Welvaart
We zijn op een korte vakantie in Italië. Niet in Toscane, maar in het welvarende Noord-Italië. We logeren op een mooi gerestaureerd boerenlandgoed in de Veneto, een uurtje rijden van Venetië. Overal om ons heen is sprake van opgebouwde welvaart. Huizen staan er goed bij. Dorpjes zijn stil en weinig interessant. Maar zeker niet arm. Nieuwe bedrijfsgebouwen in overvloed. Opvallend is dat alles te koop staat. Ook niet officieel. Net als in Nederland en elders in Europa vormt de economie het gespreksthema van de dag. Geen huis dat verkoopt. Geen bank in Italië die nog hypotheken verstrekt.
Toekomst
Mensen maken zich zorgen. Het probleem is levensgroot en verspreid zich. Het beeld wordt opgeroepen van een onverkochte huizenvoorraad, in omvang vergelijkbaar met de Europese melkplas van de vorige eeuw. Die kon nog vernietigd worden. Met huizen kan dat slechts beperkt. Zoals in delen van Limburg. Tegelijkertijd stellen mensen vast dat er niets gebeurt. Er is onrust. Geen paniek. De huizenprijzen in de Veneto blijven hoog. De daling is weliswaar ingezet. Maar mondjesmaat. Van dramatische ontwikkelingen is geen sprake. Gaan die er komen? Alleen als de banken niet meer financieren. Het afsluiten van nieuwe hypotheken is echter niet het werkelijke probleem. Er zijn toch weinig kopers. Het gaat om het oversluiten van bestaande leningen. Als dat niet meer gebeurt, stort het boeltje in. In alle gesprekken wordt de verantwoordelijkheid van banken benadrukt. En van een diepgaand gebrek aan vertrouwen in banken.
Europese wetgeving
De oproep voor een wettelijke plicht tot herfinanciering wordt gedaan. Europese wetgeving die mensen het recht geeft - en banken de plicht - om hun huizen tegen redelijke condities te kunnen blijven financieren. Een beetje zoals in Nederland gebruikelijk was. Tussen drie en vijf keer het bruto jaarinkomen. Afhankelijk van de geldende rentestand. Toch wordt het échte huizenprobleem niet als een probleem van de korte termijn gezien.
Het echte probleem heeft te maken met het ouder worden van de bevolking. Wat gebeurt er met de economie wanneer mensen gaan inzien dat zij de hypotheekschuld die zij ooit zijn aangegaan nooit meer zullen kunnen terugbetalen? Ongeacht de mogelijkheid van herfinanciering. Dat hun huizen een loden last gaan worden. Dat kinderen niet meer zullen willen erven omdat de schuldenlast ook voor hen te hoog is.
Demografie
Opvallend is dat er in ons weekje Italië veel over de vergrijzing is gesproken. Over de ouder wordende bevolking die begint in te zien dat hun bezit niet langer iets is om op verder te kunnen bouwen. En om door te kunnen geven. Omdat er nooit sprake van eigendom zal zijn. Zoals vroeger wel het geval is.Op een woensdagmorgen lopen we in een gigantische shoppingmall in Rovigo. Italianen zijn gek op winkelen. Dat moeten we meemaken. Geen hond. Overal uitverkoop. Kortingen op mode van 50-70%. De consument staakt. Gewezen wordt op de negatieve hefboomwerking tussen huizenbezit en winkelen. Ooit gingen die hand in hand. Nu trapt iedereen op de rem. Er is sprake van een beginnende ‘cashtrap’ bij burgers. Geld kan niet meer vrij worden uitgegeven. Er moeten appeltjes voor de dorst komen. De oplossing van de economische crisis in Europa begint bij de onverkochte huizenvoorraad. Niet het redden van banken moet centraal staan, maar het redden van huizenbezitters. Ouder wordende huizenbezitters. Dat vraagt om een omslag in het denken van Europese en nationale politici. Er moet een bevrijdend in plaats van een belastend schuldenbeleid voor burgers komen. Zo kan de economie weer worden aangejaagd. Misschien niet zo hard als vroeger. Maar genoeg. In ieder geval genoeg om de wereld die mensen hun leven lang gekend hebben instand te kunnen houden. Is er momenteel veel onrust in Europa? Heel veel.
©RTLZ.nl