Rente keihard omlaag
De rente waarmee de pensioenfondsen hun verplichtingen wettelijk moeten berekenen is het afgelopen jaar gedaald van 3,5% naar 2,5% eind 2011, en zakt dit jaar al weer verder naar 2,35% vandaag. Als de rente niet flink stijgt, heeft dit voor de pensioenfondsen desastreuze gevolgen, met waarschijnlijk grote kortingen als gevolg.
Aanpassing
DNB heeft de rekenrente eind 2011 eenmalig verhoogd naar 2,7% waardoor de gevolgen nog iets meevielen, toch daalde dekkingsgraad van bijvoorbeeld het ABP vorig jaar van een gezonde 105% naar 94%. De toekomstige verplichtingen stegen in 2011 van 225 van 261 miljard euro, terwijl het fondsvermogen slechts toenam van 237 naar 246 miljard euro. De dekkingsgraad daalde daarop tot ver onder de minimaal vereiste 105. Het ABP twijfelt nu over het afstempelen van de rechten met 0,5% per 1 april 2013.
Afstempelen
De werkelijke situatie is nog veel erger. Het ABP heeft vandaag de dag met de echte actuele rente een dekkingsgraad van onder de 90%, blijkt uit berekeningen van RTL Z. De lage rekenrente, nu 2,35%, zorgt voor een enorm verschil van bezit en schuld.
Herstelplan
Het ABP móet eind 2013 op een dekkingsgraad van 105% staan. DNB en de minister van Sociale Zaken gebruiken daarvoor het huidige pensioensysteem en ook de daarbij horende omstreden berekening van de dekkingsgraad. Het ABP wil de pensioenpremie dan wel tijdelijk verhogen met een opslag van 3% op het salaris, de dalende rente maakt het volgens de huidige stand van zaken echter onafwendbaar dat er fors wordt afgestempeld.
Premie hoger?
De verhoogde pensioenpremie, in totaal 500 miljoen euro, komt uit de totale loonsom voor de werknemers en moet worden opgehoest door de overheid, vooral de centrale overheid bij het ABP. In principe hebben de werkgevers hier niets over te zeggen, blijkt uit stukken van het ABP. Het bestuur van het pensioenfonds beslist vandaag over de verhoging. In het herstelplan zit ruimte voor een premieverhoging van 3%.
Volgens woordvoerder Cees Verhagen van DNB is premie verhogen momenteel echter erg lastig. "Dat gaat via de CAO en dan kom je bij de kosten van arbeid."
Het kabinet wil juist bezuinigen, ook op de kosten voor ambtenaren.
Geen enkel herstel in 3 jaar
Het ABP heeft, net als alle andere pensioenfondsen in onderdekking, eind 2008 een herstelplan moeten maken. Sinds 1 januari 2009 is er echter geen enkel herstel van de dekkingsgraad opgetreden. Het ABP begon de herstelfase op 90%, en staat dat nu dus nog steeds. Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is de stand van de dekkingsgraad "nu heel slecht".
15% afstempelen
Komt het ABP eind 2013 in een negatief scenario uiteindelijk 15 punten in de dekkingsgraad tekort (105 - de huidige 90), dan wordt er meteen maximaal 7% van het pensioen afgestempeld. In 2014 volgt dan meteen de overige 8 procent. Volgens de huidige regels moet het ABP begin volgend jaar al definitief beslissen fors te gaan korten op de pensioenen.
Gezond
Een pensioenfonds is overigens pas echt gezond bij een dekkingsgraad van 125%, volgens DNB. Voor het ABP betekent dat in de huidige situatie een tekort aan vermogen van bijna 100 miljard euro. Het fondsvermogen zou voor een gezonde situatie op lange termijn nu niet 'slechts' 246 miljard euro moeten zijn, maar zelfs 341 miljard euro!
Nieuw pensioenstelsel, kadotjes?
Per 1 januari 2014 krijgen we, als alles goed gaat, een nieuw pensioenstelsel. Belangrijkste wijziging is dat voor de berekening van dekkingsgraad dan niet meer de zogenaamde swap-rente als risicovrije rente wordt genomen, maar een percentage wat hoger ligt, wat meer richting het echte beleggingsrendement gaat. De dekkingsgraad zal dan stijgen, waardoor pensioenfondsen eerder kunnen indexeren dan nu.
De minister van Sociale Zaken doet er wel alles aan om dit zonder conflicten binnen generaties uit te voeren. De verhoogde pensioenen zorgen namelijk ook weer voor hogere verplichtigen op de balans wat de dekkingsgraad weer laat zakken. Het speelveld van de fondsen om kadotjes uit te delen zal klein zijn.
Reactie ABP
"Het is één scenario: het is een aanname van jullie", aldus de woordvoerder. "Dit is niet ons toekomstperspectief. Volgens het herstelplan komen we eind 2013 gewoon uit op 105%. Dat herstelplan is goedgekeurd door DNB, dus daar houden we ons aan. Korten blijft dan beperkt tot 0,5%."
©Erik Rezelman en Jacob Schoenmaker @ rtlz.nl