Minister Schippers sprak niet de waarheid

Het ministerie van Financiën vond het een 'principieel' punt om de samenleving eerlijk en duidelijk te informeren over de kosten. Minister Schippers ontkende het dinsdag, maar nu blijkt dat haar ambtelijke top een lange kruistocht voerde om die kosten weg te moffelen.

Maandag onthulde RTL Nieuws dat het organiseren van de Olympische Spelen mogelijk 8 miljard zou kosten - en dat ambtenaren dat wilden verzwijgen. Als minister Schippers daar in de Tweede Kamer mee wordt geconfronteerd, is ze stellig. Nee, zegt Schippers, het verzwijgen van de kosten heeft niks met de steun voor de Spelen te maken.

Minister Schippers:

"Het noemen van bedragen 17 jaar voor aanvang van de Spelen zou volstrekt willekeurig zijn."

'Beter om kosten te verzwijgen'

Nu blijkt dat haar hoogste ambtenaar, secretaris-generaal Van Maanen, dat argument wel degelijk heeft gebruikt. Hij zegt in een intern overleg dat het beter is de kosten te verzwijgen: "SG vindt huidige brief goed en heeft overwegingen meegegeven geen saldo op te nemen (.pdf) (risico dat Olympische ambitie wordt afgeschoten)."

Oppositiepartijen PvdA, SP en PVV willen nu van Schippers exact weten of zij hiervan wel of niet op de hoogte was. Volgens hen heeft Schippers een probleem als zij niet van het optreden van haar eigen ambtenaren op de hoogte was, en een nog groter probleem als ze het wel wist. Volgende week is er een spoeddebat.

'Samenleving moet eerlijk worden geïnformeerd

Uit de documenten blijkt dat ambtenaren van VWS in overleg met andere ministeries steeds aandrongen op het verzwijgen van de kosten. Het ministerie van Financiën was daar mordicus tegen, en noemde het een 'principieel punt' om de Tweede kamer en de samenleving eerlijk te informeren. Dat was volgens Financiën ook belangrijk omdat de kosten vooral door de belastingbetaler (.pdf) moesten worden opgehoest, en de opbrengsten naar andere partijen gaan.

In een verslag staat dat Financiën wilde dat de ministers de politieke discussie hierover voerden: "Kabinet en Tweede Kamer moeten weten welke potentiële bedragen (.pdf) er voor het rijk in het geding zijn en dat kun je maar beter zo vroeg als mogelijk op tafel hebben." Volgens een goed ingevoerde bron was het ministerie van VWS ' bewust bezig informatie achter te houden': "Er was behoorlijk politiek gedoe over. Financiën verloor, omdat de anderen doordrukten."

SG hield notitie tegen

Minister Schippers zei in de Tweede Kamer dat een ambtelijke notitie over de kosten, en de discussie over het draagvlak, haar niet hadden bereikt. Nu blijkt dat haar secretaris-generaal die notitie tegenhield, en een nieuwe, gekuiste versie voor haar liet maken voor een overleg tussen de betrokken ministers. Volgens betrouwbare bronnen hebben ook de betrokken ministers (waaronder Schippers) wel degelijk de kwestie van het draagvlak en de kosten besproken, en besloten de Tweede Kamer vaag te informeren.

'Noemen van bedragen is volstrekt willekeurig'

In een reactie op onze berichtgeving laat minister Schippers weten dat 'het noemen van bedragen volstrekt willekeurig zou zijn': "Het argument van negatieve beïnvloeding heeft geen enkele rol gespeeld."

'Aannames zijn gewijzigd'

In de brief aan de Kamer werd het bedrag van 8 miljard niet gemeld. Volgens haar eigen ambtenaren stonden die ook niet in de onderzoeken die naar het parlement werden gestuurd. "In de rapportage staat de 8 miljard van Financiën niet genoemd." Ook als je alle sombere scenario's optelt uit openbare onderzoeken, kom je niet uit op 8 miljard. Volgens het ministerie van VWS komt dit, omdat een aantal aannames is gewijzigd, waardoor de totale voorlopige investeringskosten €7 miljard zouden bedragen. Dat bedrag is wel te berekenen aan de hand van de onderzoeken.