Kabinet worstelt met begroting en klimaat, verhoging eigen risico is optie

Door een aantal tegenvallers zit er een gapend gat in de begroting. Zo vallen kosten voor asielopvang veel hoger uit dan verwacht, en is Nederland door de oplopende rente op termijn miljarden euro's extra kwijt aan het afbetalen van de staatsschuld.

Stapsgewijs 100 euro omhoog

Eén van de voorstellen om extra geld in het laatje te brengen is verhoging van het eigen risico in de zorg. In 2022 is besloten het verplichte eigen risico te bevriezen op 385 euro per jaar. In het plan dat nu voorligt, zou het vanaf 2024 stapsgewijs omhoog gaan tot 485 euro in 2027.

Of dit voorstel de eindstreep haalt, is nog onzeker. Achter de schermen wordt erop gewezen dat het 'niet het meest kansrijk' is. De kans is klein dat verhoging van het eigen risico voldoende steun zou krijgen in de Eerste Kamer.

Premier Rutte zei, voorafgaand aan het overleg op het ministerie van Financiën, te zullen kijken 'hoe groot het probleem is en hoe we het oplossen':

Een ander voorstel dat op tafel ligt, is het vragen van een grotere eigen bijdrage van vermogende ouderen die langdurig zorg nodig hebben. Maar ook daar worden in coalitiekring vraagtekens bij gezet.

Minister Kaag van Financiën was afgelopen weken eerst veel tijd kwijt om haar collega's ervan overtuigen dat de bomen niet meer tot in de hemel groeien. "Je merkt in politiek Den Haag, zeker sinds corona, dat men niet meer de gewoonte had om echt binnen de begrotingsregels te leven", zei ze op RTL Z.

Klimaatmaatregelen

Ook over extra klimaatmaatregelen wordt nog druk onderhandeld tussen ministeries en regeringspartijen. Afgesproken is dat er voor 1 mei extra maatregelen moeten liggen die het klimaatdoel van minstens 55 procent minder CO2-uitstoot in 2030 dichterbij moeten brengen. Daarvoor zou nog zeker 20 megaton CO2 extra moeten worden bespaard.

Volgens bronnen heeft klimaatminister Jetten eerder deze week een enorm pakket aan maatregelen voorgelegd, voor bijvoorbeeld verkeer, woningen en kantoren en industrie. Niet alles daarvan viel in de smaak bij alle partijen. Zo wordt een verhoging van de motorrijtuigenbelasting en de aanschafbelasting van auto's op benzine of diesel weinig kansrijk geacht.

Wel veelbelovend lijkt het voorstel om vanaf 2025 elektrische leaseauto's te verplichten. Ook een hogere bijmengverplichting voor benzine en diesel ligt nog op tafel. Benzine en diesel worden dan met biobrandstoffen gemengd en worden mogelijk duurder, maar dat hangt af van de besluitvorming.

Bijmengverplichting

Voor de industrie staat vooral minister Adriaansens aan de lat: zij moet met meer grote uitstoters afspraken gaan maken voor de verlaging van hun CO2-uitstoot. Dat zou 3,5 megaton CO2 moeten opleveren. Bedrijven die veel met plastic werken, zullen een bijmengverplichting van gerecycled plastic krijgen.

Verder wordt gekeken naar een snellere uitfasering van lage energielabels voor huurwoningen: verhuurders worden daarmee gedwongen sneller hun huurwoningen te verduurzamen.

Het streven is om de gesprekken over de begroting en het klimaat deze of volgende week af te ronden. Het is nog onzeker of dat lukt.