Fonds
Dat fonds zal het huidige Europese Financieel Stabiliteitsfonds opvolgen en
a) van ongekende omvang zijn en
b) de staatschuld en andere schuld mogen verhandelen –kopen, verkopen en doorschuiven- op een nader vast te stellen wijze.
Stevig potje
Afhankelijk van de mate waarin de problematische lidstaten dieper in de problemen komen, kan de omvang ervan gemakkelijk 1,5-2 biljoen euro bereiken en misschien zelfs meer. Op het totaal van de schuldenlast van de PIIGS landen is zelfs 2 biljoen niet zo heel veel, alles natuurlijk in het perspectief van de vraag wanneer het dieptepunt van de crisis in deze landen wordt bereikt.
Gevolgen
Aan de mogelijke gevolgen voor de gezonde lidstaten die via garantstellingen borg staan voor het EMF moet ik voorlopig niet denken. Feit is dat we een toekomst van intensieve en ingrijpende bezuinigingen tegemoet gaan, simpelweg omdat er voorzieningen –buffers- in eigen land voor deze garanties moeten worden getroffen. Als de gezonde lidstaten dan ook nog geconfronteerd worden met lage economische groei, misschien zelfs met krimp zoals momenteel de verwachting is, gaat de oprichting van het EMF in Europa veel geld kosten.
Inflatiespook
Feit is ook dat met het EMF Europa tot een logistiek ‘verdeel en heers’-station van schulden (inclusief de verkoop ervan) zal verworden, dat véél verder gaat dan de angst van velen voor Europa als een ‘simpel’ transfermechanisme van rijk naar arm. Ik moest dan ook direct denken aan president Trichet van de ECB. Hij is de grote verliezer van deze Eurotop, want zijn ECB krijgt er een geduchte concurrent bij.
Concurrent
Aan de ECB blijft uiteraard de taak om prijsstabiliteit in Europa te bewerkstelligen, terwijl het inflatierisico bij het EMF zal berusten. Een grotere spagaat is niet denkbaar en kan slechts beperkt worden opgevangen door heldere, eenduidige en transparante regels en richtlijnen. Het EMF is overduidelijk een politiek instrument dat de rol van het ECB dreigt te marginaliseren. Vaststaat dat president Trichet niets anders kon dan instemmen met het besluit. Zo niet, dan waren de gevolgen –ook voor hem- niet te overzien geweest.
Banken blij
Aansluitend moest ik denken aan de blije reactie –zie de koersontwikkeling van de beurzen- van de financiële sector op het nieuws van de 2de bailout van Griekenland. Als geheel staat de sector een stevige aderlating te wachten en normaal rechtvaardigt dat een negatieve beursreactie. Maar in feite betekend de oprichting van het EMF dat niet alleen de totale Europese geldmarkt groter wordt, maar er voor banken en verzekeraars ook een institutionele partner bij komt, met wie het lucratief zaken doen is. Korte termijn verliezen zullen eenvoudig omgezet kunnen worden in lange termijn winst. Want het aloude gezegde blijft van toepassing – en wordt door het EMF zelfs versterkt- dat de bank altijd wint.
Van Politiek tot Techniek
Daarbij komt dat niemand het zal zien. Na afgelopen donderdag lijkt de tijd rijp voor een technische aanpak van de schuldencrisis, die daarmee buiten het bereik van de publieke opinie en oordeelsvorming kan worden gehouden. Uiteraard moeten diverse Europese verdragen worden aangepast maar ook dat is door de briljante Duits-Franse samenwerking een kwestie van wettelijke uitwerking geworden.
Marshall Plan
Ondertussen gaat er gewoon weer 109 miljard euro naar Griekenland, vooruitlopend op een nog te ontwerpen Europees Marshall Plan. Zal dat plan leidend zijn voor de wijze waarop het EMF met geld –ons geld- zal omgaan? Zo ja, dan kan de Nederlandse regering naar huis. Want dan is binnenkort echt sprake van een Europese superstaat, inclusief een Europees Ministerie van Economische zaken en van Financiën. Daarna volgen Buitenlandse Zaken en Defensie. Beiden kosten nu al handen vol met geld. Ikzelf blijf zitten met de vraag naar wie die allemaal zal gaan betalen. Zoete lieve Gerritje? Of komt er door het EMF een einde aan het geld dat wij kennen?
©prof. dr. René Tissen (Nyenrode)