Vooraan in de rij
Het IMF verstrekt leningen onder strikte voorwaarden. Genoegzaam bekend is dat het meebeslist over de uitgaven van de overheid, dwingende aanwijzingen kan geven voor structurele hervormingen en ook ingrepen doet in de geld en kapitaalmarkten, zoals devalueren van de munt en het afstempelen van bestaande schulden aan (buitenlandse) crediteuren. Maar er is nog iets: het geld dat het IMF als noodhulp verstrekt is heilig. Wat er ook gebeurt, de terugbetaling van de IMF-lening heeft voorrang op élke andere cent die het land verlaat. Dat betekent automatisch dat de positie van bestáánde schuldeisers verslechtert; die worden achtergesteld ten opzichte van de IMF leningen.
Achtergesteld?
Over de implicaties van die geruisloze achterstelling hoor je eigenlijk bijzonder weinig. Toch denk ik dat beleggers die nu voor de keuze staan om obligaties van bijvoorbeeld Italië te kopen, wel degelijk rekening houden met de gevolgen van een IMF redding. Door er óf maar niet aan te beginnen, óf ze pas te willen kopen tegen een veel hogere rentevergoeding. Als het immers onverhoopt op korten aankomt, dan zijn zíj het die met andere obligatiehouders de last moeten nemen; het IMF-geld blijft immers buiten schot. Sterker nog, ik vermoed dat het IMF van Griekenland geleerd heeft dat ingrijpen zónder schuldenherstructurering eigenlijk onmogelijk is wil je dat soort landen redden; de rentelasten zijn simpelweg veel te hoog. De kans op afstempeling neemt dus alleen maar toe.
Markt verziekt
Aannemelijk is dus dat de normale weg naar de kapitaalmarkten voor landen die mogelijk later met het IMF in aanraking zullen komen eigenlijk een onbegaanbare is geworden. Beleggers hebben geen zin om straks achteraan te staan om hun geld terug te krijgen. De uitgifte van nieuwe leningen wordt moeilijker en de rentes op bestaande leningen lopen op. Dat is precies wat we de laatste maanden hebben zien gebeuren in de periferie, naarmate politici harder roepen om IMF hulp.
Noorwegen spekkoper
De preferente status van het IMF heeft ook een keerzijde, namelijk dat landen als Noorwegen die onder haar beschutting geld fourneren aan EU-lidstaten, vrijwel geen risico lopen. Ze liften mee op de preferente IMF-status. En het is helemaal mooi als ze daar ook nog eens een behoorlijke rente voor krijgen. Hoe hoog die wordt weten we nog niet, maar aannemelijk is dat het aanzienlijk meer is dan de ruim 2% die ze bijvoorbeeld voor Duitse staatsleningen zouden krijgen. Eerder richting de 5% die Griekenland betaalt voor de noodhulp.
Pathetisch bedelen bij China
Het gebedel bij nota bene (voormalige) ontwikkelinglanden als China en Brazilië heeft sowieso al iets larmoyants. Maar als je dan ook nog eens bedenkt dat we de 'redders' eigenlijk veel te goed belonen voor het risico dat ze (niet) lopen, dan zijn we naast treurige bedelaars ook nog eens hele onnozele sukkels. We zouden landen als Canada en Engeland eigenlijk dankbaar moeten zijn, dat ze niet via het IMF aan de EMU willen lenen, omdat ze terecht vinden dat het IMF niet bedoeld is om rijke landen te helpen (Canada), of omdat ze vinden dat het IMF er niet is om munteenheden te redden (Engeland).
Volwassen
Het binnenroepen van het IMF heeft iets van een groep volwassenen die de kleuterjuf erbij moeten halen omdat ze er onderling niet uitkomen. Het zou louterend zijn als we als EU / EMU hier zelf uit kunnen komen komen. Misschien is dat wel het signaal dat de op dit moment disfunctionele schuldenmarkten ons willen vertellen.
©Hans de Geus @ rtlz.nl