Ethisch bankier
In het Financieele Dagblad van 6 maart staat een interview met Stephen Green, topman van HSBC. Hij staat te boek als een ethisch bankier, tegenwoordig voor velen een contradictie in terminus. Geïnspireerd door het interview zoek ik op Google naar meer informatie over Green. Het brengt me bij een lezing van hem voor een Engels ondernemersverband CBI.
Moreel
Greene maakt een viertal punten. In één daarvan toont hij nadrukkelijk zijn liefde voor ethiek. Hij omschrijft de huidige toestand op de financiële markten als iets dat ‘is at its roots a moral question’ en stelt dat de oplossing van de crisis begint bij de erkenning van de morele dimensie ervan.
Regels
Ik ben het op dit punt volledig met Greene eens. Temeer daar hij het zo fraai verwoordt: ‘It is as if we have grown increasingly accepting of the idea that the value of what we do is fully delineated by the market, by regulatory compliance, and the law of contract. If the market will bear it, if the law allows is, if regulations permit, then it must be OK.’
Vreemd gaan
‘Als iets niet verboden is of wordt dan mag het dus’ is voor velen een leidende gedachte voor hun (professioneel) handelen. Alsof ‘vreemd gaan’ te rechtvaardigen valt omdat je partner het nooit heeft verboden. Het doet me denken aan Bill ‘I didn’t have sex with that woman’ Clinton.
Doorgeslagen
Het beschreven gedrag komt in mijn stellige overtuiging voort uit het doorgeslagen compliance-denken. Bestuurders laten zich vaak niet leiden door eigen en maatschappelijke normen en waarden, maar door juristen en accountants die voor hen – duurbetaald - uitzoeken waar de juridische en verslaggevingstechnische grenzen liggen.
Scherp aan de wind
Weliswaar vanuit de gedachte dat men wil en moet voldoen aan de letter van de wet, maar ook vanuit de gedachte dat daarbij best ‘scherp aan de wind mag worden gezeild’. De gestelde doelen moeten immers worden gehaald, gewekte verwachtingen worden waargemaakt. Lange tijd stond ‘double digit growth’ hoog in het vaandel. Overigens niet alleen bij bestuurders, maar ook bij aandeelhouders en beleggingsanalisten.
Creatief
De Engelse sociologe Doreen McBarnet spreekt in dit verband over creative compliance: het wel voldoen aan de letter maar niet aan de geest van wet- en regelgeving. Het failliet daarvan zien we in het kader van het buiten de balans houden van allerhande financiële verplichtingen van banken, verzekeringsmaatschappijen en andere instellingen. ‘Perfectly legal’ maar ook ‘perfect misleidend’ omdat er geen werkelijk zicht wordt gegeven aan welke risico’s de instelling zich heeft verbonden.
Vandaag nog
In eerdere weblogs heb ik gerefereerd aan de parlementaire onderzoeken en hoorzittingen in de VS en in het VK. Ik ben er een warm voorstander van. Ze kunnen bijdragen aan het zicht geven op de morele dimensie, een antwoord geven op Greene’s morele vraag, zicht geven op aard en omvang van creative compliance. Mede door de politieke en journalistieke dimensie van een dergelijk onderzoek zullen normen en waarden – ook degenen die niet zijn vast te leggen in wet- en regelgeving – worden (her)bevestigd. Liever vandaag dan morgen.
Marcel Pheijffer
Marcel Pheijffer is hoogleraar Accountancy aan de Universiteit Nyenrode en hoogleraar Forensische Accountancy aan de Universiteit Leiden.Wat vindt u van de column? Geef uw mening:
©RTLZ.nl