Teleurstelling en verdere koersdruk
In de laatste update van 8 december, ‘Aandelenmarkten en de aanstaande opwaartse doorbraak’, waren de verbeteringen in de aandelenmarkten de insteek voor verder optimisme. Hoewel de verwachting van een hogere bodem rond 295-292 punten gevolgd door een krachtige stijging nog steeds mogelijk is nemen de neerwaartse koersrisico’s wel toe. Oorzaak, de sterk stijgende Amerikaanse dollar en dit zet de Euro ook verder onder druk. Dit is doorgaans geen positief scenario voor aandelenmarkten.
Grote consolidatie binnen dalende trend
Nu de AEX Index weer afgeketst is op de dalende weerstandslijn van dit jaar op circa 309 punten resteert een patroon van lagere toppen. Niet erg hoopgevend voor de komende weken en maanden en daarom wordt de aandacht weer verlegd naar de risico’s voor de markten. Tegelijkertijd valt ook de eerst hogere bodem in november op 269 punten op, zodat de trend voor de komende weken feitelijk onbeslist is en de AEX Index een grote consolidatie laat zien binnen een dalende trend.
Het nog steeds dalende 200-daags exponentieel gemiddelde op 311 punten en het recente slot onder het 50-daags gemiddelde op circa 296 punten zijn de verzwakkingen die de blik binnen deze consolidatie weer naar beneden doet richten. Als volgende belangrijke korte termijn steunniveaus in de huidige daling zien we de horizontale lijn op 284 punten en de korte termijn stijgende steunlijn op circa 275 punten. Deze laatste steun zou passen in het vullen van de laatst openstaande gap tussen 276,71 en 275,21 punten.
Een slot boven het 50-daags gemiddelde op nu circa 297 punten zou weer voor enige stabilisatie kunnen zorgen. Maar de dalende weerstandslijn op 304 punten en het 200-daags exponentieel gemiddelde op 311 punten zijn vooralsnog te zware hindernissen voor de AEX Index.
De Amerikaanse dollar wijst de weg
De financiële markten worden op dit moment gedomineerd door de kracht van de Amerikaanse dollar ten opzichte van meerdere valuta. Dit komt goed tot uiting in de daggrafiek van de US dollar Index.
Na het voltooien van de lange termijn ‘falling wedge’ boven de 75 in juli/augustus van dit jaar is daar deze week een tweede bevestiging van een verdere stijging in de dollar bijgekomen. De doorbraak boven de 79,50 deze week betekent een fraaie bodemformatie met hogere koersen in het verschiet. Het kenmerk van de ‘falling wedge’ is dat koersen terugkeren naar het beginpunt van dit patroon op circa 89. Sinds de dieptepunten in augustus/september op 73,50 heeft zich een stijgende trend ontwikkeld met hogere bodems en toppen. Een bevestiging van de positieve signalen voortkomend uit de ‘falling wedge’. De bodemformatie boven de 79,50 geeft als koersdoel circa 86,50 en benadert min of meer het koersdoel van de ‘falling wedge’. Tenslotte kan de koers op de korte termijn nog stijgen naar de horizontale weerstand op 81,35 voordat er een reactie binnen de stijgende trend gaat beginnen in het maken van de volgende hogere bodem.
Vertaal ik deze positieve koersontwikkelingen in de US dollar Index naar de koers van de EUR/USD dan suggereert deze verder te verwachten dollar kracht een lagere Euro. Zo correspondeert de koerstop op 89 in de US dollar Index met het dieptepunt in juni 2010 in de EUR/USD op circa 1,18. In de EUR/USD is overigens veel steun te vinden in de zone 1,20-1,15. De weerstand op 81,35 punten in de US dollar Index lijkt samen te gaan vallen met een bodem in de EUR/USD op 1,26. Na het testen van dit niveau kan de EUR/USD overigens tijdelijk herstellen naar ongeveer 1,35 in het maken van een lagere top.
De forse bewegingen in de Amerikaanse dollar zullen hun uitwerking op de grondstoffen markten niet missen en deze kunnen ook behoorlijk onder druk komen te staan. Daarom kijk ik met name naar Goud en Brent Oil.
Risico’s voor goud
In de column van 10 augustus ‘Verkoop goud!’ werden de zorgen over de koersontwikkeling in de goudprijs al gedeeld. Dit werd ingegeven door de 40 (!) jarige logaritmische maandgrafiek welke inmiddels de bovenkant van het trendkanaal heeft getest op USD1.950. Een signaal dat beleggers moeten uitkijken voor een stevige koersdaling nadat de koers in de afgelopen 10 jaar is vernegenvoudigd. Dit is niets meer dan een normale koers reactie en past ook in het overdreven optimisme en verwachtingen ten aanzien van de goudprijs.
