Structureel te weinig vermogen
Veel Nederlandse pensioenfondsen staan flink in het rood. Hun toekomstige verplichtingen liggen veel hoger dan het huidige bezit. Accountants omschrijven dit als een structureel tekort op het eigen vermogen. De toekomstige verplichtingen, de pensioenen, worden volgens het systeem van netto contante waarde bepaald op een bedrag dat de fondsen nu in kas moeten hebben. Daarbij wordt gerekend met een lange termijn swap-rente. Deze rente is de laatste tijd hard gedaald, naar nu onder de 3 procent en des te lager de rekenrente, des te meer geld moeten de fondsen nu in kas hebben. Want het bedrag dat nu in kas is, rendeert tegen lagere rendementen. Hoe lager de rente, hoe hoger de waarde van de verplichtingen. Hogere verplichtingen drukken de dekkingsgraad.
Vaste rekenrente
Pensioenfondsen mochten tot 2007 rekenen met de vaste rekenrente van 4%, sindsdien moeten ze rekenen met de variabele swap-rente die nu met 2,8% veel lager ligt. Veel pensioenfondsen komen daarom nu op onderdekking uit. De meeste fondsen zitten met een dekkingsgraad van rond of onder de 90%, ver onder de minimaal vereiste 105%. Dit terwijl de fondsen bulken van het geld. Het ABP bezit momenteel bijvoorbeeld 219 miljard euro. De fondsen zijn rijk geworden door de portefeuille aan obligaties die door lage rente gigantisch in waarde zijn gestegen.
Herstelplan
De (bedrijfstak)pensioenfondsen hebben in 2008, tijdens de kredietcrisis, allemaal een herstelplan moeten schrijven van en voor De Nederlandse Bank. In 5 jaar moet de dekkingsgraad boven de 105 uitkomen. Maatregelen die jarenlang genomen worden: premie verhogen, geen indexatie voor prijs- en loonstijgingen en versobering van de pensioenen.
Achter blijven
Veel fondsen liggen nu echter fors achter op het herstelplan richting de 105. Als ze eind 2011 nog achter liggen, de dekking is veel te laag, dan moeten ze grijpen naar het hardste middel dat er is: afstempelen van de pensioenen. Vanaf april 2012 krijgen gepensioneerden dan meteen minder geld in hun handje, dat terwijl ze nu ook al een aantal jaar geen compensatie meer hebben gekregen voor de inflatie. Een schrijnende situatie. De besturen van de bedrijfstakpensioenfondsen (gevormd door de werkgevers en werknemers) proberen dat te allen tijden te voorkomen, ze hopen ook op clementie van DNB wegens de huidige, tijdelijke, bizarre tijden. De besturen zien overigens nog wel mogelijkheden voor premieverhogingen en de versobering van de (toekomstige) pensioenen.
Paniekreactie
Prof. Van Wijnbergen vindt deze redenatie en aanpak van DNB onterecht: "ze rekenen alsof de rente voor altijd zo laag blijft. Pensioenfondsen kijken 15 tot 16 jaar vooruit." "De rente zal in 2 tot 3 jaar weer op een normaal niveau komen, dat zie je nu al aan de koersen van derivatives / opties." "De rente zal stijgen tot 5%, wat de dekkingsgraden van de pensioenfondsen meteen weer 30 punten hoger zet." "Als pensioenfondsen nu moeten afstempelen, dan komt dat doordat DNB onterecht een paniekreactie van de pensioenfondsen afdwingt."
Tip! Lees al onze verhalen over rente en over pensioenen:
Dossier Pensioenen in de knel: alle artikelenDossier: alles over de rente en actuele rentestanden
Zie ook:
'Consumenten moeten veel alerter worden op de gevolgen van de lage rente'©RTLZ.nl