Duurzame energiebronnen raken niet op en stoten bij de energieproductie minder broeikasgassen uit dan fossiele brandstoffen als aardolie, aardgas en kolen. De belangstelling voor deze energiebronnen is de laatste jaren flink toegenomen. De hoge olieprijs stimuleert de zoektocht naar alternatieve energiebronnen en maakt deze technieken bovendien sterk concurrerend. Bovendien ligt kernenergie in veel landen onder vuur, vooral na de ramp in Japan, vorig jaar.
De Europese Unie wil over acht jaar 20 procent van de energieproductie uit duurzame bronnen halen, zoals wind- en zonne-energie en biomassa. Daar blijft het waarschijnlijk niet bij, want er zijn plannen om de productie van duurzame energie in 2050 te verdubbelen ten opzichte van het huidige niveau.
Record-investeringen
Ook buiten Europa neemt de aandacht voor duurzame energie toe. De Verenigde Naties heeft 2012 uitgeroepen tot ‘Internationaal jaar van Duurzame Energie voor Iedereen’. De organisatie heeft zich tot doel gesteld het wereldwijde aandeel van duurzame energie in 2030 naar 30 procent te laten stijgen. In de Verenigde Staten stegen de investeringen in alternatieve energievormen vorig jaar met maar liefst 33 procent. En in China vormen bedrijven in de markt voor zonne-energie inmiddels een geduchte concurrent voor Europese ondernemingen. Al deze ontwikkelingen leiden ertoe dat er momenteel recordbedragen worden geïnvesteerd in duurzame energie, ondanks de economische crisis. Volgens persbureau Bloomberg werd er in 2011 wereldwijd 260 miljard dollar in geïnvesteerd, het meeste ooit.
Teruglopende subsidiestromen
Ondanks deze cijfers en de ambitieuze doelstellingen van overheden zijn er ook signalen die erop wijzen dat duurzame energie momenteel wellicht een minder sterke groeimarkt is dan velen denken. In veel landen worden de subsidies voor sommige vormen van duurzame energie, zoals windenergie, fors versoberd. Dat heeft een grote impact op een industrie die vanwege de nog geringe schaalgrootte erg afhankelijk is van overheidssubsidies. Daarnaast kampt de sector met een toenemende concurrentie uit China, waardoor veel Europese bedrijven in problemen zijn geraakt.
Een andere trend is dat de sector wordt getroffen door een flinke consolidatieslag. De waarde van transacties in dit marktsegment steeg volgens PwC vorig jaar met 40 procent tot 53,5 miljard dollar. Het accountants- en adviesbureau schrijft dit vooral toe aan de uitrol van slimme meters en de noodzaak om elektriciteitsnetten te moderniseren. Vooral op het gebied van wind- en zonne-energie vonden veel fusies en overnames plaats.
Zonne-energie
De zon is een onuitputtelijke energiebron. En het is bovendien de energiebron waarin wereldwijd veruit het meest wordt geïnvesteerd: vorig jaar vloeide de helft van de wereldwijde investeringen hiernaartoe. Deze investeringen stegen toen bovendien fors, met maar liefst 36 procent. Een nadeel van zonne-energie is dat het niet de goedkoopste duurzame energievorm is. Volgens voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal komt energie uit zonnepanelen zelfs als duurste uit de bus in vergelijkingen waarbij de productie, de kosten voor de bouw van installaties en onderhoudskosten zijn meegenomen.
China
Hierin lijkt echter verandering te komen. De prijzen van zonnepanelen zijn de laatste jaren fors gedaald; alleen al vorig jaar met maar liefst 50 procent. Dit is voor een groot deel het gevolg van sterke concurrentie uit China, waar zwaar gesubsidieerde bedrijven de markt flink opschudden. China beheerst momenteel meer dan 50 procent van de markt van productie van zonnecellen. Ook op het gebied van zonnepanelen timmeren de Chinezen behoorlijk aan de weg. Door de prijsdalingen van zonnepanelen en de forse concurrentie uit China verkeren veel Europese bedrijven die actief zijn op het gebied van zonne-energie momenteel in zwaar weer. Diverse kleine ondernemingen zijn de laatste jaren failliet gegaan. En veel beursgenoteerde producenten van zonnepanelen kampten vorig jaar met forse koersdalingen, omdat hun winstmarge onder druk kwam vanwege de prijsdalingen. Dit betekent niet dat de rol van Europese bedrijven in deze branche is uitgespeeld. Er zijn nog steeds allerlei innovatieve bedrijven die zich met hoogwaardige technologie onderscheiden. Daarin schuilt wel een praktisch probleem voor beleggers, want in een sector die nog zo in ontwikkeling is, is het lastig in te schatten welke bedrijven uiteindelijk zullen overleven.
Windenergie
In het platte en winderige Nederlandse landschap zijn windmolens bijna niet meer weg te denken. In prijsvergelijkingen tussen diverse duurzame energiebronnen zit windenergie, samen met waterenergie, in de middenmoot. Ook deze markt is erg turbulent. In sommige landen, waaronder Nederland, worden de subsidies voor windenergie teruggeschroefd. Ook verloopt de aanleg van windmolenparken in de Noordzee minder soepel dan gepland, doordat elektriciteitstransporteur Tennet problemen heeft om de aansluiting van de parken op het hoogspanningsnet te financieren. Bovendien is, net als in de markt voor zonne-energie, ook op het terrein van windenergie sprake van een sterke concurrentie uit Azië.
Rendabel
Ondanks deze problemen is PwC ervan overtuigd dat windenergie op zee binnen vijftien jaar rendabel en subsidievrij kan zijn. Maar voor het zover is, moeten volgens het accountants- en adviesbureau wel enkele hindernissen worden genomen. De aansluiting van de parken op het elektriciteitsnetwerk moet rondkomen. Er moet een eind komen aan de voortdurende onzekerheid over subsidies voor duurzame energie. Ook is verdere technologische vooruitgang en standaardisatie nodig om de energiekosten omlaag te brengen. Verder moeten de nodige logistieke problemen overwonnen worden, want de capaciteit aan windturbines en offshoremateriaal is beperkt.
Overige alternatieve energiebronnen
- Energie uit biomassa. Deze energie wordt opgewekt door verbranding, vergassing of vergisting van organische materialen, zoals hout, mest, groente- en tuinafval.
- Waterkracht. Deze energie wordt opgewekt uit stromend water. Denk hierbij aan golf- en getijdenkracht of energie uit water dat flinke hoogteverschillen moet overbruggen.
- Aardwarmte. Thermische energie wordt gehaald uit de buitenste laag van de aardkorst.