Volgens Hoogervorst staan nog steeds veel staatsobligaties voor een veel te hoge waarde in de boeken van banken. De boekhoudkundige regels daarvoor zijn niet streng genoeg. Hoogervorst schrijft dat toe aan politieke beïnvloeding.
Banken uitgemergeld
Het probleem van de kredietcrisis was niet alleen dat banken in 'giftige' producten handelden, maar vooral dat ze het kapitaal niet hadden om tegenvallers daarmee op te vangen. Tot dat besef kwam Hans Hoogervorst bij de parlementaire enquêtecommissie-De Wit.
,,Aan de financiële crisis ging een orgie van 10 jaar kredietverlening vooraf. Iedereen werd aangemoedigd om zich diep in de schulden te steken." Bij het ,,afbouwen" van de enorme schuldenlast bleven volgens hem ongelukken niet uit. In 2008 trof het de banken, nu treft het de overheden, aldus Hoogervorst.
,,Hoe hebben we toegelaten dat de financiële sector zich zo diep in de schulden kon steken? Alle normale principes van voorzichtigheid zijn over het hoofd gezien. We moeten veel voorzichtiger worden." Die les kunnen we uit de kredietcrisis leren, aldus Hoogervorst. Bij de kredietcrisis heeft de bankensector de risico's enorm onderschat, aldus de oud-minister. Volgens hem konden de banken het risico van de giftige hypotheken niet aan, omdat ze geen buffers meer hadden. Dat gold ook voor ons land. ING, ABN Amro en Fortis waren ,,uitgemergelde banken. Ze konden niks hebben."
Hij zette uiteen dat in 2008 de boekhoudregels aan banken toestonden hun obligatieleningen hoog te waarderen. Dat leidde bij Deutsche Bank, de grootste bank van Europa, toen tot een mooie winst. Het deel van de obligaties dat voor marktwaarde in de boeken staat, is sindsdien fors gedaald. Veel van de obligaties staan op basis van historische waarde te duur in de boeken.
Uitlenen
Hoogervorst stelde dat de boekhoudregels onder politieke invloed staan. Politici zien volgens hem graag dat banken veel geld uitlenen aan bedrijven en burgers, omdat dat leidt tot economische groei. Er is altijd een risico dat financiële instellingen hun positie te rooskleurig voorstellen, aldus Hoogervorst. Over de huidige economische situatie is hij somber. ,,De problemen zijn nu misschien wel onbeheersbaar geworden."
,,Het boeide me intellectueel. Wat is er nu aan de hand?'', aldus Hoogervorst over het begin van de crisis in 2007. Hij wees erop dat de AFM niet de toezichthouder was die keek naar de financiële gezondheid van banken, maar De Nederlandsche Bank (DNB).
,,Maar naarmate ik meer over de kredietcrisis te weten kwam, ging het niet alleen meer over de giftige producten. Je zag banken die zwaar ondergekapitaliseerd waren, eigenlijk geen kapitaal hadden en daardoor dit soort problemen niet konden verwerken. En toen werd het echt serieus.''
ING
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) wist er niet van dat bank en verzekeraar ING het alleenrecht kreeg om de Nederlandse delen van ABN Amro en Fortis over te nemen. Dat recht kreeg ING na de gedeeltelijke nationalisatie van Fortis/ABN Amro in het weekend van 27 en 28 september 2008.
Gezien de koersgevoeligheid van de informatie was het ,,beter geweest'' als de AFM hiervan wel op de hoogte was gebracht door De Nederlandsche Bank of het ministerie van Financiën. Maar Hoogervorst wees op de hectiek waarin een en ander gebeurde. ,,Een schoonheidsfoutje, het verbaast me niet'', stelde hij.
Op maandag hoorde de AFM ervan en overwoog actie te ondernemen. Maar dat was niet nodig omdat ING het zelf deed.