Governor Mervyn King, de president van de Centrale Bank van Groot-Brittannië, stelde donderdag: "This is the most serious financial crisis we've seen at least since the 1930s, if not ever."
Imploderen
Bijna op hetzelfde moment maakt belangrijk IMF adviseur Shapiro bekend dat Europa binnen twee tot drie weken zal imploderen, als niet snel een allesomvattende oplossing wordt gevonden ( de begeerde “silver bullett’). Komt die er niet dan sleurt Europa de wereld mee in een neerwaartse spiraal. Dan is het voorlopig ‘lichten uit’.
De duivel danst
In zeer korte tijd wordt Europa geconfronteerd met twee problemen van ongekende en in feite onoplosbare omvang. Ten eerste is er de alsmaar dooretterende crisis in de PIGS-landen. Ik gebruik deze afkorting niet graag –want die is eigenlijk té neerbuigend voor woorden- maar dat neemt niet weg dat deze landen het financieel en economisch niet gaan redden. Simpelweg omdat de bevolking het nu al niet red. Dat weet iedereen en iedereen weet daarom ook dat er binnenkort een ongelooflijke hoeveelheid geld bij moet. Geld dat er niet is en dus gemaakt moet worden, ofwel ‘getrukeerd’ in de markt moet worden gebracht, o.a via de begeerlijke maar af te wijzen hefboomwerking. Ik ben van mening dat het moreel onaanvaardbaar is om één euro meerdere keren (tot zelfs een factor acht) uit te geven. Immers, wat in het gewone leven van burgers niet mag, mag wat mij betreft de overheid ook niet.
Het vagevuur van het grote geld
Ten tweede is er de 2de bankencrisis die in rap tempo beangstigende proporties begint aan te nemen. Dexia is nog maar het begin en een ‘kleintje’ als het gaat om de ellende van tenminste 35 niet nader genoemde grote jongens. De liquiditeitscrisis waarin de banken zich momenteel bevinden is zo groot dat zelfs de consument er binnenkort last van gaat krijgen. Al een tijd lang trekken consumenten in heel Europa hun geld weg om het in veiligheid te brengen maar als de geldautomaat het plotseling niet meer doet, kan dat de druppel zijn die de emmer van onrust en spanning doet overlopen.
Vuurtje opstoken of blussen
Dus moeten de banken geherkapitaliseerd worden en dat gaat zoveel geld kosten dat het eigenlijk onmogelijk is, zeker als deze banken niet tegelijkertijd geherstructureerd worden op een manier die voor de bevolking acceptabel is. Gaat Dexia bijvoorbeeld de bonussen van haar bestuurders over de afgelopen drie jaar terugvorderen? Blijft de spaarbank overeind? Ontstaat er een betere zakenbank?
Nederland als mak schaap
De enige weg uit de crisis die wordt gekozen is de weg van het grote geld. Er moet meer ‘firepower’ worden gecreëerd. Die weg zou allang zijn bewandeld als niet de toestemming van de verschillende parlementen nodig was geweest. Gisteren liet Nederland zich weer een oor aannaaien toen de Tweede Kamer zonder veel moeite instemde met de 2de bail-out van (o.a.) Griekenland. Dat hierdoor de deur wagenwijd openging voor verhoging en verbreding van het EFSF deerde hoegenaamd niet. Terecht stelde de pers na afloop van de vergadering aan enkele kamerleden de vraag of deze wel wisten waar zij hun goedkeuring aan hadden gegeven. Niet dus. Een laatste restje hoop rust op de schouders van Slowakije. Zullen zij de enorme druk van Europa (kunnen) weerstaan? Wat voor subsidies zijn hen in het vooruitzicht gesteld?
Noodplan
Mijn vertrouwen in de Nederlandse regering is nu nog hoog en ik neem daarom aan dat er momenteel een noodplan wordt uitgewerkt voor het geval dat Europa en de Euro toch ineens ophouden te bestaan, althans in de huidige vorm. Ik heb eerder over de wenselijkheid van zo’n plan geschreven, maar nu is het noodzaak. Wij moeten in ieder geval voorbereid zijn op het moment dat we weer op eigen kracht verder moeten. Dat moment kan snel dichterbij komen, getuige de recente uitspaken van het IMF en anderen.
Noodtoestand
De Europese regeringsleiders kunnen besluiten om de financiële noodtoestand uit te roepen en op grond daarvan de macht naar zich toetrekken, bijvoorbeeld o.l.v. Herman van Rompuy. Dan wordt de democratie (tijdelijk?) opzij geschoven, in het belang van orde en rust in de samenleving en op de financiële markten. Het zou een primeur zijn die ik niet hoop mee te maken. Want de prijs die daarvoor betaald moet worden is te hoog.
©René Tissen @ rtlz.nl