Momentum
Het CPB heeft op twee manieren bijgedragen aan het momentum van deze Tweede Kamerverkiezingen. Ten eerste door met het rapport Keuzes in Kaart de discussie aan te jagen over de economie en het huishoudboekje van de overheid. Ten tweede door iets niet te doen. Het CPB had namelijk niet de tijd om het effect door te rekenen op uw portemonnee van de beleidsmaatregelen van de 8 grootste partijen.
Door het lint
Wat het CPB liet liggen werd door het televisieprogramma Netwerk opgepakt: het analyseren van het koopkrachteffect van de verschillende verkiezingsprogramma’s. Als eerste werd de VVD de maat genomen en dat leidde direct tot emotionele televisie. Rutte ging hierop door het lint maar de toon was gezet: de VVD plundert de zakken van de weerlozen in de samenleving ten gunste van de ‘sterkste schouders.’ Zonder de CPB berekeningen weet niemand zeker of dit zo is of niet.
Koopkrachtverandering in euro's per maand van zes huishoudens
Na Netwerk heeft het onderzoeksinstituut Nyfer in opdracht van de Volkskrant de effecten van de plannen van 9 partijen vastgesteld voor zes model huishoudens (De Volkskrant, 5 juni 2010, p. 6-7). Dit weekend leverde dat wederom gesteggel op over de details. Verbolgen wees D66 lijsttrekker Pechtold op fouten in de werkwijze van Nyfer. Ook bleek niet alles juist bij de berekeningen voor het CDA en de VVD. Gelukkig is dit gecorrigeerd op de website van de Volkskrant. Vraag is nu: kunnen we hier wat mee? Wel, op het gevaar af dat de nuance verloren gaat, de ‘bijstandmoeder’ levert bij de VVD in terwijl de ‘veelverdiener’ zowat hetzelfde bedrag kan bijplussen. Bij D66 levert elk ‘model huishouden’ koopkracht in terwijl bij GroenLinks en de PvdA iedereen zich mag verheugen in meer koopkracht. Dat dit alles wel in een groter verband moet worden geplaatst kunt u lezen in mijn column: Volgend kabinet wordt hemelsblauw.
Klik op het diagram om deze te vergroten
Spectramap diagram: de slagkracht van de koopkracht
Met de Nyfer analyse kunnen we ook inzicht krijgen in het profiel van de verschillende coalities. Alle koopkrachtberekeningen ten spijt, in de Nederlandse politiek wordt alles uiteindelijk opgeteld, gedeeld, vermenigvuldigd en wortel getrokken totdat een bepaald soort beleidsevenwicht is bereikt dat naar men hoopt iedereen tevreden zal stellen. Voor het gemak van dit voorbeeld neem ik aan dat elke coalitie mogelijk is. Als rekenvoorbeeld heb ik de koopkrachteffecten bepaald van 7 coalities door het gemiddelde te berekenen van de effecten van de coalitiepartners: 1. Paars Plus Kabinet: VVD, D66, PvdA en GroenLinks 2. Paars Kabinet: VVD, D66, PvdA 3. Hemelsblauw Kabinet: VVD, D66, ChristenUnie en SGP 4. Rood Kabinet: PvdA, GroenLinks en SP 5. Groen Kabinet: CDA, ChristenUnie en SGP 6. Vorig Kabinet: CDA, PvdA en ChristenUnie 7. Rechts Kabinet: VVD, CDA en PVV
Klik op het diagram om deze te vergroten
De Spectramap hieronder laat het contrast zien van deze coalities ten opzichte van elkaar op basis van het koopkrachteffect bij de 6 Nyfer model huishoudens. In het diagram is elk huishouden weergegeven met een oranje cirkel en elke coalitie met een vierkant. De kleur geel in het vierkant van het Hemelsblauw Kabinet geeft aan dat deze coalitie gemiddeld resulteert in een koopkrachtafname. Alle overige coalities leveren gemiddeld een koopkrachttoename op en dit is met blauw aangegeven in elk vierkant. De grootte van elk vierkant is een indicatie van het gemiddeld koopkrachteffect. Bij het Rood Kabinet is dit overduidelijk het grootst en positief.
Klik op het diagram om deze te vergroten
Horizontaal tekent zich op de Spectramap een ordening af tussen rechts-liberale coalities op de rechterhelft
en coalities op de linkerhelft met een christelijke signatuur. De ‘rode’ coalitie met uitsluitend partijen van
linkse signatuur staat wat apart met een heel eigen profiel. De zes huishoudens positioneren zich ten
opzicht van de coalities naar de mate waarin het koopkrachteffect in hun voordeel is of in hun nadeel.
Huishoudens met steun (linkerhelft) staan tegenover de ‘verdieners’ (rechterhelft). De 65+ huishoudens
positioneren zich in het midden maar contrasteren tegenover het Rode Kabinet omdat zij relatief meer
mogen verwachten van de andere coalities.
Sociaal gezicht versus economisch gewicht
Als inderdaad de VVD als de grote winnaar woensdag uit de stembus rolt verwacht ik dat de kleur van het volgend Kabinet paars wordt. In de laatste peiling van Synovate blijkt een meerderheidscoalitie van een Rechts Kabinet van VVD, CDA en PVV niet meer mogelijk. Daarmee is een Paars Kabinet met een nipte meerderheid in de Tweede Kamer welhaast een feit. Als ook GroenLinks mee gaat regeren wordt die meerderheid zeer comfortabel en het koopkrachteffect beduidend dragelijker voor de ‘zwakste schouders.’ Echter, dit gaat ten koste van de noodzakelijke op de economie gerichte hervormingsmaatregelen. De knoop van het dilemma ‘sociaal gezicht versus economisch gewicht’ wordt woensdag nog eens extra aangetrokken of, hopelijk, dit keer doorgehakt.
dr Eric Melse MBA Nyenrode Business Universiteit Program Director of the fulltime Master of Science in Management program
Wat vindt u van de column? Geef uw mening:
©RTLZ.nl