Doorbraak verandert consolidatieproces niet
In de column ‘Zeer scherpe bewegingen in de komende weken’ hebben we uitgelegd dat er een echte overheersende trend binnen aandelenmarkten ontbreekt en wilde koersuitslagen binnen een soort van niemandsland goed mogelijk zijn. De afgelopen week past goed in dit beeld met een stijging van bijna 21 punten in de AEX Index tot een slotkoers van 338,68 punten afgelopen vrijdag, of 6,60% hogere koersen als de week daarvoor. Daarmee bleef de koers binnen de gedefinieerde zijwaartse range tussen 292 en 345 punten. Hoewel de koers naar onze mening dicht bij een korte termijn top zit en aanstaande week kan gaan dalen zullen we laten zien dat zelfs een mogelijke doorbraak boven de 345 punten niets verandert aan het consolidatieproces.
Klik op de grafiek om deze te vergroten
Doorbraak trendlijn onder circa 318 suggereert ‘broadening formation’
De daggrafiek van de AEX Index laat tot dusver een gematigd stijgend trendkanaal zien sinds augustus vorig jaar. Zolang de onderste blauwe lijn op nu circa 318 punten intact blijft mag een voortzetting verwacht worden van een patroon van bodems en toppen die elkaar overlappen. Dat dit geen sterke trend is blijkt wel dat uit het feit dat koersen gemakkelijk onder vorige toppen dalen, zie de horizontale steun op 327 punten. Pas wanneer de koers onder de blauwe trendlijn sluit op nu circa 318 punten wordt het grote consolidatieproces, de ‘broadening formation’ tussen de twee rode lijnen actueel. Kenmerk van de ‘broadening formation’ is onzekerheid. Deze onzekerheid komt vaak tot uiting in wilde koersuitslagen van de onderkant naar de bovenkant in een kort tijdsbestek zonder dat er sprake is van een verandering van de trend. Dit consolidatiepatroon komt zowel voor op een top als continueringspatroon en dat zou betekenen dat de stijgende trend hervat gaat worden bij een doorbraak aan de bovenkant van dit patroon. Dit is nu nog onbeslist, maar lange termijn grafieken vertellen ons dat er eerder sprake is van een toppatroon en de koersen na verloop van tijd aan de onderkant zullen uitbreken. We zullen daar in de komende maanden op terug komen. Het lijkt waarschijnlijk dat het beursjaar 2010 grotendeels gedomineerd gaat worden door deze mogelijke ‘broadening formation’.
De AEX Index en de RSI
In de onderste helft van de grafiek ziet u een RSI met een korte instelling van 5 perioden. Ondanks dat consolidatiepatronen vaak taaie en lastige processen zijn is één van de prettige bijkomstigheden dat ‘overbought’ en ‘oversold’ waardes in indicatoren goede beslismomenten kunnen zijn voor een trading positie en dan met name de divergenties. De genummerde 5 divergenties hebben we in de vorige column behandeld en haalden ieder een positief trading resultaat. Nogmaals, deze brede trading range is alleen geschikt voor korte termijn beleggers. Beleggers met een langere visie verkopen richting de bovenkant op nu circa 358 punten en kopen aan de onderkant op circa 289 punten. Kijken we nu naar de RSI-5 dan valt op dat de indicator met een waarde van 85 ruim boven de ‘overbought’ stand noteert van 70, zonder dat er sprake is van negatieve divergentie. Met de vorige top op 345 punten in het vizier wijst dit in combinatie met de RSI-5 ten minste op een korte termijn terugval in de koers. Onder de 335 punten houden we rekening met een test van de horizontale steun op 327 punten waar de koers een korte termijn hogere bodem kan maken en van waar koersen weer kunnen gaan stijgen. Een herhaling van de situatie 1, 2 en 4 kan zich hier gaan herhalen, een nieuwe hogere of vergelijkbare koers top welke vergezeld gaat met een lagere top in de RSI-5. Daarmee ontstaat de volgende set-up voor een daling binnen het grote consolidatieproces.
