Nobelprijs
Van oudsher heeft het Centraal Planbureau (CPB) internationaal een uitstekende, wetenschappelijke naam opgebouwd. Jan Tinbergen, de geestelijke vader en eerste directeur van het CPB in 1946 kreeg de eerste Nobelprijs voor Economie in 1969. Na Tinbergen hebben verscheidene economen van naam het CPB geleid.
Misverstand
De laatste jaren is het CPB ten prooi aan het misverstand dat economische analyse kan worden beperkt tot financiële calculaties. De huidige directeur merkte onlangs op: ''De kern van de economie wordt gevormd door markttransacties''.
Welvaart
Deze eenzijdige oriëntatie was voor Wouter Bos aanleiding als Minister van Financiën er stelling tegen te nemen in De Volkskrant. Daarin verdedigde Bos terecht het ruime welvaartsbegrip uit de economische wetenschap.
Waarde
De behoeftebevrediging van de mensen hangt niet alleen af van calculeerbare transacties, waarbij kosten en baten in geld worden uitgedrukt, maar ook van niet calculeerbare waarden, zoals het behoud van natuur, open ruimte, milieu en cultuur. De brand die door slordige bouwvakkers in Amersfoort is aangericht, heeft definitief niet-reproduceerbare goederen vernietigd, waarvan de waarde voor het nageslacht niet in geld is uit te drukken. In 'Echte Economie', waarvan deze week de zesde druk verscheen heb ik deze zienswijze uitvoerig toegelicht.
Uitersten
Het denkbeeld alles wat voor het leven van de mensen van belang is te herleiden tot geld, kan moeilijk anders dan de reactie uitlokken dat het de mensen uiteindelijk gaat om geluk. Zo slingeren we van het ene uiterste naar het andere uiterste. Natuurlijk is geluk van belang voor de mensen, maar economie gaat over het aanwenden van beperkte middelen. Er zijn onderdelen van geluk die buiten de economie vallen, zoals huwelijksgeluk, omdat deze niet afhangen van het beslag op beperkte middelen.
Subjectief
Dit inzicht is in de recente aflevering van de Macro-Economische Verkenning van het CPB aan de aandacht ontsnapt. Daarin wordt onder het hoofd 'Speciale Onderwerpen' over geluk en economie gesproken, zonder enige kennis van zaken omtrent de welvaartstheorie, die juist gaat over het effect van de allocatie van de middelen op de subjectieve, deels niet meetbare, behoeftebevrediging van de mensen. Geluk hoort hier niet thuis.
Eenzijdig
Ten behoeve van het economisch beleid à la Bos moet het CPB af van de eenzijdige oriëntatie op financiële transacties, terug naar de welvaart in ruime zin met aandacht voor de concrete kwaliteit van het bestaan en afblijven van het tere geluk van mensen van vlees en bloed.
Arnold Heertje
Wat vindt u van de column? Geef uw mening:
©RTLZ.nl