Opmerkelijke ommekeer in sentiment
Het jaar 2009 zou weleens het jaar van de ‘contrarians’ kunnen worden, de markt weet dan iedere keer de massa op het verkeerde been te zetten. Tegen deze achtergrond is het opmerkelijk dat we juist onder een grote groep technisch analisten een serieuze sentiment omslag zien. Zo wordt er al gesproken over een nieuwe ‘bull’ markt (lange termijn stijgende fase). De argumenten die hiervoor worden gebruikt zijn, de voltooide omgekeerde hoofd & schouder formaties die we tegen komen in veel westerse aandelenbeurzen. Ook de bodem in het 200-daags gemiddelde en de Coppock curve worden aangehaald. Valide argumenten, maar ik plaats toch de nodige kanttekeningen en laat de andere kant van de medaille zien waarom ik niet overtuigd ben.
Klik op de maandgrafiek van de AEX om deze te vergroten
Nogmaals, de lange termijn grafieken
Ik weet het, tot vervelens toe teister ik de lezers met deze boodschap. Maar juist deze grafieken zorgen er voor dat we los kunnen komen van de waan van de dag en het echte overzicht behouden. De maandgrafiek van de AEX Index (MA-12) en de weekgrafiek van S&P500 Index (MA-73) laten perfect zien dat lange termijn gemiddelden nog niet gebroken zijn, dan wel een bodem hebben gemaakt. Daarom kan dit nog steeds goed een pull-back zijn in een dalende markt, gevolgd door de volgende daling in de komende weken en maanden. De naderende belangrijke horizontale weerstanden in de AEX Index tussen 305 en 315 punten en S&P500 Index op 1.065 punten spelen daar ook een belangrijke rol in.
Klik op de weekgrafiek van de S&P om deze te vergroten
Ook vind ik dat er in feite geen echte bodem in de markten is gemaakt in maart van dit jaar. De weekgrafiek in S&P500 Index laat goed het verschil zien tussen de bodem uit 2002/2003 rond de 790 punten en het dieptepunt op 666 punten in maart van dit jaar.
In 2002/2003 is er sprake van solide bodemvorming, terwijl we nu opgescheept zitten met een stijging in vrijwel één rechte lijn zonder uitvoerig testen van de lage niveaus eerder dit jaar. Bij het maken van een belangrijke lange termijn bodem past een solide en uitvoerige test en niet het aantikken van een niveau om vervolgens uit het niets weer te gaan stijgen. Daarom als de koersen een belangrijke top gaan maken in de AEX Index rond de 305-315 punten en de S&P500 Index tussen de 1.040 en 1.065 punten, dan valt het niet uit te sluiten dat koersen hard dalen naar lagere niveaus. Een licht hogere bodem, hernieuwde test of licht lagere bodem dan de maart bodems past in het maken van een betrouwbare bodem.
Klik op de maandgrafiek van de euro/dollar om deze te vergroten
Toch weer de EUR/USD
Een aantal keren hebben we aandacht besteed aan de correlatie tussen de EUR/USD en de aandelenkoersen. De conclusie is dat stijgende aandelenkoersen min of meer in hand gaan met een hogere Euro en een sterkere Amerikaanse dollar samenhangt met lagere aandelenkoersen. Dat is tot dusver de bestaande perceptie binnen financiële markten. Maar kijk nu eens naar de maandgrafiek, welke een klassiek patroon laat zien. Na de dramatische daling vorig jaar vanaf de toppen rond 1,6000 tot aan het dieptepunt op circa 1,2300 werd de lange termijn opgaande trend gebroken. Nadat de steun rond 1,2500 daarna uitvoerig werd getest wist de koers de stijgende trend weer te vinden. Maar deze stijging gaat vrijwel zeker ‘stuk lopen’ op deze voormalige trendlijn die nu weerstand gaat worden. Dit klassieke ‘cliff hanger’ scenario geeft de markt op de korte termijn nog ruimte richting de circa 1,4700 maar dan moet hier toch rekening gehouden worden met een topvormingsproces. Wat uiteindelijk binnen de lange termijn maandgrafiek overblijft bij een top rond de 1,4700 is een grote zijwaartse range tussen circa 1,2300/1,1800 aan de onderkant en circa 1,4700 aan de bovenkant. Nu we weten dat de risico’s op een nieuwe forse daling in de EUR/USD gaan toenemen zou dit goed samen kunnen vallen met een top in de aandelenmarkten met ook hier een forse daling. Een scenario om in de komende weken en maanden te gaan volgen.
Korte termijn aandelenmarkten
De stijging die we deze week hadden verwacht is voorlopig uitgebleven en heeft plaats gemaakt voor een pauze. Toch mag dit niet verward worden met een korte termijn verkoopsignaal. De AEX Index KAN het 200-daags exponentieel op circa 274 punten terugtesten, maar dit is allerminst zeker. In beide situaties, een uitbraak boven de 291 punten of een terugtest van 274 punten, gaan we uit van een verdere stijging richting de zware weerstand tussen 305 en 315 om een belangrijke top te kunnen maken. We verwachten dus nog steeds hogere koersen in de komende weken.
Wat moeten aandelenbeleggers nu doen ?
Winst nemen of posities afbouwen in de stijging die ons nog rest richting de zware weerstandszone rond de 305 en 315 punten en dan eens rustig af te gaan wachten. Ook in een positief scenario mag een 10% correctie vanaf de top verwacht worden. Maar met de grote lange termijn risico’s in de EUR/USD wordt het de vraag of aandelenmarkten wel in staat zullen zijn om een hogere bodem rond het 200-daags exponentieel gemiddelde te maken en niet als een baksteen zullen zinken richting de maart bodems.
Roelof-Jan van den Akker is Senior technical analyst binnen ING Wholesale Bank en verantwoordelijk voor technische analyse binnen dit bedrijfsonderdeel en ING Financial Markets. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Zijn technische analyse visie is geen rechtstreeks beleggingsadvies. Hij heeft geen posities in individuele aandelen of aandelenmarkten.
©Roelof-Jan van den Akker (ING) @ RTLZ.nl