Laat ik The Guardian niet meteen in de prullenbak gooien, de krant berichtte slechts dat Duitsland en Frankrijk een akkoord hadden bereikt over de manier om het noodfonds te vergroten. Maar de krant ging in de rest van het bericht wel wat simplistisch te werk. En beleggers namen het te gretig voor waar aan.
Het was ook te mooi om waar te zijn
Het Europese noodfonds EFSF werd gevuld met 440 miljard euro om te voorkomen dat de problemen in Griekenland zich konden verspreiden binnen Europa. Dat werkte maar heel even, want al snel bleek dat de crisis niet beperkt bleef tot Griekenland, Portugal en Ierland. Toen ook Spanje en Italie in de problemen kwamen was het bedrag al snel te klein. Toen moest er een 'bazooka' komen, een wapen dat in de woorden van de Amerikaanse oud-minister van financien Hank Paulson zo bedreigend is dat "als je tegenstander weet dat jij het bij je draagt, het waarschijnlijk niet hoeft te worden gebruikt." Een EFSF gevuld met zoveel geld dat het niet hoeft te worden gebruikt, daar droomt elke politicus van.
Maar om van het EFSF een bazooka te maken moest de omvang worden verdubbeld, liefst verviervoudigd. Tweeduizend miljard euro klinkt aardig dreigend. Maar dat geld is er niet, en de landen va de eurozone kunnen zo'n bedrag niet ophoesten zonder de eigen kredietwaardigheid op het spel te zetten. Dus moet er een list worden verzonnen. En die list is een hefboomconstructie: als het EFSF garant staat voor leningen aan probleemlanden, dan kan die 440 miljard worden gebruikt om 20% van die lening te garanderen. Het noodfonds treedt op als een verzekeringsmaatschappij die maximaal 20% van een schade uitkeert. Bij dat garantiepercentage zou die 440 miljard op papier dus vijf keer kunnen worden uitgeleend. De slagkracht van het fonds zou dus niet slechts 440 miljard, maar het potente bedrag van 2200 miljard euro. Probleem opgelost, lijkt het.
Schijn bedriegt
Twee problemen doemen op, waardoor het verhaal van The Guardian prematuur is. Het eerste is de omvang van het noodfonds. Dat bedraagt op papier 440 miljard euro, maar ongeveer een kwart ervan is al uitgeleend: 26 miljard aan Portugal, 18 miljard aan Ierland, en er is ongeveer zeventig miljard beloofd aan het tweede reddingsplan van Griekenland. Die toezeggingen slaan een gat van zo'n 115 miljard in het fonds, waardoor er ruwweg 325 miljard overblijft om te 'leveragen'. Als met dat bedrag vijf keer zoveel kan worden uitgeleend is er van de slagkracht van het fonds nog maar 1500 miljard over.
Lagere hefboom
Bovendien lijkt mij een garantie van 20% te weinig om de markt over te halen geld te lenen aan het EFSF, die het vervolgens doorleent aan probleemlanden. In het geval van Griekenland wordt nu gepraat over een afschrijving van 50%, Portugal kan waarschijnlijk ook niet al haar schulden terugbetalen. Dus de kans dat banken opnieuw geld aan die landen willen uitlenen tegen een lage rente lijkt mij klein. De kans is daarom groot dat het EFSF niet 20%, maar 30 of misschien zelfs 50 procent van die leningen moet garanderen. Dat maakt de hefboom nog kleiner. Twee of drie keer 325 miljard is maar 650 tot 1000 miljard euro. Weg bazooka.
Dromen zijn bedrog, zong Marco Borsato al. De Duitse bondskanselier Angela Merkel lijkt het te hebben begrepen. Maar het liedje zou nog deze week in het Engels (voor The Guardian) en het Frans (voor de Franse president Sarkozy) moeten worden uitgebracht.
© Durk Veenstra @ rtlz.nl