Doordat bij de waardering van staatsdeelnemingen op de staatsbalans de bestendige gedragslijn, voorgeschreven door het Europees Stelsel van Rekeningen (ESR 1995), dient te worden gevolgd, ontstaat er een opvallende mutatie bij de waardering van Fortis Bank Nederland en ABN AMRO tussen het jaarverslag van vorig jaar (FJR 2008) en voorliggend jaarverslag (FJR 2009). Dit heeft te maken met het feit dat deelnemingen in het eerste jaarverslag na aanschaf worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, en in de jaren/jaarverslagen daarna tegen de boekwaarde van het eigen vermogen. Met de waardering op basis van de boekwaarde van het eigen vermogen vindt aansluiting plaats met het eigen vermogen zoals de onderliggende entiteiten dit zelf rapporteren in hun eigen jaarverantwoording en is in lijn met de andere deelnemingen. In onderstaande toelichting wordt de kern van de mutatie toegelicht. Voor meer informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de staatsbalans (zie bijlage 3). Volgens het ESR 1995 moeten deelnemingen tegen een marktprijs worden gewaardeerd. Het betreft bij staatsdeelnemingen echter veelal niet-beursgenoteerde deelnemingen, of deelnemingen waarvan een marktprijs niet direct voorhanden is. Daarom worden deze deelnemingen, met uitzondering van het jaar van aankoop, gewaardeerd tegen de boekwaarde van het eigen vermogen. Omdat de jaarverslagen van onderliggende entiteiten in de praktijk doorgaans nog niet beschikbaar zijn bij het verschijnen van het FJR, wordt voor alle deelnemingen steeds volstaan met een waardering op basis van de boekwaarden per ultimo een jaar eerder (voor het FJR 2009 dus ultimo 2008). In 2008 heeft de Staat een belang genomen in de Nederlandse activiteiten van Fortis, inclusief ABN AMRO. Op 3 oktober heeft de Staat Fortis Bank Nederland (inclusief het Fortis-deel van ABN AMRO), het huidige ASR en FCI voor 16,8 miljard euro gekocht, en op 24 december heeft een conversie plaatsgevonden van lang vreemd vermogen van Fortis Bank Nederland tegen het RFS-deel (AA) van FBNH voor 6,54 miljard euro. Op de staatsbalans in het FJR 2008 zijn deze deelnemingen gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs van 23,34 miljard euro (16,8 miljard euro voor Fortis Bank Nederland/AA, en 6,54 miljard euro voor RFS/AA). Voor de deelnemingen in Fortis Bank Nederland, ABN AMRO en ASR betekent dit dat er per FJR 2009 een aanpassing gemaakt moet worden van verkrijgingsprijs naar de boekwaarde eigen vermogen per ultimo 2008. Ultimo 2008 bedroeg de boekwaarde van Fortis Bank Nederland 4,08 miljard euro, ABN AMRO 4,77 miljard euro en ASR 432 miljoen euro. In totaal worden de betreffende deelnemingen dus tegen een boekwaarde van 9,29 miljard euro gewaardeerd op de staatsbalans in het FJR 2009. Het verschil in waardering tussen FJR 2008 (tegen verkrijgingsprijs) en het FJR 2009 (tegen boekwaarde van het eigen vermogen) bedraagt ongeveer 14 miljard euro. Het is van belang om hierbij te vermelden dat dit een verandering van waarderingsgrondslag is die direct voortkomt uit de geldende voorschriften (uit de «techniek»), en niets zegt over de waardeontwikkeling van de ondernemingen in het tijdsbestek waarover gerapporteerd wordt of toekomstige verkoopprijs van de betreffende deelnemingen. Er kan puur op basis van deze nieuwe waardering dus zeer zeker niet gesteld worden dat de Staat op basis van deze cijfers concludeert dat er een verlies geleden zal worden op de deelnemingen in Fortis Bank Nederland, in ABN AMRO en ASR. Dit neemt niet weg dat het staatsvermogen (inter-temporeel) negatief wordt beïnvloed met dit verschil tussen FJR 2008 en FJR 2009, dus voor 14 miljard euro.
©RTLZ.nl