Contraire visie
Met enige verbazing lees en hoor ik de commentaren over de aandelenmarkten. In het algemeen komt dat neer op ‘we hebben inmiddels het ergste achter de rug’ tot ‘hogere bodems en omgekeerde hoofd- en schouderformaties’. Hoewel dit niet onmogelijk is verbaast mij met name dat de risico’s volledig onvermeld blijven. Ik schuif zelf steeds meer op naar een negatief scenario, waarbij nieuwe dieptepunten onder de maart bodems binnen circa 2 maanden te verwachten zijn. Maar ook ik leefde lange tijd in de veronderstelling dat de kans op hogere bodems in de aandelenmarkten te verwachten waren. De meeste lange termijn grafieken die in deze column voorbij komen zijn al een keer besproken en beleggers moeten dit dan ook zien als overzicht van de risico’s die een verder herstel serieus bedreigen.Lange termijn grafieken
In de vorige columns ‘Risico’s aandelenmarkten zwaar onderschat’ en ‘Koorddansen op de beurs in wankel evenwicht’ heb ik drie belangrijke lange termijn grafieken besproken. De DAX Index weekgrafiek, de maandgrafiek van de Dow Jones Transportation Index en de maandgrafiek van de AEX Index. Deze drie grafieken met mijn visie vormen de ruggengraat van mijn grote zorgen betreft de aandelenmarkten en de kansen op de korte termijn op nieuwe dieptepunten. Graag nodig ik U uit om de risico’s in deze grafieken nog eens na te lezen in deze columns. Vandaag voeg ik daar de weekgrafiek van de AEX Index met de stochastic oscilator aan toe. Deze grafiek heeft mij, naast de drie genoemde grafieken, uiteindelijk over de streep getrokken om uitgesproken negatief te worden. Daarom sta ik daar hier uitvoerig bij stil.Klik op de grafiek van de AEX weekgrafiek om deze te vergroten
AEX Index weekgrafiek
We kijken naar de logaritmische weekgrafiek op slotkoersbasis vanaf medio jaren ’80. In de onderste helft ziet u de stochastic, een momentum indicator, we gebruiken hier lange instellingen. De trendbreuken in deze indicator leveren verrassende inzichten op. De rode pijlen in de koersgrafiek geven de niveaus aan waarop de steun in de stochastic gebroken wordt. De bodem in de indicator ‘A’ correspondeert met de slotkoers op het laagste punt in 2001 op 396 punten. Na dit dieptepunt zien we de koers en de indicator beiden herstellen naar punt 1. Opvallend is dat dit in de stochastic niets anders is dan een pull-back is naar de voormalige steunlijn en geïnterpreteerd moet worden als bevestiging van het eerdere verkoopsignaal. De daaropvolgende daling in de indicator zorgt ook weer voor de nodige drama’s in de koersen. Uiteindelijk vinden beide een bodem bij ‘B’. We trekken twee belangrijke conclusies. 1) De pull-back naar punt 1 is een perfect verkoopmoment voordat de koersen in elkaar storten van circa 500 punten tot net boven de 200 punten. 2) Merk op dat de stochastic bij ‘B’ een hogere bodem maakt, terwijl de koers bij ‘B’ een lagere koers neerzet. Deze positieve divergentie was een prachtig signaal dat een trendommekeer tot de mogelijkheden behoorde.Huidige situatie weekgrafiek
Ook in 2008 zien we een belangrijke doorbraak van een steunlijn in de stochastic (zie rode pijl koersgrafiek) voordat de koersen instorten. In punt ‘C’ vinden zowel koers als indicator beiden een dieptepunt en vindt er een herstel plaats. Dit herstel is weer precies aangekomen bij de voormalige steunlijn, welke nu weerstand gaat vormen bij punt 2. Deze situatie is vooralsnog identiek aan de trendmatige ontwikkelingen in 2001/2002. En ook hier lijken koersen te toppen rond het dalende 40-weeks exponentieel gemiddelde als destijds in 2002. Deze beweging suggereert dat de koersen hier een hele belangrijke top aan het maken zijn en wellicht hebben we op 271 punten wel het hoogste punt van dit jaar bereikt. Als de gelijkenis met 2001/2002 zich weer aandient dan zou dat betekenen dat de koersen fors lagere niveaus onder de 195 punten gaat maken, maar vergezeld met een waarschijnlijke hogere bodem in de stochastic op ‘D’.Het goede nieuws……
Ondanks de kansen op een nieuwe forse afstraffing van de koersen in de komende maanden suggereert de mogelijke positieve divergentie in de stochastic dat de koersen de bodem aan het maken zijn, gevolgd door een trendommekeer. Deze bodem zal dan het begin kunnen zijn van een jarenlang herstel in de koersen.Samenvatting
De genoemde drie grafieken in de vorige columns en de gevaarlijke set-up in de weekgrafiek van de AEX Index in combinatie met de stochastic zijn als dynamiet voor de markten. Hoewel we de eerste verzwakkingen op de korte termijn terug zien in het voltooien van de verwachte topformaties, is er nog bevestiging noodzakelijk om zeker te kunnen zijn over het bovenstaande drama scenario. Het gemak waarmee aan de huidige risico’s voorbij wordt gegaan en het automatisme waarbij er op grote schaal wordt uitgegaan van een hogere bodem voorspelt weinig goeds.Roelof-Jan van den Akker is Senior technical analyst binnen ING Wholesale Bank en verantwoordelijk voor technische analyse binnen dit bedrijfsonderdeel en ING Financial Markets. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Zijn technische analyse visie is geen rechtstreeks beleggingsadvies. Hij heeft geen posities in individuele aandelen of aandelenmarkten.
©Roelof-Jan van den Akker (ING) @ RTLZ.nl