Meer bevestiging nodig in lange termijn grafieken
In de vorige column hebben we nog eens aandacht besteed aan 2 lange termijn maandgrafieken, de Dow Transportation Index en de AEX Index. Met name de lange termijn trendbreuk in de Dow Transports zit ons niet lekker. Het is ondenkbaar dat een trendbreuk van een dergelijk kaliber zonder consequenties blijft, maar het zegt niets voor de korte termijn. Ook ik hoop dat de markten de zwakte van zich af weet te schudden in de komende weken en de hogere bodem gevolgd wordt door de sterkste bull markt aller tijden. Helaas is dit niet een reëel scenario. We laten dit zien aan de hand van de weekgrafiek in de DAX Index. Met name de overeenkomsten in de DAX tussen 2002 en nu zijn treffend.
Klik op de grafiek van Randstad om deze te vergroten
De collectieve ‘denial’ van aandelenbeleggers
De huidige generaties van actieve beleggers hebben alleen economische voorspoed gekend, wat tussentijdse hobbels daargelaten. Niemand is bekend met langdurig dalende markten. Begrijpelijk dat beleggers zijn ‘voorgeprogrammeerd’ om correcties te kopen. Een juiste strategie in een sterke lange termijn opgaande trend wanneer aandelen binnen de portefeuille overwogen moeten worden. Maar naar mijn stellige overtuiging is de trend sinds het jaar 2000 definitief gedraaid naar op zijn minst een lange termijn consolidatie en zeer waarschijnlijk naar lange termijn dalend. De maandgrafiek van de AEX Index laat al lagere toppen en bodems zien. Daar past ten eerste een onderweging in aandelen bij voor lange termijn beleggers. Daarnaast moeten beleggers hun risico perceptie aanpassen. Aandelen kopen op zwakte kan, maar gaat met veel meer risico gepaard omdat er wordt gehandeld tegen de hoofdtrend in. Beter zou zijn om een stijging in aandelenkoersen aan te grijpen om aandelen te verkopen en daardoor een onderwogen positie te creëren. Kijk naar het voorbeeld van Randstad. De perceptie en de focus is gericht op de stijging vanaf het dieptepunt op €9,35 tot aan de recente top op €23,70. Een stijging van maar liefst 153% ! Ik ben zo stom geweest om deze stijging gemist te hebben. In de grafiek is het 120 maands gemiddelde weergegeven, de gemiddelde koers over de afgelopen 10 jaar. Deze lijn ligt nu op €27,40. Met een laatste slotkoers van €19,50 betekent dit dat grote aantallen beleggers over de afgelopen 10 jaar nog steeds in een verliesgevende positie zitten. Dat is een ander geluid dan een stijging van 153%.
Klik op de grafiek van de AEX om deze te vergroten
DAX Index en zoek de verschillen
De weekgrafiek van de DAX Index laat opvallende overeenkomsten zien met het herstel destijds vanuit de bodem in 2001 en de huidige herstel rally sinds maart. Deze overeenkomsten zijn zelfs zo sterk dat de aandelenmarkten wellicht de hoogste koersen dit jaar al weer hebben gemaakt. In maart 2002 testte de koers exact de lange termijn dalende weerstandslijn op circa 5.465 punten en daarmee maakte de grafiek een belangrijke lagere top. Vervolgens bleek dit het begin van een vrijwel non-stop daling naar een dieptepunt op circa 3.265 punten eind juli voordat er enig herstel binnen de dalende trend optrad. Oftewel een daling van circa 40%. Nu zien we de koersen wéér de lange termijn dalende weerstandslijn testen op nu bijna 5.200 punten in de afgelopen weken. Ook lijkt de momentumgrafiek een vrijwel identiek patroon te maken. Vanuit een ‘oversold’ conditie een top maken rond de 0-lijn. Eén van de belangrijke verschillen tussen beide patronen is de tijdsfactor. Na het dieptepunt in 2001 deden de koersen er precies 26 weken over om de top in het herstel te maken tegen nu slechts 12 weken. Dit verschil zou er voor pleiten dat de consolidatie nog wat meer tijd in beslag zou nemen voordat de volgende daling begint.
Onze conclusie
Zonder hier direct te willen beweren dat we weer aan de vooravond staan van een non-stop daling van 40% kunnen we objectief vaststellen dat de huidige risico’s op aandelenmarkten groot zijn. In de meest gunstigste situatie weten de koersen zich te handhaven boven de horizontale steunzone 4.200 tot 4.050 punten waar de hogere bodem gemaakt wordt. Als de koers hier geen of slechts tijdelijk steun vindt dan moet ernstig rekening gehouden worden met de 40% non-stop daling uit 2002. Dit zou betekenen dat koersen pas enig herstel kunnen laten zien na een eerste daling richting circa 3.100 punten. We moeten onze eerdere visie, kopen op zwakte nuanceren. Voorzichtigheid blijft geboden en we raden het gebruik van een strakke stop-loss aan voor beleggers die ervan overtuigd zijn dat de huidige correctie eindigt in een hogere bodem. Voorzichtig ingestelde beleggers wachten op een bevestiging van deze hogere bodem voordat zij aandelen gaan kopen.
Roelof-Jan van den Akker is Senior technical analyst binnen ING Wholesale Bank en verantwoordelijk voor technische analyse binnen dit bedrijfsonderdeel en ING Financial Markets. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Zijn technische analyse visie is geen rechtstreeks beleggingsadvies. Hij heeft geen posities in individuele aandelen of aandelenmarkten.
©Roelof-Jan van den Akker (ING) @ RTLZ.nl
Recente artikelen over beleggen: Kenners zien hogere koersenING: economisch herstel is aanstaande; particuliere beleggers optimistisch
2e kwartaal voor beleggers het beste in 20 jaar
AEX steeg 17% in tweede kwartaal; zet lijn in derde kwartaal door?
Rally voorbij? Bestuurders verkopen aandelen in hoogste tempo sinds 2 jaar
Zie ook de Kijker aan Z van vrijdag met Corné van Zeijl van SNS en Jos Versteeg van Iris: Moet je als belegger weer in aandelen?