Centrumcoalitie
Het stof, dat de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen vorige week woensdag deed opwaaien, begint langzaam te zakken. De politieke partijen draaien zich warm voor coalitiebesprekingen. Het onderzoeksinstituut Decide waagt zich aan de voorspelling van de nieuwe coalitie in het rapport Voorspelling Coalitie en coalitieakkoorden 2010. Volgens Decide wordt het een ‘centrumcoalitie’ van VVD, PvdA en CDA; ook wel het ‘Nationaal Kabinet’ genoemd. Decide heeft twaalf zeer controversiële beleidsterreinen geanalyseerd en houdt rekening ‘met de wens om toch een redelijk comfortabele meerderheid te hebben’ zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer. Het Decide-rapport probeert 32 bladzijden lang de lezer te overtuigen dat de enige echt werkbare coalitie daarom in het centrum ligt.
Modellenparade
De analyse van Decide is interessant omdat na de koopkrachtberekeningen van Nyfer en het effect van de door het CPB beoordeelde verkiezingsprogramma’s nu meer inzicht mogelijk is hoe de beleidspunten van invloed kunnen zijn op de coalitiebesprekingen. Met simulatiemodellen die de standpunten, belangen en macht van partijen meeneemt wordt de inhoud van een mogelijk regeerakkoord voor verschillende coalities voorspeld. Het beleid is daarbij uitgangspunt maar de coalitievoorkeur van de partijen blijkt in hun analyses vaak niet realistisch omdat een meerderheid ontbreekt. Voor Decide is daarmee de onontkoombare uitkomst van het uitruilproces van standpunten een ‘centrumcoalitie’ van VVD, PvdA en CDA. Op de laatste pagina in het Decide rapport staat echter een tabel die het belang kwantificeert dat de politieke partijen hechten aan elk van de twaalf beleidsterreinen.
Spectramap diagram: toch Paars Plus?
Ik neem zonder meer aan dat de Decide modellen diep graven om uiteindelijk tot het resultaat te komen welke coalitie het meest waarschijnlijk is. De Spectramap hieronder laat daarentegen het contrast zien van de politieke partijen ten opzichte van elkaar op basis van de tabel. In het diagram is elk beleidsterrein weergegeven met een oranje cirkel en elke partij met een blauw vierkant. De grootte van elke cirkel is een indicatie van het belang dat de partijen als totaal hechten aan het beleidsterrein. Zowel de hypotheekrente, de AOW leeftijd als het financieringstekort zijn overduidelijk van groot belang voor de gehele Tweede Kamer. Die drie beleidsterreinen zullen de coalitiebesprekingen gaan domineren.
Klik op het diagram om de Spectramap te vergroten
Op de Spectramap tekent zich een ordening af tussen partijen die in het centrum staan en de partijen die naar de rand zijn geplaatst door een relatief extreem beleidsbelang. Het zwaartepunt ligt nadrukkelijk bij D66, de PvdA en de VVD. Deze partijen positioneren zich nabij elkaar en nabij het met het rood-groen kruisje aangegeven centrum op de kaart. Daarmee wordt duidelijk dat de overeenstemming bij hen relatief het grootst is op de twaalf door Decide geïnventariseerde beleidsterreinen. Merk op dat het CDA nabij de VVD is gepositioneerd maar dat het contrast in de diepte groot is want het CDA vierkant heeft een dunne omtreklijn terwijl die van de andere partijen dik is (deze staan boven het projectievlak terwijl het CDA laag staat). De ‘centrumcoalitie’ van VVD, PvdA en CDA is op zich wel denkbaar maar het beleidscontrast blijft groot. Zorg, bijvoorbeeld, is nadrukkelijk belangrijker voor de VVD dan voor het CDA. GroenLinks daarentegen staat op hetzelfde niveau als de overige partijen van Paars Plus en zal allicht aanschuiven als vierde coalitiepartner.
Eerste Kamer als laatste aandachtspunt
Informateur Uri Rosenthal moet bij zijn verkenning zich niets aantrekken van de samenstelling van de Eerste Kamer. Zonder PVV is een rechts kabinet met VVD, CDA en SGP per definitie kansloos met slechts 37 zetels in de Eerste Kamer omdat de meerderheid van 38 zetels niet wordt behaald. Ook Paars Plus lijkt politiek vleugellam in de Eerste Kamer met de 34 zetels van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Alleen het nog nooit in Nederland samengestelde ‘Nationaal Kabinet’ van VVD, PvdA en CDA heeft nu een ruime meerderheid van 49 zetels in de Eerste Kamer. De vraag is of dit zo blijft na de Provinciale Statenverkiezingen op 2 maart 2011 en de Eerste Kamerverkiezingen daarna op 23 mei 2011. Zeer zeker niet—schat ik zo in. De coalitie moet worden gesmeed uit visie, beleid, durf en doorzettingsvermogen. Het Paars Plus Kabinet met VVD, D66, PvdA en GroenLinks blijft ook na de Decide analyse voor mij de meest voor de hand liggende coalitie omdat deze partijen beleidsmatig het dichtst bij elkaar staan.
Wat vindt u van de column? Geef uw mening:
dr Eric Melse MBA Nyenrode Business Universiteit Program Director of the fulltime Master of Science in Management program
©RTLZ.nl