Inmiddels laat de daggrafiek een serieuze verzwakking zien door de lange termijn steunlijn en 200-daags exponentieel gemiddelde beide op circa USD1.620 te breken. We hebben hier dus te maken met een trendbreuk die op zijn minst een consolidatie suggereert boven de horizontale steun op USD1.565. Maar het gevaar schuilt in een kort herstel richting het vorige uitbraakpunt op circa USD1.620-1.630 in de komende dagen gevolgd door een slot onder de belangrijke horizontale steun op USD1.565.
Dit zou een serieus verkoopsignaal betekenen waarbij de koersen weleens scherp zouden kunnen dalen.
De sterke stijging in de maandgrafiek bevestigt deze neerwaartse risico’s. De eerste normale steun die de koers in deze grafiek tegenkomt is de horizontale steun op circa USD1.000, terwijl een terugtest van de lange termijn solide horizontale steun op USD700 als een normale terugtest binnen de lange termijn stijgende trend mag worden beschouwd.
Het is lastig om deze potentiële neerwaartse koersrisico’s helemaal aan een sterke Amerikaanse dollar toe te kennen. Daarvoor zullen meerdere factoren van invloed zijn.
Brent Oil op de korte termijn onder druk
De daggrafiek laat al het hele jaar een consolidatie zien in een licht neerwaarts gericht trendkanaal waarbij zowel de boven- als onderkant een aantal keren succesvol zijn getest. Op de korte termijn is de koers deze week onder de steunlijn van een klein toppatroon gebroken onder de USD106 en dit signaleert een daling naar de lows uit augustus en oktober op circa USD99. Bij een eventuele doorbraak onder deze steun komt de onderkant van het licht dalende trendkanaal weer in beeld op circa USD93. Overigens maakt de consolidatie dit jaar deel uit van de lange termijn stijgende trend, ondanks de huidige korte termijn zwakte. Het effect tussen een sterkere dollar en lagere olieprijs is hier duidelijker te leggen dan met de goudprijs.
Conclusie
De aandelenmarkten zijn nog steeds niet uit de problemen en het zijn juist de Europese aandelenmarkten die zwichten onder de besluiteloosheid rondom de Eurocrisis.
Vrijwel alle Europese aandelenmarkten hebben recent weer een lagere top gemaakt.
Hoewel de AEX Index in theorie nog een hogere bodem kan maken boven de horizontale steun op 284 punten om van daaruit onder het juk van de dalende trend uit te komen boven de circa 304 punten lijkt het accent zich toch weer te gaan verschuiven naar de neerwaartse risico’s in de komende weken. Daarbij is de stijgende steunlijn op circa 275 punten van cruciaal belang. Een daling onder deze lijn opent de aanval op de horizontale steunzone 265-260 punten.
Ondanks de risico’s gezien de recente verzwakkingen moet worden vastgehouden aan de 14 vergelijkbare bodempatronen in de S&P500 Index in de afgelopen 60 jaar. In al deze situaties bereikten de koersen 6 maanden later een fors hoger niveau ten opzichte van de laagste koers in de correctie. Daarom kan de AEX Index ondanks een test van de zone 265-260 punten nog steeds voldoen aan deze voorwaarde door in maart volgend jaar fors hoger dan het dieptepunt op 256 punten in oktober te noteren.
Pas een lagere koers onder de 256 punten opent de weg naar de onderzijde van het lange termijn dalende trendkanaal op circa 220 punten in de maand januari.
De klassieke patronen in de US dollar Index laten nauwelijks nog ruimte voor twijfel dat de Amerikaanse dollar in de eerste helft van 2012 verder in waarde zal stijgen. Het koersdoel voor deze periode is 89 en correspondeert met een EUR/USD tussen de 1,20 en 1,15.
Het is duidelijk dat een dergelijke grote beweging in de Amerikaanse dollar haar uitwerking op de financiële markten niet zal missen.
Een lagere EUR/USD is normaal gesproken slecht voor aandelenmarkten, de neerwaartse risico’s uit een andere invalshoek benadrukkend.
Maar het zal ook zijn impact hebben op de grondstofprijzen. De relatie tussen het goud en de dollar is misschien minder duidelijk, maar de horizontale steun op USD1.565 moet nadrukkelijk in de gaten gehouden worden na de trendbreuk onder de USD1.620.
Brent Olie heeft al te kampen met de negatieve effecten van de stijgende dollar, bevestigd door het korte termijn verkoopsignaal onder de USD106. In de daling moet rekening gehouden worden met een test van de horizontale steun op USD99.
Al met al zijn de zorgen voor beleggers aan het eind van een bewogen financieel jaar zeker nog niet verdwenen.