus er is iets meer duidelijkheid, al is het niet veel. Gaan stimulansen door, zoals een belastingaftrek als je iemand aanneemt?

* Daarnaast hebben bedrijven heel gunstige CAO voorwaarden kunnen afsluiten in de crisis, lonen zijn in sommige fabrieken flink OMLAAG gegaan, denk bijvoorbeeld aan de auto-industrie. Daar willen de werkgevers aan vasthouden. Of ze gaan gewoon lekker goedkoop spullen maken in Mexico of China.

* Het werkloosheidscijfer daalt altijd traag omdat veel mensen die opgehouden waren met zoeken en dus niet meer ingeschreven stonden als werkloos, zich weer aanmelden.

* En dan is nog 'UNDERemployment'; de mensen die parttime werken maar eigenlijk fulltime willen. Veel bedrijven en overheden zijn bijvoorbeeld op vrijdag dicht. 1 op de 5 Amerikanen is volgens economen 'underemployed'.

* Dus kortom, die 151 duizend banen erbij zijn misschien een positief signaal voor Wall street en de regering Obama misschien, maar Amerikanen blijven zeggen; 'WHERE ARE THE JOBS?'

Willem Hinskens (30) is politiek assistent bij de PvdA in Amsterdam, en helpt mee om Democraat Chris Carney uit de staat Pennsylvania opnieuw gekozen te krijgen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. "Heel interessant is het! Ik vind Amerika sowieso heel leuk, en ik leer er een hoop van," zegt hij als de zon net onder is op de laatste campagnedag. Twee jaar geleden werkte hij Hinskens ook bij de (verloren) presidentscampagne van Rudy Guiliani. Hij legt uit hoe Amerikaans campagnevoeren in z'n werk gaat en wat we er in Nederland van kunnen leren.



  Je werkt vrijwillig bij een Democraat in het 10e District in Pennsylvania. Wat voor 'n werk doe je precies?

 De laatste dagen ben ik voornamelijk bezig geweest met het in kaart brengen van onze kiezers en het uitwerken van telefoonlijsten.  In dit land moet iedereen zich registreren als ie wil stemmen, en wij mogen als campagne gebruik maken van hun persoonsgegevens. Ik vind 't eigenlijk ongelofelijk, maarja, je kan er wel mooi gebruik van maken!

 Er zijn hier 20 vrijwilligers en 60.000 pagina's vol telefoonnummers van potentiële kiezers. We bellen al die allemaal af om te vragen wat ze gaan stemmen. Vraag één: Wordt 't Carney? Zo niet, waarom die twijfel? En vraag 3: hoe kunnen we u over de streep trekken? En als je dan over de issues gaat praten, liggen er zes a4-tjes naast je die uitleggen wat Carney's mening is over al die onderwerpen. Eigenlijk is het automatische-piloot-werk, een kind kan de was doen!

Nu stevenen de Democraten af op een enorme nederlaag. Ook jouw kandidaat staat achter in de peilingen tegen Republikein Tom Marino. Ontmoedigt dat niet?

 Ik merk wel dat het in deze regio moeilijk is, er wonen in dit district overwegend Republikeinen en het sentiment tegen de Democraten zit er goed in. Op het platteland zie ik de 'Dump Carney'-borden wel, en er wordt wel eens naar ons geschreeuwd ja.

  Maar toch.. eigenlijk vind ik het nog wel meevallen. Persoonlijk word ik eigenlijk vaak enthousiast onthaald. Vooral als ik vertel dat ik Nederlander ben, en helemaal naar hun staat ben gekomen om mee te helpen. Dat vinden ze altijd leuk.

Wat valt je als Nederlander dan het meest op aan de Amerikaanse manier van campagne voeren?

De campagnes zijn erg negatief. Als ik kijk naar de tv-spotjes hier, dan zijn ze bijna allemaal bedoeld om de tegenstander zwart te maken. Ik heb het daar wel eens met onze kandidaat over gehad. Hij voelt zich er ook niet gemakkelijk bij, vertelde hij me: 'we zijn ooit die weg ingeslagen, en nu kan ik niet meer terug.' Hij moet iets zetten tegenover Republikeinen die het doen.

 Het is aan de andere kant zo knap hoe goed die campagnes hier allemaal zijn georganiseerd. En hoe ze hun eigen vrijwilligers motiveren om langs de deuren te gaan en mensen te bellen. De medewerkers worden zó enthousiast gemaakt, dat ze tot ver in de nacht voor je blijven doorwerken. We hebben vandaag 37.000 telefoontjes gepleegd naar potentiële kiezers!

Dus die lessen die jij nu leert, zien we binnenkort toegepast bij de PvdA-campagnes?

   We hebben het bij de PvdA eerder geprobeerd, die 'Obama-methode', en het hielp. Maar we hebben in Nederland nou eenmaal niet die toegang tot privégegevens. Dus zijn we snel aangewezen op internetmiddelen als sociale media. Dat is één van de weinige directe manieren die we hebben.

  We moeten bij ons ook nog veel gedetailleerder in kaart gaan brengen waar onze kiezers zitten. En er contact mee blijven houden. Bij je kiezers op bezoek gaan, rallies organiseren en eens een briefje sturen. Ook als er géén verkiezingen zijn.

Peilingen zeggen dat Chris Carney 6% achterligt op zijn tegenstander. Zodra bekend is of Hinskens daar iets aan heeft kunnen veranderen en Carney het verlies heeft kunnen afwenden, komt het hier te staan.

UPDATE: Carney heeft verloren. Tom Marino heeft 55% gekregen, Carney 45%. "Was heel leerzaam. Maar komt hier keihard aan," zegt Hinskens via Twitter .

Michael Jackson zou zeggen; this is it! 

Amerika gaat vandaag naar de stembus om een nieuwe parlement te kiezen. De stembureau's gaan in sommige staten open om zes uur 's ochtends (11 uur s ochtends NL tijd) en de eerste sluiten om middernacht NL tijd.

President Obama houdt vandaag geen campagnerally's meer maar geeft wel, net als gisteren, radio-interviews. Gestemd heeft hij al, via machtiging, vorige week.

De republikeinen verheugen zich op een overwinning. 'Nu is het onze beurt' zeggen verschillende spojtes, zoals deze voor de vrouw die hoopt de fractievoorzitter van de democraten in de senaat te verslaan.



Het komt nu aan op de opkomst. Democraten hadden in 2008 een goedlopende machine om kiezers te bereiken, ze eventueel naar het stembureau te brengen en te checken of ze ook echt gestemd hadden. Als die machine nu weer goed werkt, zou de schade nog tegen kunnen vallen.