Wereldomvattend
Wat zo’n drie jaar geleden als een kredietcrisis in Amerika begon, snel daarna zich in Europa tot een soevereine crisis ontwikkelde is inmiddels uitgegroeid tot een crisis van het schuldbewuste westen ( inclusief Japan) dat veel te lang op de pof heeft geleefd in de hoop en verwachting dat er geen einde aan geld zou komen. Dat einde is nu daadwerkelijk in zicht.
Radeloos, redeloos, reddeloos?
Noch de centrale banken (‘geldverruiming’), noch de ministers van Financiën (‘steunfondsen’), noch de respectievelijke regeringen (‘we zullen alles doen wat nodig is en dat blijven doen’), noch de sussende retoriek van de G-7 heeft geleid tot een oplossing waarin de wereld vertrouwen heeft. Het einde van de schuldenweg is bereikt en de gang naar Canossa zal moeten worden bewandeld. Met andere worden, van geleende welvaart zullen we weer moeten terugkeren naar verdiende welvaart, gewoon door hard, slim en goedkoop te werken en iets voor elkaar over te hebben.
Pompen of verzuipen
De vraag hoe snel wij -als het verwende Westen- terug naar af moeten is niet te beantwoorden. Waarschijnlijk is dat de gezamenlijke regeringsleiders er alles aan zullen doen om het huidige systeem – dat draait om banken -zo lang mogelijk te ondersteunen, in de hoop dat er daardoor tijd wordt gekocht voor de noodzakelijke herstructureringen.
Amerika
In Amerika is de kans groot dat president Obama geen tweede termijn krijgt als tot de bevolking doordringt dat de schuldenberg onder zijn bewind zo groot is geworden dat de economie erdoor is geïmplodeerd. Als Amerika binnenkort toegeeft in een dubbele dip terecht te zijn gekomen zijn de rapen bij gewone burgers gaar en is het einde oefening voor Obama. Daardoor zal in Amerika een politieke impasse ontstaan van ongekende ernst. Het leiderschap van het rijke Westen zal erdoor eindigen.
Europa
In Europa zullen de regeringsleiders naar verwachting nog wel een tijdje doorgaan met hun beleid van geldsmijten. Het EFSF zal worden uitgebreid, misschien zelfs verdubbeld met geld dat speciaal voor dat doel getrukeerd wordt. Euro-obligaties zullen worden uitgegeven via de AAA-status en gretig gekocht worden door financiële instellingen. Niet omdat ze dat zo graag willen, maar omdat ze ertoe gedwongen zullen worden. De kans dat de ECB failliet gaat is momenteel reëel aanwezig en dan moet het echte opkoopwerk ten aanzien van Italië en Spanje nog beginnen. De kans is even groot dat Europa snel een fiscale eenheid zal worden. Want uiteindelijk zal de rekening toch betaald moeten worden. Je vraagt je af wanneer deze waanzin ophoudt.
Mag het een onsje minder zijn
Eén ding staat vast. Er is een totaal gebrek aan vertrouwen in de politiek. Want er is geen visie. Alle politici roepen weliswaar dat de meerwaarde van het geheel van Europa groter is dan de afzonderlijke waarde van de lidstaten, maar ik waag dat inmiddels te betwijfelen. Tot op heden heb ik geen enkele kwantificering daarvan gezien en alle kwalificeringen (culturele eenheid in verscheidenheid, etcetera) staan op losse schroeven nu zelfs de binnengrenzen van Europa door de lidstaten op slot kunnen worden gedraaid. We zijn geen eenheid, laat staan een geheel.
Toekomst
Maar hoe moet het nu verder? Ten eerste moeten we af van het denken in geld en groei. We moeten naar een economie van verdeling op basis van eerlijk verdiend geld. De economie moet weer van mensen worden. Die moeten er hun ei in kwijt kunnen. Europa moet over werk gaan en vooral over het recht op werk dat aan mensen moet worden gegeven. Niet door socialisme, wél door innovatie. Als ik één ding van de schuldencrisis verwacht is het wel massawerkloosheid. Gelukkig is die tot op heden uitgebleven. Maar wat niet is kan nog komen.
