Daar kwam de draai
Aandelenmarkten gingen vorige week over een breed front omlaag. De AEX Index behoorde met een daling van 2,50% afgelopen week tot de betere markten met de DAX Index – 3,00% en de Dow Industrials met ruim – 4,00%. Het is goed om het nieuws naast de recente koersbewegingen te leggen. Opvallend is dat statements van president Obama als excuus worden aangegrepen voor deze daling. In de afgelopen weken was het duidelijk dat de risico’s die opgesloten zaten in de VIX Index, ITRAXX en EUR/USD een naderende trendommekeer in de aandelenmarkten signaleerden. Daarom blijf ik er op hameren dat de verschillende markten in elkaars verlengde de oplossing van de financiële puzzel geven. De VIX, ITRAXX en EUR/USD volgen we dus nauwgezet, waarbij deze markten elkaar zullen afwisselen in leiderschap. In grote lijnen zullen deze belangrijke markten moeten bevestigen wat de trends op de aandelenmarkten zijn of gaan worden. Van tijd tot tijd kan de Bund future (10-jaars rente) op de korte termijn interessant zijn. Maar omdat de kapitaalmarktrente naar onze mening op de lange termijn in een soort van eindfase van de dalende trend zit, geven we deze markt wat minder gewicht. Zie de recente column ''Het gevaar voor de markten schuilt in de rente''.
Uitgestelde correctie komt vaak in één keer
De kleine topformatie die we midden vorige week signaleerden in de AEX Index onder de 338 punten bleek juist. Het koersdoel op 330 punten is snel behaald met een laagste koers op 326,90 punten afgelopen vrijdag. Voorlopig is de huidige daling niets meer dan een normale beweging binnen een lange termijn stijgende trend die zich heeft ontwikkeld vanaf de maart bodem vorig jaar op 195 punten. Deze stijging laat zich kenmerken als een klassieke ‘climbing a wall of worry’. Een aantal keren in deze stijging bleef de rally op wonderbaarlijke wijze intact en was het een dubbeltje op zijn kant. Het gevaarlijke van dergelijke stijgende trends is, dat negatieve divergenties zich opstapelen en de stijgende trend intact blijft. Pas wanneer deze trend eenmaal gebroken wordt zien we koersen in een snel tempo hard dalen en worden beleggers onaangenaam verrast. Beleggers die ook nu overtuigd zijn dat de koersen dicht bij een dieptepunt zitten en weer snel zullen gaan stijgen raad ik aan om de trendmatige overeenkomsten tussen de periode 2001-2002 en 2009-2010 tot zich te nemen.
Klik op de grafiek van de AEX om deze te vergroten
Trend overeenkomsten 2001-2002 en 2009-2010
In de dag grafiek hebben we deze periodes met rode rechthoeken aangegeven. Opvallend is om te zien dat beide stijgingen zijn vooraf gegaan door een zeer sterke daling die in beide gevallen de omvang van een crash kende. In beide situaties zien we de koersen daarna sterk herstellen. Na verloop van tijd treedt vermoeidheid op binnen de stijgende trend en de koersen gaan consolideren. In beide stijgingen zijn dit de zijwaartse trends binnen de twee blauwe lijnen. In deze consolidatie lijkt de markt te gaan toppen, gevolgd door een uitbraak aan de onderkant van de consolidatie met als resultaat een correctie. Maar na nerveuze bewegingen weet de koers de negatieve divergentie te overwinnen om uiteindelijk toch verder te stijgen. In de stijgende trend van 2001-2002 was dit tegelijkertijd de laatste stuiptrekking om een top te maken en aan de volgende zware correctie te beginnen. Ook nu heeft de consolidatie boven de 300 punten eind vorig jaar er toe geleid dat de stijgende trend hervat werd boven de 330 punten met een voorlopige top op 345 punten. En daar houdt voorlopig iedere gelijkenis met de periode 2001-2002 op. Goed te zien in de periode 2001-2002 is dat een doorbraak van de stijgende trendlijn een belangrijke verzwakking was, die werd voortgezet met een daling onder de horizontale steun op circa 478 punten. Daar was pas sprake van een serieus verkoopsignaal en begon de acceleratie binnen de dalende trend. We weten waar we dus op moeten letten, de cruciale stijgende trend lijn op circa 320 punten en de belangrijke horizontale steunzone rond de 300 punten. De belangrijke overige markten, VIX Index, ITRAXX en EUR/USD, signaleren dat de aandelenmarkten binnenkort een belangrijke lange termijn top gaan maken. Later deze week zullen we de belangrijkste signalen in deze markten bespreken. Een andere indicator, de slotkoers en de % afstand tussen het 200-daags gemiddelde willen we onderstaand laten zien omdat deze cruciale niveaus test.
Klik op de AEX mean reversion-grafiek om deze te vergroten
De procentuele afstand tussen de slotkoers van de AEX Index en de MA-200 lijn
Hier hebben we de laatste weken veel aandacht aan besteed en als we de grafiek zien dan is de koers vandaag precies gesloten op de belangrijke horizontale steun lijn op 12,50%. Het 200-daags gemiddelde is gisteren gesloten op 292 punten en stijgt met circa een halve punt per beurs dag. Een lager slot vandaag betekent op basis van deze indicator een verkoopsignaal, waardoor de top formatie boven de 12,50% wordt afgerond en de koers klaar is voor een verdere daling richting het 200-daags gemiddelde in de komende weken. De huidige negatieve divergentie in de indicator maakt de kans op een verkoopsignaal groot.
Conclusie
Het gevaar is dat beleggers zich door de markt in slaap laten sussen door te denken dat een daling in de stijgende trend automatisch de volgende koopgelegenheid is en blind zijn voor de risico’s. De periode 2001-2002 laat sterke trendmatige overeenkomsten zien met de stijging die begonnen is vorig jaar maart, waar een daling binnen de stijgende trend resulteerde in een trend breuk en kort daarna een verkoopsignaal met een nieuwe crash daling als resultaat. Zover is het nu (nog) niet. Koersen bewegen binnen de bestaande stijgende trend, maar we zien belangrijke verzwakkingen in andere markten als de VIX Index, ITRAXX en EUR/USD terugkeren. De indicator die de procentuele afstand meet tussen de slotkoers en het 200-daags gemiddelde is gisteren op de cruciale steun van 12,50% gesloten. Een slot onder dit percentage genereert al een verkoopsignaal met als doel een test van het 200-daags gemiddelde, gisteren gesloten op circa 292 punten. Deze indicator is interessant omdat het verkoopsignaal eerder verkregen wordt dan de trend breuk onder de lange termijn steunlijn op circa 320 punten.
Roelof-Jan van den Akker is Senior technical analyst binnen ING Wholesale Bank en verantwoordelijk voor technische analyse binnen dit bedrijfsonderdeel en ING Financial Markets. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Zijn technische analyse visie is geen rechtstreeks beleggingsadvies. Hij heeft geen posities in individuele aandelen of aandelenmarkten.
©Roelof-Jan van den Akker (ING) @ RTLZ.nl