Beeldvorming van landen bij Nederlanders
Forum, het instituut voor multiculturele vraagstukken heeft TNS NIPO de beeldvorming bij Nederlanders over Arabische landen laten uitzoeken. Islam en het Midden-Oosten hebben onze volle aandacht en dus pakte De Volkskrant dit nieuws op en laat haar lezers weten dat ‘Nederlanders … “gegrepen” [zijn] door [de] Arabische lente’ (16 april 2011, p.10). De boodschap van Forum is dat wij ‘tamelijk goed op de hoogte zijn van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten.’ Zorgen over de stijgende olieprijzen, terrorisme en de aanstaande ‘tsunami’ van gelukzoekers naar Europa staan centraal. Ter onderbouwing publiceert De Volkskrant tabel 5 uit het Forum rapport over hoe de geënquêteerde Nederlanders denken over de inwoners van een aantal Arabische landen alsook enkele referentielanden.
Klik op tabel 1 om deze te vergroten
Percentage respondenten dat het eens is met de stelling “Inwoners van naam land zijn stelling”, gebaseerd op Tabel 5 uit Enquête Recente beeldvorming over Arabische landen in Nederland. Forum, april 2011, p. 8.
Fata Morgana
Deze tabel zet de lezer naar mijn mening wel snel op een verkeerd spoor. Immers, turend naar de percentages kunnen we niet anders dan vaststellen welke inwoners het meest democratisch zijn (Nederlanders), het meest betrouwbaar (Duitsers), het meest vredelievend (Nederlanders), het meest sympathiek (Duitsers) en in welk land vrouwen de meest volwaardige rol hebben: Nederland. Een ernstig geval van ons kent ons dus. Statistisch zal het allemaal wel in orde zijn—ik neem aan dat TNS NIPO daarvoor garant staat—maar ik vrees dat een dergelijke enquête meer zegt over onze eigen voorkeuren en vooroordelen dan dat iets wordt verteld over de inwoners van al die Arabische landen. Hoeveel Nederlanders hebben daadwerkelijk iemand leren kennen uit landen als Oman, Iran en Jemen? Mogelijk als vluchteling in Nederland of op zijn best als vakantieganger daar. Mij lijkt het weinig aannemelijk dat de respondenten kwamen tot een objectief oordeel. Wij kijken met dit rapport dus slechts naar een fata morgana opgetrokken door de media in de hoofden van Nederlanders. Joris Luyendijk heeft daar zeer onderhoudend over geschreven. Vooral zijn boek Het zijn net mensen is verplichte kost voor iedereen die ook maar iets wil begrijpen over wat zich momenteel afspeelt in de Arabische landen.
Het imago van inwoners
Dat wil niet zeggen dat de cijfers uit het Forum rapport ons geen dieper inzicht kunnen verschaffen over wat zich afspeelt in de Nederlandse hoofden als het gaat om het imago van landen en hun inwoners. De Foliomap hieronder zet de percentages af die zijn gescoord in antwoord op de vraag in welke mate inwoners de rol van de vrouw als volwaardig zien en de mate waarin inwoners democratisch zijn.
Klik op diagram 1 om deze te vergroten
Het is meteen duidelijk hoe de verhoudingen liggen. Inwoners uit Nederland, Duitsland en de VS zijn echte democraten en beschouwen de rol van de vrouw als volwaardig. Merk op dat de cirkelgrootte in deze en de volgende Foliomap het percentage uitdrukt in welke mate Nederlanders de inwoners van landen sympathiek vinden. Opvallend is dat de inwoners van de VS, China en Turkije ongeveer even sympathiek zijn. De sliert Arabische landen linksonder op deze Foliomap suggereert dat een zeker verband bestaat tussen de mate van sympathie en het democratisch gehalte van de inwoners. Dit verband wordt ook zichtbaar in de volgende Foliomap waarin horizontaal betrouwbaar is afgezet tegenover verticaal vredelievend. Kennelijk worden inwoners sympathieker gevonden naarmate zij meer betrouwbaar en vredelievend zijn.
Klik op diagram 2 om deze te vergroten
Het imago van landen
Het Forum rapport bevat een soortgelijke tabel over het imago van landen. Respondenten werd gevraagd hoe ze dachten over de mate waarin het betreffende land een stabiele staat is; een goed functionerende democratie heeft; een betrouwbare handelspartner is; vredelievend of een fijn vakantieland.
Klik op tabel 2 om deze te vergroten
Percentage respondenten dat het eens is met de stelling “Land is…”, gebaseerd op Tabel 8 uit Enquête Recente beeldvorming over Arabische landen in Nederland. Forum, april 2011, p. 12.De Foliomap hieronder zet de percentages af die zijn gescoord voor de mate waarin Nederlanders menen dat een land een stabiele staat is en democratisch. Het is beeld is min of meer gelijk aan dat van de eerste Foliomap waarin het democratisch gehalte van inwoners is afgezet tegen die van de rolbeleving van de vrouw. Hiermee wil ik niet suggereren dat sprake is van een verband tussen de rol van de vrouw en de stabiliteit van een staat. Daarover valt met deze cijfers niets te zeggen maar wat de Foliomappen wel suggereren is dat dergelijke enquêtevragen het onderliggende ‘gevoel’ over landen en haar inwoners kwantificeren. Immers, het landenprofiel toont duidelijke overeenkomsten.
Klik op diagram 3 om deze te vergroten
De cirkelgrootte van deze en de volgende Foliomap drukt het percentage uit dat is gescoord in antwoord op de vraag in hoeverre een land fijn is om op vakantie te gaan. In de volgende Foliomap liggen de landen op de kaart afhankelijk van de mate waarin zij als betrouwbare handelspartner worden gezien door de respondenten en de mate van vredelievendheid. Duidelijk is dat de grootste cirkels aan de bovenkant zijn te vinden van de zwerm landen op de kaart. Ook dit komt op mij tamelijk vanzelfsprekend over. Wie gaat op vakantie in een land dat niet vredelievend is?
Klik op diagram 4 om deze te vergroten
Op naar Duitsland
Tot slot een Foliomap waarin gegevens uit beide tabellen worden vergeleken. Horizontaal het verschil in democratisch gehalte en verticaal het verschil in vredelievendheid van het land en haar inwoners. Slechts één land scoort op beide onderwerpen hoger dan haar inwoners: Duitsland. Hoog tijd dat Nederlanders naar Duitsland emigreren.
Klik op diagram 5 om deze te vergroten
