Deskundigen: steeds meer kans op onbeheersbare bosbranden, Nederland slecht voorbereid

Cathelijne Stoof is bezorgd. De natuurbrand-deskundige van Wageningen University waarschuwt al jaren dat Nederland meer moet doen om ernstige schade door natuurbranden te voorkomen. Maar prioriteit krijgen de branden niet.

"Wat moet er gebeuren om het wel op de agenda te krijgen?", vraagt Stoof zich af. "Moeten er doden vallen, voor er iets gaat gebeuren?"

"Er zijn regelmatig kleine brandjes in de Nederlandse natuur", zegt Stoof. "Veel vaker dan mensen denken. Daar kan de brandweer gelukkig goed mee omgaan. Maar bij sommige grotere branden wordt het lastiger. We weten niet goed genoeg hoe hier mee om te gaan."

Steeds groter en destructiever

Dat erkent ook Jelmer Dam, landelijk coördinator natuurbrandbestrijding bij het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV). "Het risico op grote en destructieve natuurbranden neemt toe, ook in Nederland. De vraag is niet of zo'n brand gaat gebeuren, maar wanneer."

In andere landen komen onbeheersbare bosbranden al regelmatig voor, zoals deze zomer in Turkije, Griekenland en de Verenigde Staten. Dat zie je in deze video:

Volgens het Verbond van Verzekeraars neemt niet alleen de temperatuur en de droogte toe, maar is er ook meer kans op bliksem, waardoor branden kunnen ontstaan. "Het is niet onwaarschijnlijk dat die branden ook over zullen slaan op gebouwen en voertuigen", zegt het Verbond.

En daarom moet er nú al gewerkt worden om oncontroleerbare branden te voorkomen. Dam: "Daarvoor moet je de natuur goed inrichten, met een zo divers mogelijk landschap. Dat kost dertig tot veertig jaar. Ondertussen worden de klimaatomstandigheden steeds gunstiger voor onbeheersbare branden."

Lessen uit water

Eigenlijk zouden we net zo met natuurbranden moeten omgaan als met overstromingen, zegt Stoof: "We weten in Nederland precies hoe we moeten leven met de risico's van water. Op dat gebied geldt landelijk beleid, en er wordt heel goed op samengewerkt. Daar kunnen we veel lessen uit trekken voor het leven met vuur."

"Er is specialistische kennis nodig over hoe je een grote natuurbrand kan stoppen", zegt Stoof. "Uit de kennis in het buitenland en de ervaringen daar kunnen we veel lessen trekken."

Zo'n landelijke strategie als voor overstromingen is er op het gebied van natuurbranden niet. Dat komt doordat er veel verschillende partijen betrokken zijn bij het voorkomen van de branden.

Niemand voelt zich verantwoordelijk

Alleen al binnen het kabinet zijn er meerdere ministeries verantwoordelijk: het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit houdt zich bezig met de branden, maar de brandweer valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid. De blushelikopters zijn dan weer van het ministerie van Defensie, en klimaatverandering valt onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

En dan zijn er ook nog andere instanties die een rol spelen, zoals Staatsbosbeheer en de provincies. Stoof: "Niemand lijkt zich verantwoordelijk te voelen. De bestrijding van natuurbranden is versnipperd, naar mijn idee is het het meest logisch om te sturen op een brede aanpak op landelijk niveau."

Dam: "Er is zo veel geregeld in Nederland, maar dit niet. Het wordt niet als urgent gezien, terwijl de impact van een brand enorm kan zijn. We lopen achter de feiten aan, alle partijen wijzen naar elkaar. Maar je moet het met zijn allen doen. De manier waarop we er nu mee omgaan, gaat ons in de kont bijten."