Klik op de grafiek van de Vix om deze te vergroten
VIX-index
Naast de RSI-5 kan de volatiliteits index, de VIX, ons behulpzaam zijn in het vinden van draaipunten binnen de consolidatie. In grote lijnen zijn volatiliteit en aandelenkoersen elkaars tegenpolen. In de meeste situaties zien we aandelenkoersen stijgen in combinatie met een lagere volatiliteit en vice versa. Als we de VIX Index sec beoordelen dan zien we dat dit juist is. In de grafiek zien we de lange termijn dalende trend in de daggrafiek in de VIX Index. De blauwe dikkere lijn is de AEX Index en is over de VIX heen gelegd. Sinds oktober zien we drie omcirkelde situaties waarbij een bodem in de VIX Index aan de onderkant van het trendkanaal samenvalt met een top in de AEX Index. Nu zien we de VIX weer de onderkant van het trendkanaal naderen op circa 16.00 na vrijdag op 17.42 gesloten te zijn. Nu we weten dat deze bodems samenvallen met een top in de AEX Index vertelt het ons dat het opwaarts potentieel op de aandelenmarkt beperkt is en de koersen op zijn minst aan de vooravond staan van een korte termijn daling. Ook zien we dat de scherp dalende rode trendlijnen een goede functie hebben in het bevestigen van een correctie op de aandelenmarkten. Wanneer de dalende trendlijnen eenmaal gebroken zijn, leidt dit tot een versnelling in de volatiliteit en een daling van de aandelenkoers. Na een mogelijke test van de onderkant van het trendkanaal op circa 16.00 mag de volgende scherpe stijging van de volatiliteit verwacht worden. Een doorbraak van de trendlijn op circa 20.00 en het 50-daags gemiddelde op circa 21.00 bevestigen dat een grotere correctie binnen het brede consolidatiepatroon begonnen is.
Conclusie
Aandelenmarkten zitten gevangen in een breed consolidatieproces, welke nog maanden kan aanhouden. Binnen deze trading range kent de AEX Index een opwaarts karakter zolang de stijgende trendlijn sinds augustus vorig jaar intact blijft op nu circa 318 punten. In deze situatie kan de top uit januari top op 345 punten gebroken gaan worden. Het probleem van de huidige trendloze fase is dat zowel scherpe dalingen als stijgingen nietszeggend zijn en beleggers en traders voortdurend op het verkeerde been kunnen zetten. Binnen de range geldt immers een tegen natuurlijke reactie om hoog binnen de range richting de 345 tot 358 punten te verkopen en op zwakte richting de onderkant op 300/289 punten te kopen. De set-ups in de korte RSI-5 kunnen traders behulpzaam zijn om een verkoop moment te bepalen bij een ‘overbought’ stand boven de 70 in combinatie met negatieve divergentie en om een koopmoment te vinden bij een ‘oversold’ waarde onder de 30 in combinatie met positieve divergentie. Deze techniek kan gebruikt worden naast bodems en toppen in de VIX Index. Toppen in de AEX Index vallen doorgaans prima samen met een top in de AEX Index en dieptepunten in de markt komen mooi overeen met een top in de VIX Index. Gezien de hoge waarde in de RSI-5 en sterke steun in de VIX Index lijkt een korte termijn top in de AEX Index tussen 340 en 345 punten dichtbij. Een eerste daling naar 327 punten lijkt aanstaande en van daaruit kunnen koersen nog steeds een aanval doen op de top van 345 punten om de bovenkant van het trendkanaal op nu circa 358 punten te bereiken. Pas onder de trendlijn lijkt een groter consolidatiepatroon in de vorm van een ‘broadening formation’ te ontstaan. Traders houden mogelijke negatieve divergenties in de RSI-5 en de belangrijke weerstand in de VIX Index tussen 20 en 21 goed in de gaten om niet verrast te worden door een grotere daling dan onder de horizontale steun op 327 punten in de AEX Index. Later deze week kijken we naar de koersontwikkeling van de EUR/USD in relatie tot de aandelenmarkten.
Roelof-Jan van den Akker is Senior technical analyst binnen ING Wholesale Bank en verantwoordelijk voor technische analyse binnen dit bedrijfsonderdeel en ING Financial Markets. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Zijn technische analyse visie is geen rechtstreeks beleggingsadvies. Hij heeft geen posities in individuele aandelen of aandelenmarkten.
©Roelof-Jan van den Akker (ING) @ RTLZ.nl
©RTLZ.nl