Korte termijn hogere bodem en top
Nee ! Het optimisme is op zijn minst voorbarig.
Begrijp me niet verkeerd, ook ik wil graag dat we deze ellende snel achter ons laten en dat beurzen wereldwijd weer aan een nieuwe langdurige opgaande fase gaan beginnen. Maar de waarheid is dat markten voorzichtig herstellen na dramatische verliezen. De verwachtingen van verdere stijgingen zijn niet gebaseerd op een solide fundament, maar op drijfzand. Een eerste hogere bodem en top liggen ten grondslag aan het optimisme.
In de afgelopen weken heb ik op basis van andere invalshoeken aangetoond dat de bear markt in aandelen bevestigd werd. Geen lange termijn trendbreuken in obligaties en volatiliteit, die signaleren dat er een belangrijke draai in aandelen aanstaande is.
Aandelenmarkten
Deze keer wil ik aandacht schenken aan verschillende aandelenmarkten om te laten zien dat de situatie van uit technisch analyse perspectief nog steeds levensgevaarlijk is en er nauwelijks ruimte is binnen de korte stijgende trend. We kijken achtereenvolgens naar de maand slotkoersen grafieken van de S&P500 Index, DowJones Transportation Index en DAX Index. Vervolgens naar een daggrafiek van de Eurostoxx50 Index gedurende de laatste 2 jaar en een point&figure grafiek van de AEX Index. Nogmaals wijs ik op het belang van lange termijn grafieken. Juist deze laten perfect het overheersende beeld zien en negeren de waan van de dag.
S&P500 Index
De vrije val in koersen vanaf juni 2008 is gestopt sinds de koersen gestegen zijn van de februari maandslotkoers op 735 punten. Op deze grafiek is goed te zien wat de koers eigenlijk doet. TERUGKEREN NAAR VORIGE BODEMS, meer niet ! Deze bodems uit september 2002 op 815 punten en februari 2003 op 841 vormen nu weerstand. Direct boven deze weerstanden komen de toppen uit juli en september 1997 in beeld op respectievelijk 954 en 947 punten. Ook de bodem uit 1998 en top uit november 2002 liggen in dit gebied op 957 en 936 punten. De maand april is nog lang, dus nu conclusies trekken waar een korte termijn top komt te liggen is voorbarig. Maar vast staat dat de koers ALLEEN stijgt vanaf het dieptepunt op 735 punten. Een test van dit dieptepunt of hogere bodem, zoals in 2003, suggereert pas het begin van een duurzaam herstel. Daarom mag een top eind deze maand onder de eerste belangrijke weerstand op 815-841 punten als bijzonder zwak gekwalificeerd worden. De volgende weerstand, 100 punten hoger tussen 936 en 957 punten, is de volgende niet te nemen hindernis.
Klik op de grafiek van de S&P 500 om te vergroten
DowJones Transportation Index
De lange termijn stijgende trend vanaf de bodem uit 1985 op 573 is in januari van dit jaar onder de 3.075 punten doorbroken. Deze betrouwbare trendlijn, welke in de afgelopen 24 jaar 3 keer succesvol is getest en de vierde keer werd doorbroken suggereert op zijn minst een lange termijn zijwaarts koersverloop boven de solide horizontale steun op 2.000 tot 1.900 punten. Ook hier zien we sinds het dieptepunt eind februari op 2.500 punten een herstel. Het is klassiek dat deze markt terugkeert naar de eerder gebroken trendlijn op circa 3.200 punten om hier een top te maken weer te gaan dalen naar de horizontale steun op 2.000 tot 1.900 punten. Dit ter bevestiging van het breken van de lange termijn stijgende trend. De slotkoers afgelopen vrijdag was 2.978,32 punten.
