Bonnetjes
Maar de manier waarop, heeft ook iets in zich van een afrekening. En de schrijver zelf lijkt al net zo eigenwijs als de mensen met wie hij jarenlang samenwerkte.
Emiel van Veen
Emiel van Veen was 30 jaar in dienst van en betrokken bij speciaalvoedingsmiddelenbedrijf Numico. Eerst als financiële man en later zelfs als directeur financiën. Tussen 2002 en 2006 was Van Veen commissaris. Eind 2005 werd hem meegedeeld dat hij niet voor herbenoeming zou worden voorgedragen, iets wat hem nog altijd niet lekker zit, zo blijkt tussen de regels van zijn boek: 'Vaar-wel Nutricia', door.
Zonnekoning
Het beeld dat van Numico bestaat, is dat zonnekoning Hans van der Wielen het naar de rand van de afgrond leidde, door miljardenovernames te doen van Amerikaanse vitaminebedrijven. Toen het met die bedrijven steeds slechter ging, zou Van der Wielen naar huis zijn gestuurd. Zijn opvolger Jan Bennink stelde orde op zaken en verkocht Numico uiteindelijk voor veel geld aan het Franse Danone. Dat beeld noemt Van Veen terecht een gesimplificeerd beeld, dat geen recht doet aan de werkelijkheid. Toen Hans van der Wielen afzwaaide, stond Numico zeker niet aan de rand van de afgrond, schrijft Van Veen. En Jan Bennink was zeker niet de perfecte manager die op de rokende puinhopen die Van der Wielen naliet een schitterend nieuw bedrijf opbouwde dat tegen zijn wil werd opgeslokt door Danone.
Inkijkje
Van Veen biedt onthullende inkijkjes in de bestuurs- en commissarissenkamer. Hij put daarbij niet alleen uit zijn geheugen, maar voerde voor zijn boek meer dan 40 interviews en zeker 300 aanvullende telefoongesprekken. Daarnaast maakte hij gedurende zijn dienstverband bij Numico aantekeningen over belangrijke gebeurtenissen, gesprekken en formele en informele uitspraken, en hield hij een eigen archief bij. Dit alles maakt hem tot een belangrijke getuige van 30 jaar Numico-geschiedenis. Maar de manier waarop hij daarvan verslag doet, is niet altijd even geslaagd. Dik 460 pagina's heeft Van Veen nodig. En dat is te veel. Van Veen kiest daarbij voor een opzet die gelaagd, maar niet geslaagd is. De periodes worden beschreven op macroniveau (de heersende tijdsgeest, zeg maar), op ondernemingsniveau (de publiek bekende informatie over Numico) en op boardroomniveau (de kijkjes achter de schermen). Ingewikkeld en onnodig.
Achter de schermen
Vooral de kijkjes achter de schermen zijn interessant. Het is ongebruikelijk dat een bestuurder of commissaris uit de school klapt over wat zich afspeelt in de bestuurs- en commissarissenkamer. Geschiedschrijving is een nobel motief. Maar hier lijkt toch iets meer aan de hand. Van Veen lijkt zijn plek in de geschiedenis van Numico op te willen eisen. En dan vooral zijn bijdrage aan het succes.
Dit blijkt uit veel in het boek
Als er een nieuwe topman moet worden benoemd, had Van Veen met zijn 'grote kennis van het bedrijf kandidaat kunnen zijn', maar hij heeft 'de handicap van zo nu en dan een licht spraakgebrek' en dat maakt hem 'niet de ideale opvolger'. Een andere interne kandidaat is er niet, denkt Van Veen. Als zijn collega-directielid Hans van der Wielen benoemd wordt tot voorzitter, is Van Veen verbijsterd.
Falen
Die benoeming, denkt Van Veen nog steeds, is enkel en alleen het gevolg van de gedachte dat Van der Wielen zou falen. Zijn voorganger, Erlend van de oprichtersfamilie Van der Hagen, hoopt door de benoeming van Van der Wielen op termijn nog eens terug te kunnen keren als redder van Numico, als Van der Wielen het naar verwachting heeft verprutst. Maar zover komt het nooit, aldus Van Veen. Vooral omdat Van Veen erin slaagt om Van der Wielen in het gareel te houden.
Beeld
Dit gaat overigens niet altijd van een leien dakje, beschrijft Van Veen in zijn blikken achter de schermen. Het beeld dat daaruit oprijst, is dat Van der Wielen steeds verder van de weg raakt. Het is hier dat het boek van Van Veen trekjes begint te vertonen van een afrekening. En dat is iets dat zich later herhaalt in de stukken die gaan over het optreden van Jan Bennink, de man die Van der Wielen in 2002 opvolgt en Numico in 2007 verkoopt aan Danone.
Mislukken
Verwijt Van Veen zichzelf dan helemaal niets, bij het mislukken van de Amerikaanse overnamestrategie bijvoorbeeld, of zijn invulling van de rol van commissaris? Nee. Eén keer trekt hij het boetekleed aan. Met de kennis van nu zegt Van Veen gefaald te hebben als commissaris ten aanzien van het beloningsbeleid bij Numico. Daar is hij 'onvoldoende kritisch' geweest. Verzachtende omstandigheid hier: de voorstellen van de remuneratiecommissie werden altijd aan het einde van de commissarissenvergaderingen behandeld. Onder tijdsdruk.
Boek
Illustratief voor wat misschien toch wel gezien mag worden als een beetje eigenwijsheid van de schrijver is het motto van het boek: 'Wat De Prooi voor ABN Amro heeft betekend, zal dit boek in bredere zin voor Numico doen'. Dat is toch een te grote broek, want hiervoor is het boek gewoonweg niet goed genoeg geschreven.
©René Lukassen @ RTLZ.nl
©RTLZ.nl