Nationale analyse
Eerder is wel betoogd dat alles wat over de financiële crisis te zeggen valt elders reeds is gezegd. En dat de oorzaken vooral internationaal gezocht dienen te worden. Maar een nationale analyse was nog niet gemaakt en dat doet nu juist de Commissie-De Wit. Dat leverde in de gesprekken met prominenten aardige doorkijkjes op over bijvoorbeeld de financiële toezichthouders en het accountantsberoep. En diverse aanvallen op DNB-president Nout Wellink.
Gifpijl
Oud-minister Zalm werd – in die hoedanigheid en dus niet als bankbestuurder – ook gehoord. Hij leverde direct in het begin bij de allereerste vraag, een nieuwe gifpijl om Wellink af te schieten. Gevraagd naar wat er in zijn tijd als Minister anders had moeten gaan zei Zalm onder meer: ‘Toezichthouders hadden het beloningsbeleid van banken moeten meenemen in het toezicht. Variabele beloningen en hoge bonussen kunnen leiden tot het nemen van grote risico’s.’
Onvoldoende
Met ‘hadden moeten meenemen’ geeft Zalm aan dat dat dus niet of onvoldoende is gebeurd. Opmerkelijk. DNB liet deze week immers in een persbericht weten dat zij actief toezicht hadden gehouden op de derivatenmarkt en refereerde daarbij aan een scala aan (beleids)maatregelen. Overigens was het een persbericht dat een paar uur na afloop van het gesprek van de Commissie-De Wit met accountant Jules Muis de lucht in werd geslingerd. Muis ziet Wellink graag vertrekken omdat diens geloofwaardigheid weg zou zijn en omdat het in het belang van goed toezicht is als DNB met een schone lei kan beginnen.
DNB-brief
In het rijtje maatregelen dat DNB noemt wordt onder meer gewezen op de inmiddels steeds belangrijker wordende (welhaast profetische) DNB-brief en – richtlijn uit 1995. Daarin staat onder meer: ‘Het management dient binnen de instelling een klimaat te bevorderen dat het nemen van bovenmatige risico's ontmoedigt. De beloningsstructuur van de direct en in het bijzonder de indirect bij derivatenactiviteiten betrokken medewerkers dient in voldoende mate onafhankelijk te zijn van de gerealiseerde resultaten om het nemen van bovenmatige risico's te voorkomen.’
Toezicht
Het is uitstekend dat DNB de risico’s en problematiek van de beloningsstructuur heeft onderkend. Het is uitstekend dat er beleid – een richtlijn – voor wordt opgesteld. Het is uitstekend dat de risico’s en het beleid onder de aandacht van de leiding van financiële instellingen is gebracht. Maar het is bedroevend dat Zalm – en met hem wellicht de Commissie-De Wit - thans moet concluderen dat dit aspect niet is meegenomen in het door de toezichthouders uitgeoefende toezicht; op de derivatenhandel en eventueel andere risicovolle gebieden waar perverse prikkels een rol kunnen spelen.
Wet
Zalm steekt daarbij overigens de hand mede in eigen boezem daar te verklaren dat hij het aspect van perverse beloningsprikkels onvoldoende heeft onderkend bij het opstellen van wet- en regelgeving zoals de Wet Financieel Toezicht.
Toezicht
Overigens heeft Wellink vorig jaar tegenover leden van de Tweede Kamer verklaard geen middelen te hebben voor toezicht op het beloningsbeleid. Fijntjes wees Zalm erop dat hij als bankbestuurder wel degelijk een brief heeft gehad voor een onderzoek terzake en dat er dus wel degelijk bevoegdheden op dit terrein zijn.
Geloofwaardigheid
De gifpijl raakt niet alleen Nout Wellink, maar ook zijn toenmalig collega-bestuurder Tom de Swaan. Hij schreef de brief namens de DNB. Om vervolgens te belanden in het bestuur van ABN-AMRO en in de Commissie-Maas. Overigens gaf Jules Muis deze week ook aan het zo opmerkelijk te vinden dat personen die ten tijde dat de huidige problematiek is ontstaan, thans betrokken zijn bij het zoeken naar oplossingen. In concreto: wat is de geloofwaardigheid en het gezag van dergelijke oplossingen? Van DNB-bestuurders als Nout Wellink en Tom de Swaan?
Marcel Pheijffer
Marcel Pheijffer is hoogleraar Accountancy aan de Universiteit Nyenrode en hoogleraar Forensische Accountancy aan de Universiteit Leiden.Wat vindt u van de column? Geef uw mening:
©RTLZ.nl