Recessie
De economieën in de westerse wereld tussen de 2 en 3,5% gekrompen door fusiegolven. "Recent onderzoek toonde aan dat al die mislukte fusies en overnames een dergelijk reëel nadelig effect hebben gehad op de wereldeconomie. En de fusiegolf moet een belangrijke oorzaak zijn geweest van de recessie", aldus Hans Schenk, hoogleraar economie aan de Universiteit van Utrecht en hoofd van het Tjalling Koopmansinstituut dat onderzoek doet naar de dynamiek van overnames en fusies.
Epidemie
Fusies kunnen meer fusies veroorzaken en tot een 'epidemie van fusies' uitgroeien die een gigantische economische verspilling veroorzaken. Schenk spreek in dit verband van de fusieparadox. "Ondernemers imiteren elkaar en dwingen elkaar als het ware mee tot overnames ook al is de economische waarde van acquisities nihil."
Schade
De economische theorie van dit zogeheten minimax-spijtspel ligt aan dit gedrag ten grondslag. Dat zegt dat bestuurders meer nadelen zien in het laten lopen van een acquisitie dan in de eventuele schade die de overname aanricht. Zo zijn volgens de hoogleraar de fusiegolven van de jaren zestig, tachtig en die van eind jaren negentig te verklaren. Vooral de laatste heeft fors huisgehouden en tot recessies geleid in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Nederland. "Dat waren de landen waar relatief de meeste overnames plaatshadden. De Nederlandse economie is sterk Amerikaans gericht. Daarom was bij ons de economische krimp ook ernstiger dan in andere EU-landen."
Uitgaven
De jongste onderzoeksresultaten, gepubliceerd in het onlangs verschenen wetenschappelijke werk Multidisciplinary Economics, zijn volgens Schenk ook van direct belang als blijkt dat er weer een fusiegolf opdoemt. "Het is nog niet bewezen. Maar we zien vanaf 2003 wel weer een opwaartse trend. Vorig jaar liepen de uitgaven voor acquisities op tot 1500 à 2000 miljard dollar. Dat haalt het echter nog niet bij de 3500 miljard dollar waarmee de jongste golf piekte."
Aandeelhouderswaarde
Mocht er van een fusiegolf sprake zijn dan is Schenk niet optimistisch over de gevolgen. Opnieuw zal er volgens hem een enorme vernietiging van aandeelhouderswaarde volgen. Zelfs al lijken de beurskoersen momenteel te profiteren van overnames. "Dat is altijd aan het begin van een fusiegolf. Telkens wordt ook beweerd dat is geleerd van het verleden en dat het nu beter zal gaan en ondernemers zich minder laten leiden door de waan van de dag. Het is alleen maar 'wishful thinking'."
Defuseren
Volgens Schenk struinen momenteel veel investeringsmaatschappijen de markt af om de puinhopen van de afgelopen fusiegolf op te ruimen en te verdienen aan het 'defuseren' van bedrijven Schenk: "Het opsplitsen van wat ooit ten onrechte is gevormd." Hij noemt als meest recente voorbeeld VNU waar durfkapitalisten 7,5 miljard euro voor willen betalen. Hij sluit ontmantelingen niet uit van bedrijven als Unilever en KPN.
Lering
De econoom voorziet nog niet dat politici snel lering zullen trekken uit de fusieparadox. “Over de invoering van het bestaande Brusselse fusietoezicht is vijftien jaar gebakkeleid, terwijl het zonneklaar is dat de economische risico's van te veel fusies groot zijn." Schenk constateert dat de controle op acquisities en overnames vooral gericht is op prijseffecten. “Fusies worden verboden als consumenten meer zouden moeten gaan betalen. Maar dat is een futiliteit in vergelijking met de algemene economische schade. Dit jaar hebben we van de Europese Commissie en NWO - de Nederlandse Organisatie van Wetenschappelijk Onderzoek - geld gekregen voor onderzoek naar de dynamiek van fusies en overnames. Maar het zal misschien nog vijftien jaar, en een nieuwe fusiegolf duren, eer het toezicht tot deze veel schadelijkere effecten is uitgebreid."
Lees ook:
Energiebedrijf Nuon zoekt fusiepartnersEuronext praat verder met Deutsche Börse
Juridische fusie Tele2 en Versatel geblokkeerd
EC wil uitleg over fusie nutsbedrijven Frankrijk
Conference call VNU over 'misleidende info'
Opstandige aandeelhouder VNU komt met Plan B