Onmogelijke opgave
Het afgelopen weekeinde werd al ruim van te voren als een historisch weekeinde bestempeld, namelijk als hét moment waarop Griekenland en de banken overeenstemming moesten -en zouden- bereiken over het kwijtschelden van tenminste 100 van de 350 miljard euro aan staatschuld, via een ongekend moedige maar tegelijkertijd kansloze herstructurering van de Griekse kredietportefeuille.
Ping Pong
Namens de banken werd door het IIF onder leiding van Charles Dallara onderhandeld. Namens Griekenland door iedereen in en buiten Europa, variërend van de Griekse Minister van Financiën Venizelos tot Minister President Papademos en van bondskanselier Merkel via president Sarkozy, tot Christine Lagarde van het IMF. Wie het uiteindelijk voor het zeggen had, wist niemand.
Wie krijgt de zwarte piet?
Duidelijk was dat er een constructie gevonden moest worden die vrijwillig en toch verplichtend voor de banken was en die alle andere partijen - zoals pensioen- en hedgefondsen - mee aan boord zou krijgen. Geen moment werd stilgestaan bij de onmogelijke opgave voor de onderhandelaars. Een aloude wetmatigheid in de bedrijfskunde werd met voeten getreden. Winsten kun je namelijk verdelen. Daar wordt iedereen blij van. Verliezen niet, want daar wordt iedereen arm van.
Misleiding of moderne politiek?
Zoals altijd werd het internationale publiek opgezweept met positieve berichten over een aanstaande doorbraak. “We zijn er bijna, alleen nog even de details uitwerken”, werd er vrijwel dagelijks vanuit Athene geroepen. Om de druk op de ketel te houden begon Griekenland af en toe een beetje naar de IIF-onderhandelaars te grommen: “Als jullie niet meewerken’, dan worden jullie tot gehoorzaamheid gedwongen, desnoods via noodwetgeving”. De onderhandelaars reageerden elke keer met de snelheid van het licht. “Dan stappen wij naar de VN en spannen een procedure wegens schending van de mensenrechten aan”. Want het eigendomsrecht is een universeel recht. Van dat laatste keek iedereen op. Daar was even geen rekening mee gehouden.
Hoe eerlijk is eerlijk?
Afgelopen zaterdag stapte het IIF in één keer uit de onderhandelingen. Voor iedereen zichtbaar vertrok Charles Dallara uit Athene, roepend dat de zaak verder telefonisch zou worden afgedaan. Hoe dat dan moest, vertelde hij er niet bij. Het is aannemelijk dat Duitsland en Frankrijk nu een besluit moeten nemen over een serie van vragen, namelijk a) wie de zwaarste verliezen moet nemen, b) of die verliezen opgelegd kunnen worden en c) of partijen deze verliezen wel kunnen dragen en zo niet, wat dan? In korte tijd is de kwestie Griekenland van financieel-technisch gecompliceerd, omgebogen naar politiek-technisch gecompliceerd. Mogen burgers bijvoorbeeld nog meer ‘bloeden’ voor de verliezen van pensioenfondsen die ooit dachten dat staatsobligaties veilige beleggingen waren en daarop konden vertrouwen? Nee.
Als een blad aan de boom
Ongeveer tegelijkertijd deed zich het afgelopen weekeinde nog een ommezwaai van betekenis voor. Eerst was bondskanselier Merkel volledig tegen de introductie van een extra belasting op financiële transacties van de banken en was president Sarkozy er een fervent voorstander van. Nu is het ineens andersom. Nu is Duitsland vóór en Frankrijk tegen. Het kan verkeren in het land van de hoge heren (en dames). Het politieke draagvlak voor beide regeringen, neemt momenteel zienderogen af. Stel dat president Sarkozy binnenkort het veld moet ruimen? Graag zou ik zeggen. Maar een oplossing voor de Europese schuldencrisis is er dan nog steeds niet.
Naïef geloof
Ondertussen zijn de wereldwijde beurzen het jaar 2012 goed begonnen. Het sentiment is positief. De ‘winst’ van Griekenland werd op voorhand ingeboekt. Beleggers lieten zien er weer zin in te hebben. Weg met al dat negatieve gedoe. Vooruit met die geit. “let’s make money”. Daardoor kreeg Europa wederom de indruk dat het allemaal wel goed zou komen.
De realiteit is hard
De werkelijkheid is helaas anders. Het zoeken naar oplossingen gaat door, al dan niet telefonisch. Niemand heeft meer het overzicht over het geheel. Geen wonder dat er behoefte bestaat aan een reddingscherm van enorme omvang. Door premier Monti van Italië en president Draghi van de ECB wordt gesproken van een verdubbeling van het ESM, nu al, terwijl het er nog niet eens is.
De macht van het grote geld
Misschien moet er zelfs 10 biljoen euro op tafel komen. Met een zware klap. Zal het grote geld Europa kunnen bevrijden? Nee. Want het is en blijft een kwestie van schuld op schuld stapelen en/of geld bijdrukken. Staat Griekenland er beter voor nadat 100 miljard euro van het totaal wordt afgetrokken? Nee. Failliet is failliet.
Stekelig
Europese ‘spindoctors’ blijven de publieke opinie bestoken. Partijen naderen elkaar, zo wordt nu gezegd. Het duurt alleen nog even. Eerst moeten de Europese ministers van Financiën hun werk doen. Uitsluitsel komt er aan het einde van de maand. Tijdens een nieuwe Eurotop. Dan wordt duidelijk hoe groot de verliezen zullen zijn. Ik verwacht héél groot.