Klik op de grafiek van de Dow Jones Transportion Index om te vergroten
DAX Index
Ook hier eindelijk herstel na de duikvlucht in koersen sinds juni 2008. Vanaf het dieptepunt in februari op 3.843 punten stijgen de koersen. Maar kijk naar de zware horizontale weerstand die de koers tegenkomt op circa 4.400 punten. Dit niveau correspondeert met de belangrijke bodems en toppen uit juli 1997 op 4.439 punten, september 1998 op 4.431 punten, september 2001 op 4.308 punten, april 2005 op 4.185 punten en mei 2005 op 4.350 punten. Zeer zware weerstand dus en een top eind deze maand onder de circa 4.400 punten en een daling in mei zou dit patroon bevestigen. De slotkoers vrijdag was 4.385 punten, dicht bij de belangrijke weerstand.
Klik op de grafiek van de DAX om te vergroten
Eurostoxx50 Index
In deze daggrafiek zien we sinds augustus 2007 een prachtige trendlijn die tot medio 2008 keurig 4 bodems met elkaar verbond. Na de doorbraak in oktober 2008 onder de 2.840 punten is deze lijn als weerstand gaan fungeren. Tot dusver heeft de koers deze lijn 3 keer als weerstand getest en ligt deze lijn op 2.340 punten. De slotkoers van vrijdag op 2.198,75 punten laat op de korte termijn nog ruimte voor verder herstel. Maar een doorbraak boven deze lijn is een absolute voorwaarde om bevestiging te krijgen voor het positieve scenario voor aandelen. Tot dusver is er geen aanleiding om aan te nemen dat deze lijn gebroken gaat worden.
Klik op de grafiek van de Eurostoxx50 om te vergroten
AEX Index
Ik heb hier gekozen voor de point&figure chart. Voor details achter de theorie van deze techniek verwijs ik naar de site investopedia.com. Belangrijk om te onthouden is dat het tijdsaspect van ondergeschikt belang is en dat de ‘echt zuivere’ bewegingen in prijs overblijven en korte ruis uit prijsbewegingen wordt gefilterd. Er is hier gekozen voor een ‘box size’ van 1x4.
Klik op de grafiek van de AEX om te vergroten
Een zeer belangrijke en interessante grafiek. Merk op dat het doorbreken van iedere korte termijn steunlijn leidt tot nieuwe dieptepunten. Ook wordt vrijwel elke vorige doorbroken trendlijn teruggetest van waaruit een nieuwe scherpe daling begint.
Recent heeft de AEX Index een zeer negatief driehoeks continuatiepatroon afgerond. Met de huidige stijging heeft de koers de onderkant van deze driehoek al weer getest. Het enige wachten is op een daling waarmee we weer moeten vaststellen dat de volgende scherpe daling op stapel staat. Pas een stijging boven de dalende weerstandslijn op nu 260 punten betekent dat de markt aan een duurzame stijging is begonnen richting de lange termijn dalende blauwe weerstandslijn richting ruim 350 punten.
Conclusie
De bovenstaande grafieken op basis van verschillende tijdsperiodes geven OBJECTIEF weer dat de weerstanden talrijk zijn en er (nog) geen sprake kan zijn van koopsignalen of trendbreuken in grafieken. De meer korte grafieken van de Eurostoxx50 Index en AEX Index signaleren dat er op de korte termijn nauwelijks ruimte is voor een verdere stijging. De dreiging van een belangrijke lagere top aankomende week is levensgroot.
Belangrijk is ook dat een lagere top in de point&figure grafiek in de AEX Index rond de huidige niveaus dramatische consequenties heeft. Onze eerdere veronderstelling van een te verwachten bodem op 175 punten wankelt. Daarmee is de stijging van 195 punten tot de huidige niveaus de bear markt rally geweest binnen de lange termijn dalende trend.
Laten we hopen dat de belangrijke bovenstaande weerstanden gebroken gaan worden !
Roelof-Jan van den Akker is Senior technical analyst binnen ING Wholesale Bank en verantwoordelijk voor technische analyse binnen dit bedrijfsonderdeel en ING Financial Markets. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Zijn technische analyse visie is geen rechtstreeks beleggingsadvies. Hij heeft geen posities in individuele aandelen of aandelenmarkten.
©Roelof-Jan van den Akker (ING) @ RTLZ.nl