Olie-afhankelijk
Even wat feiten. 50 procent van de energie-inzet in Nederland komt uit ruwe olie. Pogingen op hernieuwbare energie over te schakelen gaan nergens naartoe: onlangs is het aandeel hernieuwbaar in de totale energie-inzet gezákt, van 4,1% naar 3,75%. In 2020 moeten we van de EU op 14 procent zitten, alle kenners zijn het erover eens dat we dat niet gaan halen. Want een ander feit is dat slechts circa 15 procent van de totale energie via de drager "electriciteit" tot ons komt. Vrijwel alle electra zou dus duurzaam op moeten worden gewekt om aan die 14 procent te komen. En dan hebben we het nog niet eens over de 94 procent fossiele bronnen die direct worden verbrand in kachels, fabrieken, auto's, trucks en kassen, of worden verbruikt als grondstof voor de chemische industrie. Daar zíjn nog nauwelijks alternatieven voor, laat staan hernieuwbare.
Henk en Ingrid
Er is iets geks aan de hand met het maatschappelijk draagvlak om nú keihard te gaan werken aan een geringere fossiele brandstof-afhankelijkheid van onze economie. Juist de groep die het kwestbaarst is voor duurdere energie op de eigen gas&licht rekening en voor de economie lijkt er weinig voor te voelen. Het kabinet kiest de weg van de minste weerstand en speelt hier lekker op in; het is immers veel makkelijk om mee te leunen om op korte termijn veel stemmetjes te winnen van mensen die NU geen slecht nieuws willen en NU niet met extra transitiekosten willen worden geconfronteerd. Waarom moeten Henk en Ingrid voor de transitie betalen, zette Roland van Vliet van de PVV recent in een jaloersmakende eenvoud van redenering uiteen.
Welvaart nu
Eerder legde ik uit hoe cruciaal energie is voor onze welvaart. Welvaart is direct gelinkt aan productiviteit, wat weer betekent: zoveel mogelijk mensen-handjes vervangen door andere energie. Geen wonder dat de economie zo hapert de laatste paar jaar: de olieprijs wil maar niet zakken, en dat zal alleen maar erger worden. De huidige dreiging van een nieuwe oliecrisis is geen incident maar een manifestatie van een chronisch kwetsbaar en onhoudbaar mondiaal economisch systeem.
Welvaart straks
Met onze relatief grote chemische industrie, glastuinbouw, transport en afhankelijkheid van internationale handel is Nederland bij uitstek gevoelig voor schaarse en dure energie. En binnen Nederland zijn het de midden- en lagere inkomens die als eerste geraakt worden. Niet alleen komen zij als eerste in de knel met hun energierekening; niet zelden zal ook juist hun type banen als eerste op de tocht staan. En wonend in een Vinex-wijk waarin ze voor elke wissewas de auto in moeten, zal ook het dagelijks leven ernstig belemmerd worden als benzine onvermijdelijk steeds duurder wordt. Het eerlijke verhaal zou dus zijn dat júist om de welvaart van Henk en Ingrid op termijn enigszins houdbaar te maken, er nu keihard aan energietransitie moet worden gewerkt. De uitdaging is enorm: 50 procent aardolie vervang je niet zomaar. En al zouden we snel het aandeel schone electriciteit in de energiemix kunnen oppeppen; ook aan de gebruikerskant moet er een enorme ombouw: electrische auto's, andere fabrieken, andere soorten verf. Genoeg om eerlijk over te zijn dus.
©Hans de Geus @ rtlz.nl