Risico's
Duurzaamheid is durven. Durven denken aan nieuwe business opportunities, nieuwe producten, nieuwe samenwerkingspartners. En hoe groter de economische groei des te meer ruimte er is om lef te tonen, om risico’s te durven nemen.
Malaise
Vanuit dat perspectief gezien is de huidige economische malaise slecht nieuws. Niet dat de belangstelling voor duurzaam ondernemen nu zal verdwijnen. Dat zal niet gebeuren al was het alleen al omdat de milieuwetgeving is aangescherpt, de energieprijzen tot energiebesparing dwingen en de groeikansen die er nog zijn, vooral liggen bij de relatief welvarende groep van ‘cultural creatives’. De groep consumenten die duurzaamheidskwaliteit hoog in het vaandel heeft staan. Een groep overigens die nu al meer dan een kwart van het totale aantal consumenten omvat.
Voldoende?
De aandacht voor duurzaamheid zal de bedrijfsagenda’s ook de komende jaren blijven domineren. Dat staat voor mij wel vast, maar waar ik zorg over heb is of er wel voldoende durf en voldoende geld overblijft om in duurzame innovaties te investeren.
Slecht nieuws
Geld voor duurzame energie, de elektrische auto, de nieuwe treinstellen, duurzame huizen en een duurzaam voedselpakketje voor een gezond menu. Teruglopende groei is voor dit soort ontwikkelingen dus slecht nieuws.
Consumeren of consuminderen?
Die constatering deed me weer denken aan de discussie van de jaren tachtig: hebben we economische groei nodig om het milieu te verbeteren of is juist economische groei de dood in de pot voor behoud van milieukwaliteit? De groep groeiers, die van het ‘consumeren’ stond lijnrecht tegenover de groep van het ‘consuminderen’.
Milieukwaliteit
De laatste groep heeft het loodje gelegd. Want het werd maar al te duidelijk dat teruglopende economische groei altijd ten koste ging van milieukwaliteit. In Wallonië in België en in de Midlands in Engeland zakte de mijnbouw en de staalindustrie in met desastreuze gevolgen voor sociaaleconomische ontwikkeling van die streken, maar ook de milieu- en natuurkwaliteit donderde in elkaar.
Rusland
Dit zagen we nog sterker in Rusland toen daar in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw de economie instortte. De prijs daarvoor werd betaald door de mensen, maar ook door het milieu en de natuur. Er was simpelweg geen geld meer voor onderhoud van fabrieken en voor investeringen in moderne milieuvriendelijker apparatuur en vervoermiddelen: alles verslonsde en vervuilde.
Groei
En al zouden we economische groei willen tegenhouden door te ‘consuminderen’; het zou ons niet lukken. De economie groeit sinds de industriële revolutie gemiddeld 2,5% per jaar. Recessies, beurscrashes, oorlogen, grondstofcrises, kredietcrises, noem alle ellende maar op; de groei ging gewoon door: gemiddeld 2,5% per jaar al 250 jaar lang. Na elke conjuncturele neergang, volgde een weer een groeiperiode. En na elke structuurdip volgde een innovatietransitie die de economie weer naar een nieuwe groeiperiode trok.
Consumeren
Vanuit het perspectief van de noodzakelijke vernieuwing voor de vermindering van energieafhankelijkheid, behoud van natuur en toegang tot grondstoffen, water en energie, is het te hopen dat de economische malaise snel voorbijgaat. Opdat we weer meer kunnen ‘consumeren’.
Gerard Keijzers Hoogleraar Duurzaam Ondernemen Directeur van het Nyenrode Center for Sustainability Business Universiteit Nyenrode
Wat vindt u van de column? Geef uw mening:
©RTLZ.nl