De opluchting op de financiële markten was groot, toen enkele maanden geleden een reeks meevallende macro-economische cijfers naar buiten kwam en de ECB een loket opende waarbij banken onbeperkt driejarige leningen konden afsluiten tegen een lage rente. De berichten drongen de schuldencrisis even naar de achtergrond, waardoor beleggers het vizier weer op andere zaken konden richten, zoals bedrijvennieuws.
De opleving op de beurzen was terecht, vindt Ronald Doeswijk, hoofdstrateeg bij Robeco. “Er waren enkele hoopgevende macrodata. En de ECB heeft laten zien dat zij in geval van nood bereid is grote stappen te zetten. Dat heeft rust in de markt gebracht.”
Lang heeft deze rust echter niet geduurd. Onlangs staken twijfels over de houdbaarheid van de Spaanse overheidsfinanciën de kop op. Hierdoor liep de rente op Spaanse staatsobligaties op, tot boven de 5,5 procent.
De situatie in Spanje zal de financiële markten voorlopig blijven bezighouden, verwacht Doeswijk. De recessie, de vastgoedcrisis, zwakke banken en de hoge werkloosheid in dit land blijven zorgen baren. Daarnaast stuiten de hervormingen op de Spaanse arbeidsmarkt op forse weerstand bij de Spaanse bevolking. Gezien deze ontwikkelingen ziet Doeswijk de kans toenemen dat Spanje een beroep zal doen op financiële steun.
Pokerspel
Dit kan volgens hem opnieuw leiden tot een pokerspel; net als destijds omtrent Griekenland. “Duitsland zal niet te makkelijk willen toegeven en dat leidt ongetwijfeld tot toenemende nervositeit bij beleggers”, verwacht Doeswijk. “Maar uiteindelijk denk ik dat Duitsland toch over de brug zal komen, omdat het land zich realiseert wat de prijs zal zijn als het europroject ontspoort.”
Om te voorkomen dat er structureel geld naar Zuid-Europese schuldenlanden moet worden overgemaakt, zijn wel structurele hervormingen noodzakelijk, meent Doeswijk. “Deze economieën moeten weer concurrerend worden.”
Doeswijk ziet ook enkele lichtpuntjes voor aandelenbeleggers. “Voor het eerst sinds acht maanden stellen analisten hun winsttaxaties niet meer neerwaarts bij. En de cijfers over het eerste kwartaal die tot nu toe zijn gepubliceerd, overtreffen veelal de marktverwachtingen.”
Maar omdat dit vooralsnog de enige positieve signalen zijn, verwacht Doeswijk voorlopig nog niet veel wonderen van de aandelenmarkten. Daar komt bij, dat de zomerperiode aanbreekt. “In twee van de drie jaren presteert de beurs tussen november en april beter dan in de periode van mei tot en met oktober.”
Verenigde Staten
Over de situatie in de VS is Doeswijk gematigd optimistisch. “Wij signaleren daar een opwaartse spiraal. De inkomens stijgen, onder andere door een afnemende werkloosheid. Dit leidt tot toenemende bestedingen. Dat leidt weer tot een groeiende vraag naar arbeid, enzovoort.”
Zolang de arbeidsmarkt aan de beterende hand is, verwacht Doeswijk geen nieuwe ronde van monetaire verruiming.
Inflatierisico
Een ander thema dat beleggers bezighoudt, is de inflatie. “De geschiedenis wijst uit, dat het inflatierisico wordt vergroot in tijden van economische crisis. Het komt vaak voor, dat centrale banken een deel van de schuldenberg wegprinten”, zegt Doeswijk. De kwantitatieve verruiming in de VS van de afgelopen jaren en het recente besluit van de ECB om banken goedkoop van geld te voorzien, waarmee zij overheidsschulden kunnen opkopen, passen volgens hem in dit plaatje. Toch verwacht hij op korte termijn – lees: dit jaar en waarschijnlijk ook volgend jaar – nog geen oplopende inflatie. “De economische groei is lager dan gemiddeld. Dat blijft naar verwachting zo, zeker met het oog op de overheidsbezuinigingen.”
Op langere termijn ziet hij wel enkele trends die de inflatie in de hand kunnen werken. “Er is wereldwijd sprake van een snel opkomende middenklasse. Die ontwikkeling stuwt de grondstoffenprijzen al jaren op. Deze zijn sinds het begin van deze eeuw harder gestegen dan de inflatie. Dat is een trendbreuk.”
Loonkosteninflatie
Verder is er op termijn een kans op loonkosteninflatie. “De werkloosheid is in de meeste markten nog hoog. Maar als de economie zich normaliseert en de vergrijzing toeslaat, kunnen werknemers looneisen gaan stellen en neemt het risico op loonkosteninflatie toe.”
Doeswijk sluit niet uit, dat de ECB via monetair beleid de inflatie zal willen indammen. Maar of dat ook gebeurt, is nog geen uitgemaakte zaak. “Dit zal ook leiden tot een lagere economische groei en het is de vraag of dat wordt geaccepteerd.”
Een oplopende inflatie zal volgens Doeswijk landen met een hoge staatsschuld bovendien niet slecht uitkomen, omdat ze zo hun schulden deels kunnen ‘weginfleren’. Doeswijk acht daarom de kans vrij groot dat de inflatiedoelstellingen tijdelijk in de ijskast worden gezet. “Ik verwacht dat de ECB zal accepteren dat groei tijdelijk belangrijker is dan inflatie.”
Doeswijk vindt de ECB-doelstelling van 2 procent overigens sowieso ongeloofwaardig. “Dat is overdreven laag. De ECB is er sinds de invoering van de euro niet in geslaagd de inflatie onder de 2 procent te krijgen, ondanks een forse economische crisis. Dat zal in de toekomst waarschijnlijk ook niet gebeuren.”