'Nadruk op kwantitatieve groei vermindert rol CPB'RTL Z

Professor Arnold Heertje schrijft elke week een column exclusief voor RTLZ.nl. Deze week: 'Bos hekelt terecht nadruk op kwantitatieve groei'.

Herkenning

Als Minister van Financiën heeft Wouter Bos gisteren in De Volkskrant een opmerkelijk stuk geschreven. Wie de laatste maanden mijn beschouwingen over echte economie heeft gevolgd, waarin naast voor financiële zaken aandacht wordt gevraagd voor kwalitatieve aspecten, onderdrukt een gevoel van herkenning niet.

Weggecijferd

Bos betoogt dat de modellen van het Centraal Planbureau (CPB) van nature uitsluitend gaan over de financiële kanten van het economisch proces. Wat niet gekwantificeerd wordt, telt niet mee. Zodoende wordt alles weggecijferd dat voor het wel en wee van de mensen van nu en straks evenzeer van belang is. Deze belangen hebben te maken met de kwaliteit van het bestaan. Een gezonde leefomgeving, de kwaliteit van de werkgelegenheid, goed onderwijs en het behoud van natuur, milieu en cultuur.

Welvaartsmaatstaf

Terecht zet Bos zich daarom af tegen het overdreven gewicht dat wordt toegekend aan het Bruto Nationaal Product als welvaartsmaatstaf. De nadruk op kwantitatieve groei van de productie, miskent volledig de nadelige effecten van de groei op de offers die worden gebracht aan luchtkwaliteit, open ruimte, werkdruk van mensen en het verlies aan natuur in ons toch al benarde land.

Monetariseren

Terloops merkt Bos op dat economen dit wel weten, omdat zij een ruimer welvaartsbegrip hanteren. Helaas is dat slechts ten dele juist. De huidige generatie economen zit zozeer op het spoor van het alleen maar meetellen wat zich laat monetariseren, dat de kwaliteit waar Bos het over heeft buiten de financiële calculatie valt.

Verschraling

Zo is ook de huidige Directeur van het Centraal Planbureau, Coen Teulings, anders dan zijn breed georiënteerde voorgangers, van mening dat de kern van de economie wordt gevormd door markttransacties. Hierdoor verschraalt het vak en vermindert de betekenis van het CPB voor het begeleiden van de economische politiek.

Welvaartseffect

Vandaar dat Bos de mening aanvalt dat een euro die een burger zelf uitgeeft tot meer welvaart leidt dan een euro die via het innen van belastingen wordt uitgegeven. Beslissend hierbij is het welvaartseffect voor de burgers als consumenten van bijvoorbeeld goed onderwijs op langere termijn.

Beperkte voorstelling

De les van Bos is derhalve ook gericht aan het adres van zijn leeftijdgenoten, die van economie een te beperkte voorstelling hebben. Zijn kritiek op de vergrijzingssommen van het CPB vloeit hieruit voort.

Kanteling

Het artikel van Bos markeert een kanteling in het Nederlandse denken over welvaart. Nu maar hopen dat niet alleen in de politiek, maar ook in het onderwijs de boodschap wordt verstaan.

Arnold Heertje

Wat vindt u van de column? Geef uw mening:

©RTLZ.nl